Küresel ticarette artan korumacı önlemler ve Avrupa Birliği’nin yeni kota uygulamaları, Türk çelik sektörünün ihracat görünümünü zorlaştırıyor. 2025 yılında AB’ye yaklaşık 7 milyon ton çelik ihraç eden sektörün yıllık kotasının 2,86 milyon tona düşmesi, yaklaşık 4 milyon tonluk ihracat kaybı riskini gündeme getirdi. Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) Genel Sekreteri Veysel Yayan, kayıpların telafisi için alternatif pazar arayışlarının yanı sıra yüksek katma değerli ve düşük karbonlu üretime yönelik yatırımların önem kazandığını belirtti.
Türk çelik sektörünün, 2020 yılında dünyanın yedinci büyük çelik üreticisi olduğunu anımsatan Yayan, “Yıllar içinde iniş çıkışlar yaşansa da sektörümüz Avrupa’da birinci, dünyada ise yedinci sıradaki konumunu güçlendirdi. Mevcut beklentiler, 2026 yılında üretimin 40 milyon ton civarına ulaşacağı yönünde. Yılın ilk aylarında görülen yüksek oranlı üretim artışı son aylarda yavaşladı. Faiz oranlarının düşmesi yatırımları ve konut talebini canlandırabilir; ancak bunun yıl sonu üretimine yansıması kolay görünmüyor. Bu nedenle, 2021’deki 40,4 milyon tonluk seviyenin aşılacağı yönündeki beklenti de belirsizleşti” dedi.
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne yaptığı çelik ihracatında ciddi bir gerileme yaşandığını dile getiren Yayan, 2025 yılında yaklaşık 7 milyon ton çelik ihraç etmişken, son koruma tedbiriyle AB’ye yönelik yıllık ihracat kotasının 2,86 milyon tona indiğini söyleyerek, “Bu durum yaklaşık 4 milyon tonluk bir ihracat kaybı riski doğuruyor. Alternatif pazar arayışlarımız sürüyor; ancak mevcut piyasa koşullarında bu kaybı kısa sürede telafi etmek kolay olmayacak” diye konuştu.
“Kayıplar son çeyrekte hızlanacak”
Kota uygulaması 1 Temmuz’da yürürlüğe girdiğini anımsatan Yayan, uygulamanın etkisinin ölçülebilmesi i 1 Temmuz 2027’ye kadar beklemek gerektiğini belirterek, “Bununla birlikte, ocak ayında devreye giren Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile temmuz ayında uygulamaya konulan kota ve koruma tedbirleri, AB’ye ihracatımızı şimdiden yüzde 20’nin üzerinde azalttı. Kayıpların son çeyrekte daha da hızlanacağını değerlendiriyoruz” açıklamasını yaptı.
Kayıpları telafi etme çabaları kapsamında yüksek katma değerli ürünlere yönelimin hız kazandığını kaydeden Veysel Yayan, “Yeni yatırımların geleneksel ürünlerden çok, yüksek katma değerli ürünlere yöneldiğini; mevcut kapasitelerin de bu doğrultuda dönüştürüldüğünü görüyoruz” dedi.
“Sektörün dönüşümü için finansmana ihtiyaç var”
Sektörün ciddi bir yatırım ihtiyacı olduğuna dikkat çeken Yayan, şöyle devam etti: “Düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçilmesi, enerji verimliliğinin artırılması, yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılması ve emisyonların azaltılması gerekiyor. Bu dönüşüm için önemli miktarda finansmana ihtiyaç duyuluyor. Avrupa Birliği’nde dönüşümü desteklemek amacıyla yıllık 20 milyar Euro’nun üzerinde kaynak oluşturuluyor. ABD’de ise desteklerin yanı sıra yüzde 50 oranındaki vergi avantajı sayesinde çelik üreticileri ton başına 600 dolara ulaşabilen bir fiyat farkından yararlanabiliyor. AB üreticilerinde benzer fiyat farkı ton başına yaklaşık 250 Euro düzeyinde. Türk çelik sektörünün uluslararası rekabet gücünü koruması ve SKDM kaynaklı ek maliyetlerle karşılaşmaması için etkin finansman ve destek mekanizmalarına erişmesi büyük önem taşıyor.”
“Sektörün yükleri azaltılmalı”
Yayan sözlerini şöyle sürdürdü: “Rekabet gücümüzü korumak ve yeni yatırımların önünü açmak için öncelikle sektör üzerindeki yüklerin azaltılması, mümkün olanların kaldırılması gerekiyor. İDİS kapsamında uygulanan ve hangi amaca hizmet ettiği konusunda soru işaretleri bulunan, yüksek maliyet yaratan kesintiler gözden geçirilmeli. Yaklaşık 20 yıldır uygulanmakta olan Çevre Katkı Payı’nın da artık sona erdirilmesine ihtiyaç duyuluyor. Bu yüklerin azaltılması; uluslararası rekabet gücümüzün korunması, mevcut kapasitelerin etkin kullanılması, SKDM’ye uyum için gerekli yatırımların gerçekleştirilmesi ve yüksek katma değerli üretime yönelik çalışmaların sürdürülmesi açısından önem taşıyor.”
"ANKIROS ve Steel Networking Summit sektöre yeni fırsatlar sunuyor"
Yüksek katma değerli ve düşük karbonlu üretim yatırımlarının önem kazandığını belirten TÇÜD Genel Sekreteri Veysel Yayan, ANKIROS Fuarı’nın yeni teknolojilerin takibi ve yatırım iş birliklerinin geliştirilmesi açısından önemli bir platform olduğunu söyledi. Yaklaşık 30 yıldır fuarı desteklediklerini ifade eden Yayan, uluslararası katılımın da arttığına dikkat çekti. Yayan, “Başlangıçta fuara ağırlıklı olarak Batılı ülkelerden teknoloji ve ekipman üreticileri katılıyordu. Son yıllarda Türkiye’den de ciddi bir katılım var. Ayrıca başta Çin olmak üzere Uzak Doğu ve Orta Doğu ülkelerinden önemli sayıda katılımcı geliyor. Böylece yeni teknolojiler yalnızca Türk çelik sektörü için değil, bölge ülkelerindeki sektörler için de yakından izlenebiliyor ve uygulamaya aktarılabiliyor” dedi. Çelik İhracatçı Birlikleri tarafından 25-27 Ekim tarihlerinde ilk kez düzenlenecek Steel Networking Summit’in de alternatif pazar arayışlarına katkı sunacağını belirten Yayan, “100’den fazla ülkeden alım heyetlerini bir araya getirerek kaybedilen pazarları dengeleyebilecek yeni pazar ve müşteri olanakları oluşturmayı hedefliyoruz” diye konuştu.
