EVRİM KÜÇÜK
Artan ticari engeller, küresel ekonomik büyüme ve talep üzerinde baskı yaratıyor. Buna petrol arzındaki artış da eklenince küresel emtia fiyatlarının bu yıl aşağı yönlü hareket edeceği tahminleri yapılıyor. Enerji en sert geri çekilmenin yaşanacağı alan olarak görülürken, sanayi metallerinin de geçen yıla oranla düşüş göstermesi bekleniyor. Değerli metallerin ise, piyasalardaki oynaklığın yarattığı güvenli liman alımlarıyla rekor seviyelere yükseleceği tahminleri yapılıyor,
6 yılın en düşük seviyesine inecek
Dünya Bankası’nın yayımladığı Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’nun nisan sayısında, küresel emtia fiyatlarının 2025’te yüzde 12,4 ve 2026’da ise yüzde 4,8 düşeceği kaydediliyor. Fiyatların, 2026’da son 6 yılın en düşük seviyesine düşmesi öngörülüyor. Rapor, ekonomik büyümedeki zayıflama ve bol petrol arzının bir araya gelmesiyle, küresel emtia fiyatlarının 2020’den bu yana görülen seviyelerden daha da aşağıya inmesinin beklendiğini aktarıyor. Bu düşüş, artan ticaret engellerinin neden olduğu kısa vadeli enflasyon risklerini yatıştırabiliyor ancak aynı zamanda gelişmekte olan ekonomilerin iki tanesinin ekonomik ilerleme beklentilerini zayıflatabiliyor.
Petrolde ortalama fiyat beklentisi 64 $/varil
Enerji fiyatlarının bu yıl yüzde 17,4 gerileyerek 5 yılın en düşük seviyesine inmesi ve 2026’da da yüzde 5,9 düşmesi bekleniyor. Bankanın raporuna göre, Brent tipi ham petrolün fiyatının bu yıl varil başına ortalama 64 dolara, 2026’da ise 60 dolara düşmesi tahmin ediliyor.
Metal ve mineral endeksinde %10 düşüş beklentisi
Rapora göre metal fiyatları, 2025’in ilk çeyreğinde mütevazı kazanımların ardından, artan uluslararası ticaret gerginlikleri nedeniyle ikinci çeyrekte zigzag çizdi. 2024’te yıllık bazda yüzde 3’lük bir artışın ardından, metaller ve mineraller fiyat endeksinin 2025’te yüzde 10 ve 2026’da yüzde 3 düşmesi öngörülüyor. Küresel ekonomik büyümede beklenenden daha keskin bir yavaşlama ve enerji geçiş politikalarındaki değişimler, baz metallere olan talebi baskılayarak fiyatları tahminlerin altına çekebilir. Olumlu tarafta ise metal arzını sınırlayan üretim kesintileri veya ek emtiaya özgü ticaret kısıtlamaları, fiyatları tahminlerin üzerine çıkarabilir.
Sanayi metallerinde görünüm zayıf
■ Alüminyum: Artan ticaret gerginlikler ve Çin’deki yeni fotovoltaik projeler için sübvansiyonların geri çekilmesi de dahil olmak üzere küresel endüstriyel faaliyetlerin yavaşlaması nedeniyle alüminyum talebinin önümüzdeki iki yıl içinde yavaşlaması bekleniyor. Alüminyum fiyatlarının 2025’te yüzde 10 ve 2026'da yüzde 3 daha düşmesi bekleniyor; çünkü azalan talep görünümü üretimdeki sınırlı artışları gölgede bırakıyor.
■ Bakır: Tüketimin, Çin’in emlak sektöründe zayıflığın yanı sıra yavaşlayan küresel ekonomik faaliyetler nedeniyle ılımlı bir hızda büyümesi bekleniyor. Ancak bakırın yenilenebilir enerji teknolojilerinde artan kullanımı denge sağlıyor. 2025’te fiyatların yüzde 10 ve 2026’da yüzde 2 düşmesi bekleniyor.
■ Kurşun: Küresel kurşun arzının, Avustralya, Çin ve Meksika’daki maden üretimindeki artışa paralel olarak büyümesi bekleniyor. Kurşunun içten yanmalı motorlu araçların akülerinde kullanılması, EV’ pazarındaki büyümeden etkileneceği anlamına geliyor. Fiyatların hem 2025’te hem de 2026’da yüzde 2 oranında düşmesi öngörülüyor.
■ Nikel: Küresel bolluk, son iki yılda fiyatları yüzde 35 düşürdü ve bu da diğer ekonomilerde üretim kesintilerine yol açtı. Ancak, küresel üretimin yarısından fazlasını yapan Endonezya’nın fiyatları istikrara kavuşturmak için madencilik kotaları getirmesiyle, küresel üretim büyümesinin kademeli olarak yavaşlaması bekleniyor. Fiyatlarının 2025’te yüzde 6 düşmesi, 2026’da ise yüzde 1 artması öngörülüyor.
■ Kalay: Küresel piyasa koşullarının önümüzdeki yıllarda sıkışık kalması bekleniyor. Fiyatlarının 2025'te yüzde 3 ve 2026'da yüzde 2 artarak yıllık ortalama bazda rekor seviyelere yakın nominal seviyelere ulaşması bekleniyor.
Altında %36 artış beklentisi
Dünya Bankası raporunda, yatırımcılar için ‘güvenli liman’ olarak tercih edilen altının fiyatının bu yıl yeni bir rekora ulaşmasının beklendiği ifade ediliyor. Gelecek iki yıl boyunca, altın fi yatlarının COVID-19 salgınından önceki 5 yılın ortalamasından yaklaşık yüzde 150 daha yüksek seyretmesi bekleniyor. Fiyatların 2025’te yüzde 36 oranında artacağı tahmin ediliyor.
Gümüş %17 yükselecek
Gümüş talebinin, hem alternatif bir güvenli liman finansal varlığı hem de yenilenebilir enerji teknolojileri ve yarı iletkenler gibi büyüyen endüstriyel sektörlerde bir girdi olarak oynadığı rol sayesinde, istikrarlı bir şekilde artması bekleniyor. Genel olarak, güçlü talebin 2025’te fiyatları yüzde 17 ve 2026’da yüzde 3 daha artıracak kadar baskın olması öngörülüyor.
Bu arada platin fiyatları, bir önceki çeyrekte sınırlı yükseldikten sonra 2025 ilk çeyrekte hemen hemen aynı kaldı. Üretimdeki düşüş nedeniyle platin fi yatlarının bu yıl yüzde 10 ve 2026’da yüzde 2 artması öngörülüyor.
