EVRİM KÜÇÜK
İklim değişikliği nedeniyle tehdit altındaki kahve üretimini koruyacak iki yeni tür, küresel kahve piyasasına umut oldu. Bilim insanları, sıcaklık ve kuraklığa dayanıklı Stenophylla ve Liberica türlerini yeniden keşfederek hem kahve üreticilerine hem de tüketicilere nefes aldırmayı umuyor.
İklim krizi kahve üretimine sıçradı
Son bir yılda dünyanın başlıca kahve üreticileri Brezilya ve Vietnam’da yaşanan aşırı hava olayları, kahve rekoltesini ciddi oranda düşürdü. Özellikle dünya üretiminin yaklaşık yüzde 60’ını karşılayan Arabica türü, sıcaklık artışı, düzensiz yağış ve kahve yaprağı pası gibi hastalıklar nedeniyle büyük darbe aldı. Bu gelişmeler kahve fiyatlarını zirveye taşıdı. Son 1 yılda Arabica’nın fiyatını yüzde 95, yılbaşından bu yana ise dörtte bir oranında artırıp pound başına 4 dolara getirdi. Robusta fiyatları da hızla yükseldi. Küresel çapta daha fazla şirket, iklim dirençli tarım ve adil ticaret sertifikalı kahve üretimini destekleme taahhüdünde bulundu. Tedarik sorunları nedeniyle büyük kahve zincirleri ve butik kahveciler, alternatif kahve türlerine ilgiyi artırmaya başladı.
Alternatif türler sahneye çıkıyor
Bu zor dönemde bilim insanlarının yeniden gündeme taşıdığı Stenophylla ve Liberica türleri, kahve tarımının geleceği için umut ışığı oldu.
Stenophylla, yüksek kaliteli Arabica’ya benzeyen zengin aroma profili ve sıcaklığa karşı dayanıklılığıyla dikkat çekiyor. Uzmanlara göre, sıcaklığın arttığı bölgelerde yeni üretim alanları yaratabilir.
Liberica ise Güneydoğu Asya ve Afrika’da zaten sınırlı ölçüde yetiştirilen bu tür, büyük taneleri ve cesur, isli lezzetiyle tanınıyor. Hem sıcaklığa hem de kuraklığa karşı dayanıklılığı sayesinde öne çıkıyor.
Araştırmacılar şu anda bu türlerin genetik analizini yaparak daha dirençli çeşitler geliştirmeye odaklanıyor. Aynı zamanda yeni yetiştirme teknikleri ve tüketici kabulünü artırmaya yönelik çalışmalar sürüyor. Büyük kahve zincirleri ve butik kahveciler de bu alternatif türleri menülerine entegre etmeye başladı.
Sürdürülebilir kahve üretimi
Financial Times'in analizine göre uzmanlar, bu keşiflerin tek başına yeterli olmayacağını vurguluyor. Gölgede yetiştirilen kahve, agro-orman sistemleri ve adil ticaret gibi sürdürülebilir tarım uygulamalarının kahve tarımının uzun vadeli geleceği için kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor.
Uganda kahve pazarında varlığını artırıyor
Uganda’nın 2024/25 mahsul yılında kahve ihracatında yüzde 27 artış bekliyor. Ulusal Kahve Tarım İşletmeleri ve Çiftlik İşletmeleri Birliği (NUCAFE), eylül ayında sona eren kahve yılında kahve ihracatının önceki dönemdeki 6.3 milyon çuvaldan 8 milyon 60 kilogramlık (132 libre) torba ulaşmasını beklediğini bildirdi. 30 Eylül’e kadar olan mahsul yılında Uganda kahve ihracatının, yeni ekilen alanlardaki ağaçların olgunlaşması ve küresel pazardaki uygun fiyatlar sayesinde bir önceki döneme göre yüzde 27 artacağı tahmin ediliyor. Çoğunlukla Robusta çekirdekleri yetiştiren Doğu Afrika ülkesi, Afrika’nın en büyük kahve ihracatçısı. Ülke, yedi yıl önceki 550 milyon dolara kıyasla son hasat yılında kahve ihracatından 1,4 milyar dolar kazandı. Ülkenin hedefi iyi fiyatların ve genişleyen ekim alanları sayesinde 2030’a kadar yıllık 20 milyon torba üretim yapmak.
