ERDEMOĞLU Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Erdemoğlu’nun davetiyle gittiğimiz Gaziantep’te Merinos Halı’nın 700 bin metrekarelik dev tesisinin idare binasındaki sohbette sık sık Sasa ile ilgili sorularımızı da yönlendirdik.
İbrahim Erdemoğlu, “Bu turumuzun ana konusu Merinos” diyerek sözü daha çok Merinos Halı Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Erdemoğlu’na bıraktı. Sohbetin sonuna doğru ayağa kalktı, Erdemoğlu Holding Kurumsal İletişim Müdürü Güler Eruğur ile dışarıdan iletişim danışmanlığı hizmeti veren Mehmet Ali Ergün’e döndü:
- Merinos’la ilgili sohbetimiz bittiyse şimdi Sasa’yı, Yumurtalık’taki yatırım konusunu konuşabiliriz.
İbrahim Erdemoğlu duvarda asılı dünya haritasının başına geçerken araya Borsa İstanbul’un önceki başkanlarından, Merkez Bankası önceki başkan yardımcılarından, Sasa Yönetim Kurulu Üyesi Prof. İbrahim Turhan girdi:
- Sasa, tam anlamıyla “kusursuz fırtına” olarak tanımlanabilecek bir dönem yaşadı. Ukrayna-Rusya Savaşı, 6 Şubat 2023 depremleri, makro ekonomik istikrarsızlık, yatırım planlarında sarkma yaratan bazı aksaklıklar ve Çin’den yönelen haksız rekabet…
Prof. İbrahim Turhan’ın “Çin’den yönelen haksız rekabet” sözü üzerine İbrahim Erdemoğlu’nun Aralık 2024’te Sasa’nın Adana’daki tesislerindeki sohbetimizdeki mesajını anımsadım:
- 2015 yılından buyana Adana’da Sasa’ya yaptığımız yatırım 4 milyar doları buluyor. Bu yatırımlarla Sasa’ya yüzde 75 düzeyinde bir Sasa daha eklenmiş oldu. Hindistan ve Çin’i dışarıda bırakırsak dünyanın en büyük polyester üreticisi oluyoruz.
Prof. İbrahim Turhan sürdürdü:
- Sasa’nın “net finansal kaldıraç rasyosu” (borç yükü ve finansal risk seviyesini gösteriyor) 33 kata kadar çıkmıştı. Geçen yıl 16 kata indirdik. “Paya dönüştürülebilir tahvil ihraç ettik, paya da dönüştü”, kaldıraç 9 katın altına indi. Bu yılın sonunda 4’e kadar inecek.
“Paya dönüştürülebilir tahvil”le ilgili şu bilgileri aktardı:
- 5 yıl vadeli 415 milyon Euro’luk “paya dönüştürülebilir tahvil” ihraç ettik. 3 katı taleple karşılaştı. Faizi de yüzde 4.75 düzeyinde gerçekleşti.
“Net finansal kaldıraç rasyosunda ideal düzey”i sorduk, yanıtladı:
- İdeali 4 katın altında olmasıdır.
İbrahim Erdemoğlu, Yumurtalık’ta toplamı 25 milyar doları bulacak yatırım planlarını anımsattı:
- Sasa’yı Yumurtalık’ta planladığımız yatırımlara hazır hale getirmemiz gerekiyor. Dolayısıyla 2027’de kaldıraç düzeyinin çok daha aşağıya inmiş olması lazım.
Türkiye’nin 2025 yılında 23 milyar dolarlık petrokimya ürünü ithal ettiğine dikkat çekip harita üzerinden konuşmaya geçti:
- Eğer Amerika, uzun vadede Çin’in Asya bölgesine sıkışmasını hedefliyorsa, bunun uygulanabilmesi için bizim bulunduğumuz coğrafyada alternatif bir üretim üssüne ihtiyaç var. Bölgede Türkiye, Irak ve daha sınırlı şekilde Mısır öne çıkıyor.
Şu noktanın altını çizdi:
- Çin’in bugün ürettiği mamullerin bir bölümünü bu coğrafyada ürettirmezseniz, alternatif yaratamazsınız. Bizim 8 yıl önce oluşturduğumuz ana planın temelinde bu düşünce bulunuyor. Yumurtalık’a 25 milyar dolarlık yatırım fikri de buna dayanıyor.
Türkiye’nin en güçlü alternatif olduğunu vurgulayıp şu soruyu sordu:
- Peki, yalnız Türkiye mi üretim yapacak?
Kendi sorusunun yanıtını şöyle verdi:
- Hayır… Bizim öngörümüze göre Türkiye bölgede bir öncü, merkez veya “abi” rolü üstlenecek. Çevresinde Suriye, Irak, Ürdün ve Mısır olacak. Bu coğrafyanın üretim ve tedarik sisteminde merkez ülke Türkiye olacak.
Ardından bu yatırım için Yumurtalık’ın önemi üzerinde durdu:
- Yumurtalık, bu coğrafyanın adeta merkezinde bulunuyor. Bunu güçlendiren bir diğer faktör de Doğu Akdeniz’de petrol ve gaz kaynaklarının olması. Ceyhan-Yumurtalık bölgesi ve Türkiye’nin önemi giderek artabilir.
İbrahim Erdemoğlu, Yumurtalık’taki bir başka projeyi irdeledi:
- Yumurtalık’taki arazimizin arkasında 33 milyon metrekarelik bir kimya endüstrisi alanı ayrılmış durumda. Özel Kimya İhtisas Endüstri Bölgesi. Biz de o bölgeden şimdiden 10 milyon metrekarelik alan talebinde bulunduk.
Sasa, projesini hazırlayıp uzun süre Yumurtalık’taki arazinin ihalesini bekledi. Araziyi aldıktan sonra “Özel Endüstri Bölgesi” ilanı da zaman aldı.
Aralık 2024’te Adana’da Erdemoğlu ile konuştuğumuzda, başta Suudi Arabistan olmak üzere Sasa’nın Yumurtalık’taki yatırımına ortak olmak için yabancı ilgisinin yoğunluğu söz konusuydu.
Sasa, şimdi Yumurtalık’taki yatırımın 5.5 milyar dolarlık ilk fazına başlamak için borçlarını azaltmaya, yeniden yabancı ilgisini canlandırmaya çalışıyor…
Aralık 2024’te konuştuğumuzda Erdemoğlu’nun hedefinde 2026 yılında ilk temeli atmak vardı… Ekonomik koşullar proje için ortaklıklar ve finansal çözümlerin tamamlanmasının beklenmesi gereğini ortaya koymuş bulunuyor…
Bu aslında bir ülke projesi
ERDEMOĞLU Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Erdemoğlu, Yumurtalık’ta toplam değeri 25 milyar doları bulacak petrokimya ve rafineri yatırımları konusunda şu mesajı verdi:
- Bu aslında sadece Sasa’nın, bir şirketin değil, ülke projesidir. Hükümet de projeye öyle bakıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın “Özel Endüstri Bölgesi” ilanı, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın teşvik mekanizmasını güçlendirmiş olması bu bakışı güçlendiriyor.
Geçen yıl Vitol ile bir anlaşma yaptıklarını anımsattı:
- Bunun dışında Yumurtalık’taki projemizde bizimle yol almak isteyen başka kuruluşlar da var. Daha önce Katar’dan ilgi vardı. Suudi Arabistan ve Aramco da ilgileniyordu. Körfez’de yaşanan gelişmeler doğal olarak bu süreçleri etkiledi.
Erdemoğlu, Aralık 2024 dahil daha önceki görüşmelerimizde Yumurtalık’taki yatırımlarla ilgili aşamaları şöyle anlatmıştı:
- İlk yatırım 5.5 milyar dolar olacak. Yüzde 100’ü Sasa’ya ait olacak bu yatırımlar adım adım paraksilen, propan, etilen üretimi derken rafineri ve limanla devam edecek.
- İlk yatırımın sonuçlarını gördükten sonra 10 milyar dolarlık yatırıma başlayacağız. Yumurtalık’ta yatırımlarımız 3’er yıllık aralıklarla sürecek. Toplamda 25 milyar doları bulacak.
- Ham petrol bazlı hammaddeler, ara ürünler derken, nihai ürün ipliğe kadar uzanmış olacağız.
İthal ikamesi tahmini de şöyle hesaplamıştı:
- Yumurtalık’taki yatırımlarımız devreye girince ülkemizin bu alandaki 22 milyar dolarlık ithalatını ikame etme şansı yakalayacağız.
Yumurtalık projesine ortak alma konusundaki planlarını da şöyle paylaşmıştı:
- Yumurtalık’taki yatırım için yüzde 100’ü Sasa’ya ait 5 şirket kuracağız. Sasa değil ama kurulacak şirketlerde yüzde 49’ar hisseyi yabancılara verme konusunda tekliflere açığız.
İhtiyaç duyulan üretim 80 milyar doları bulabilir
ERDEMOĞLU Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Erdemoğlu, Yumurtalık’ta kurulması planlanan “Kimya Özel İhtisas Endüstri Bölgesi”yle ilgili şu noktaya işaret etti:
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 33 milyon metrekarelik alan için 5 yıldır çalışmalar yürütüyor. Organize sanayi bölgesi yapısı kurulsun, yatırımcılar yönelsin, Marmara Bölgesi’ndeki bazı sanayi kuruluşları Yumurtalık’a taşınsın diye.
Bugüne kadar Yumurtalık’ta yatırımcıyı çekecek yeterince avantaj, cazibe olmadığını kaydetti:
- Sasa Yumurtalık’ta petrokimya tesisi ve rafineriyi kurduktan sonra durum değişecek. Çünkü, kimya şirketlerinin ihtiyaç duyduğu hammadde hemen yanlarında üretilecek. Zaman içinde kimya şirketlerinin bölgeye yöneleceğini düşünüyoruz.
Söz konusu yatırımların yönelmesinin yaratacağı etkiye dikkat çekti:
- Sonuçta ne olacak? Türkiye hem bölgenin en büyük üretim üslerinden biri olacak hem de Avrupa’yı kapsayan geniş coğrafyada önemli bir kimya merkezi haline gelecek.
Türkiye’nin petrokimya ürünleri ithalatının 23 milyar dolar düzeyinde olduğunu anımsattı:
- Yumurtalık’ta kurulması planlanan “Kimya İhtisas Endüstri Bölgesi” hedeflenen doluluğa ulaşıp üretim başlarsa, ihtiyaç duyulacak petrokimya ürünü hacmi 70-80 milyar doları bulabilecek.
