Gezegenimiz de biz de doğamız da savaş, ekonomi, biyoçeşitlilik kaybı, çevre kirliliği, iklim değişikliği artan sorunlarıyla huzursuz ve sosyal bölünmelerle, önümüzdeki riskleri bilip yaşamaya gayret ederken insanın güçlü yurttaş duruşu için önce sağlık, umut, mutluluk gerekir. Çünkü karar vericiler ve uygulayanlar hep insan. İyiler, kötüler hep insan. Yurttaş ahlakı ve görevlerimizdeki mesleki etik mühim. Barış, hak, adalet, refah, konfor için ilerlemek insanın görevi. İnsan yine insan için tüketiyor, üretiyor. İnsan yine tüm sorunların sebebi.
Gezegen masum. Biz masum değiliz. İnsan vücudu ve gezegende azot, karbon, su döngüsü ile yaşam benzersiz ekotasarımla sürerken bizim enerjimiz umudumuz ve mutluluğumuzdur. Bugün umut evrensel gücümüz ve olagelenlere direncimiz. Bu zor günlerde, yaşamda dik durmak gerek. Umutlu olmak, mutlu olmak gerek.
Umut ve mutluluk yönetimini hem inancım hem bilim temelinde anlamaya, uygulamaya kimya mühendisi akademik bakış açımla gayret ediyor, araştırıyor, okuyor ve yazıyorum. Umut-Mutluluk- Sürdürülebilir Kalkınma üçlemesini irdeliyorum. Umut ve mutluluk sadece bir duygu, bir iyimserlik, bir hissiyat değildir. İkisi de ölçülebilir, hesaplanabilir, kıyaslanabilir, öğretilebilir, ölçeklenebilir ve raporlanabilir.
Birleşmiş Milletler (BM) çalışmalarında önce mutluluk vardı. Temmuz 2011’de Genel Kurul’da “Ülkelerin sosyal ve ekonomik kalkınmayı nasıl başaracaklarını ve ölçeceklerini belirlerken mutluluk ve refaha daha fazla önem verme” daveti ile Mutluluk:Kalkınmaya Bütünsel Yaklaşım kararı alındı. Nisan 2012’de “Yeni Bir Ekonomik Paradigma Tanımlama” başlığı ile ilk Dünya Mutluluk Raporu sunularak Haziran 2012’de ise 20 Mart Uluslararası Mutluluk Günü ilan edilerek BM “İnsanların mutluluğunu ve refahını destekleyen daha kapsayıcı, adil ve dengeli bir ekonomik büyüme yaklaşımı” çağrısı yaptı. Genel Sekreter Ban Ki-moon da mutluluğu aramak için gerekli temel hizmetlerden yoksun olanların refahını artıracak kapsayıcı ve sürdürülebilir kalkınma gereğini açıkladı.
BM Yeni Dünya Düzeni Projesi(UNNWO), İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ni ilerletme amaçlı küresel bir girişim olup BM Uluslararası Mutluluk Günü(UNIDOHappyness, UNIDOH) resmi merkezi ve sekreteryasıdır. UNIDOH ile BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (UN Global Goals, SKA) paydaşlığındaki bu girişimde Mutlulukçuluk (Happytalism : Happy+-Talism), mutluluğu “Refahı ve özgürlüğü insan gelişim modellerinin, sistemlerinin ve tüm yaşamın merkezine yerleştiren Yeni Ekonomik Paradigma ve Yeni Dünya Para Birimi” olarak tanımlıyor. Mutlulukçuluk (Mutçuluk), Antik Çağ Yunan felsefi akımı Eudaimonizm (İnsan davranışlarının mutluluk için belirlenmesi) üzerine kuruludur. UNIDOH 2030’a dek SKA’ya ulaşma ve 2050’de de herkes için mutluluk yolunda haydi ilerleyelim ve başaralım diyor.
Bizlere mutluluk için önce umut gerek. Umut BM masasına geç geldi. 4 Mart 2025’te alınan kararla belirsiz zamanların evrensel ihtiyacı vurgusuyla küresel, dönüştürücü bir güç olarak umudu savunma günü; umudu halk sağlığı önceliği yapma günü; umutla barış, refah, zihinsel dayanıklılık, esenlik ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etme günü olarak 12 Temmuz Uluslararası Umut Günü ilan edildi. 161 ülke kararı desteklerken, gezgin olarak iyi bildiğim Hindistan, Paraguay, Peru ile Türkiye çekimser oy verdi. Güzelim ülkemizin bu çekimser kararı için erişebildiğim kaynaklarda neden ve niçin sorularıma hiç cevap bulamadım.
Ruh sağlığını stresi yönetme, üretken çalışma ve topluma katkıda bulunma yeteneği olarak tanımlayan ve erken yetişkinlik dönemindeki umudun uzun vadede sağlıkla olumlu ilişkisine dikkat çeken Dünya Sağlık Örgütü(WHO) araştırma sonucuna göre umut, sağlık sistemi kullanımda azaltım; ömür süresi artışı; kronik hastalıklarda yaşam süresi uzatma; travma iyileşmesinde dayanıklılık artırma; zihin sağlığında depresyon azaltma pozitif etkisi yapıyor.
BM verisine göre umut, SKA16 (Barış, Adalet ve Güçlü Kurumlar) merkezinde yer alırken SKA3 (Sağlıklı ve Kaliteli Yaşam); SKA4 (Nitelikli Eğitim); SKA8 (İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme); SKA13 (İklim Eylemi) ilerlememizde şöyle katkı yaratıyor: Ruh sağlığını iyileştirme; Öğrenci motivasyonu ve akademik başarıyı artırma; Hırs, tasarruf ve girişimciliği teşvik etme; Çevresel çabalara uzun vadeli bağlılığı sürdürme. Hepsinde ekonomi, akçe öznesi gizli. Bu nedenle umut oluşturma stratejilerini sürdürülebilir kalkınma mevzuat ve uygulamalarına entegre eden ülkelerde daha iyi sonuçlara erişilebilir. Umut SKA itici gücüdür. Umut hepimiz için kişisel bir erdem, ortaklaşa bir sorumluluktur. BM Genel Sekreteri António Guterres “BM umudun ürünüdür” diyor. Bu yıl Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği(SÜT-D), kadın ve kız çocukları; su yönetimi, karbon yönetimi BM 2030 Gündemi eylem önceliklerimize umut ve mutluluk kattık. 2025’te başladığımız Su Perileri Projesi; İklim Eylemi ve Kadın Projesi yanında Kız Çocukları Umutlu, Yaşam Mutlu Projesi(15 Haziran 2026-15 Eylül 2030) başlattık.
Suat Taşer “Yaşamak ummaktır. Yeşil yapraklar umar şu beli bükülmüş ağaç. Yelkenler rüzgâr umar” diyor. Biz de en iyisini hep umalım. Biricik ülkemizin sürdürülebilir kalkınmasında değer yaratalım.
