İSTANBUL ve Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz (İMEAK) Bölgeleri Deniz Ticaret Odası Başkanlığı için adaylığını açıklayan Deniz Temiz Derneği/TURMEPA Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Şadan Kaptanoğlu Dikici, sektörü değerlendirmek için buluştuğumuzda 2019 yılı Mayıs ayına uzandı:
- BIMCO’nun (Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi) Başkanlığını devralırken verdiğiniz destek için teşekkür ederim.
Bunun üzerine 10 Mayıs 2019 tarihli yazıma baktım:
- Dünya armatörlerinin ilk kadın başkanı dümene geçiyor…
Şadan Kaptanoğlu, uluslararası denizciliğin en büyük ve en etkili şirketlerinin 3’te 2’sini temsil eden BIMCO Başkanlığını devralırken şu mesajı vermişti:
- Yapacak çok işimiz, dünya denizlerinde Türk gemileriyle taşıyacak çok yükümüz var.
BIMCO’da Türkiye’den temsil edeceği taraflarla ilgili de şu noktanın altını çizmişti:
- Türk ticaret filomuzla, genç gemilerimizle, donanımlı limanlarımızla, milli harikalar yaratan tersanelerimizle, balıkçısı, tedarikçisi, kaynakçısı, hukukçusu, üniversitelerimizin değerli hocalarıyla sektörümüze katkı veren herkesi gururla temsil edeceğim.
Şadan Kaptanoğlu’na sektörün dünyadaki mevcut durumunu sordum, şu yanıtı verdi:
- Uluslararası rekabette yükselen bir sektörüz. Filo büyüklüğü olarak dünyada ilk 12’deyiz. Geçmişte 8’inci sırayı da görmüştük. 2 bin 028 gemiyle 55 milyon DWT’luk bir kapasiteye sahibiz.
Türkiye’nin gemi yapım, onarımı ve yat üretiminde dünyada önemli bir yere sahip olduğunun altını çizdi:
- Tersanelerimiz hem gemi yapımında hem de onarımında dünyada öne çıkmış, markalaşmış durumda. Ayrıca milli savunma gemilerinin inşasında da tersanelerimiz dünyada ön sıralarda yer alıyor.
Yat üretimine işaret etti:
- 24 metre üstü yatların yapımında da dünyada ilk ikideyiz. Çoğunlukla birinci sıraya çıkıyoruz.
Sektörün dış ticaretteki rolüne dikkat çekti:
- Türkiye’nin ihracatının yüzde 85-90’ı deniz yoluyla gerçekleşiyor.
Denizcilikte rekabet gücünün yalnızca filo büyüklüğü ile belirlenmediğini irdeledi:
- Yerli deniz ekipmanının geliştirilmesi, test ve belgelendirme kapasitesi, üniversite-sanayi işbirliği, bakım-onarım yetkinliği, dijital çözümler ve nitelikli insan kaynağı aynı derecede önem taşıyor.
Şu noktaya vurgu yaptı:
- Bu nedenle teknoloji ve Ar-Ge merkezi yaklaşımını, akademik bir vitrin değil, yerli üretimi ticarileştiren, sertifikasyonu kolaylaştıran ve yeni becerileri sektöre kazandıran bir köprü olarak görüyoruz.
Türkiye’nin denizcilikte büyük hedeflere doğru yürüdüğünü vurguladı:
- Bu hedef, dünyada yaşanan değişimle beraber Türkiye’nin dünyayla ilişkisini yeniden kurma iradesinde yatıyor.
Bu konuyu şöyle açtı:
- Bölgesel lojistik üs olmak, aktarma merkezine dönüşmek, filo kapasitesini yenileyip büyütmek, gemi ve yat inşa sanayi ile tamir bakım kabiliyetlerini güçlendirmek, deniz turizmini ve hizmet ihracatını geliştirmek, büyük bir stratejik vizyonun parçaları.
Şadan Kaptanoğlu, sektörün gündemindeki sorun ve konuları şöyle özetledi:
- Denizcilik bugün farklılaşan uluslararası kuralların, artan maliyetlerin, zorlaşan finansmanın, hızlanan yeşil dönüşümün, dijitalleşmenin ve jeopolitik belirsizliklerin aynı anda etkilediği bir eşikten geçiyor.
Bu tablonun denizciliğin her yönünü etkilediğini kaydetti:
- Bu tablo armatörü, limancıyı, tersaneciyi, acenteyi, yat işletmecisini, balıkçıyı ve lojistik sağlayıcıyı farklı biçimlerde etkiliyor. Bu ortamda değişimi birlikte yönetmek gerekiyor.
Yıllarca 3 tarafı denizlerle çevrili ülkemizde denizlerin yeterince kullanılamadığından dert yandık, armatörlükte Yunanistan kadar olamamakla hayıflandık.
Bugün gelinen noktada Türkiye deniz ticaret filosuyla dünyada 12’nci sırada olsa da kapasite 55 milyon DWT’a ulaşmış bulunuyor.
Tersaneler gemi yapımında dünyada öne çıkıyor, yat yapımında da yine dünyada ilk sıralarda yer alıyoruz.
Türkiye, denizcilikte daha büyük hedeflere doğru yol alırken, değişimin de birlikte yönetilmesi gerekiyor.
Geleceğin maliyetini bugün hesaplayabilenler dönüşümü rekabet avantajına çevirebilir
BIMCO önceki Başkanlarından, IMEAK Deniz Ticaret Odası 2018-2022 dönemi Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, Deniz Temiz Derneği /TURMEPA Başkanı Şadan Kaptanoğlu, yeşil dönüşümün artık bir tercih değil, denizciliğin yeni gerçeği olduğunu belirtti:
- Karbon maliyetleri, alternatif yakıtlar, enerji verimliliği ve düşük emisyonlu yatırımlar artık yalnızca çevre mevzuatının konusu değildir. Bunlar finansmana erişimi, gemi değerini, müşteri tercihlerini ve ihracat rekabetini doğrudan etkiliyor.
Şu noktanın altını çizdi:
- Geleceğin maliyetini bugünden hesaplayabilen sektörler, dönüşümü bir yük olmaktan çıkarıp rekabet avantajına çevirebilir.
Navlun geliri 13.7 milyar doları aşıyor, gemi ve yat ihracatı 2.2 milyar dolarla rekor kırıyor
BIMCO önceki Başkanlarından, IMEAK Deniz Ticaret Odası 2018-2022 dönemi Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, Deniz Temiz Derneği /TURMEPA Başkanı Şadan Kaptanoğlu’na sektörün verilerini sordum, özetledi:
- Toplam sektör istihdamı doğrudan ve dolaylı 1.5 milyonu aşıyor.
- Kayıtlı gemi adamı sayısı 140 bin 138. Bunların 36 bin 583’ü zabitan, 93 bin 974’ü tayfa, 9 bin 581’i stajyer.
- Limanlarda elleçlenen yükte geçen yıl 553.2 milyon tonla Cumhuriyet tarihi rekoru kırıldı.
- 2025 yılında konteyner elleçlemesi 14 milyon TEU oldu.
- Navlun gelirleri 13 milyar 751 milyon dolar.
- Gemi ve yat ihracatında geçen yıl 2 milyar 243 milyon dolarla rekor kırıldı.
56 milyon litre sıvı atığın denizlere karışmasını önledik, 3 milyon kilo atığı uzaklaştırdık
DENİZ Temiz Derneği / TURMEPA Yönetim Kurulu Başkanlığını 10 yıldır sürdüren Şadan Kaptanoğlu, proje tabanlı çalışma anlayışının sahaya yansıması üzerinde durdu:
- Deniz Temiz Derneği /TURMEPA’da hedefi, takvimi, paydaşları ve başarı göstergeleri belirlenmiş projeler sayesinde kaynaklarımızı doğru alanlara yönlendirerek ölçülebilir ve kalıcı sonuçlar ürettik.
Dünyada ilk ve tek atık alım filosuna sahip kuruluş olduklarını belirtti:
- Atık alım filosundaki 9 teknemizle 56 milyon litre sıvı atığın denizlere karışmasını önledik, deniz süpürgelerimizle 3 milyon kilogram atığı denizden uzaklaştırdık.
Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliklerini örnek gösterdi:
- Milli Eğitim Bakanlığı iş birliği ile 9 milyon kişiye ulaştık ve her yıl binlerce gönüllüyle kıyı temizliği gerçekleştirdik.
Bir başka projeyi irdeledi:
- Üniversiteler ve bilim insanlarıyla Göcek’te deniz çayırlarının yeniden kazandırılması, Saros Körfezi’nde mercanların korunması gibi bilimsel projeler yürütürken, çevre eğitimlerini teknolojiyle buluşturarak 5 ilde kodlama sınıfları kurduk ve doğa dostu ürünler geliştirdik.
Deniz Temiz Derneği / TURMEPA’daki bu deneyimi şöyle değerlendirdi:
- Bu deneyim, proje tabanlı çalışmanın önceliklendirme, uzmanlaşma, işbirliği, hesap verebilirlik ve kaynak verimliliği yoluyla daha yüksek ve sürdürülebilir etki oluşturduğunu gösteriyor.
Malezya’da tersane kuruyor, sektörün dışa daha fazla açılmasını hedefliyor
KAPTANOĞLU Denizcilik ve Desan Deniz İnşaat Sanayi A.Ş.’nin ortaklarından olan Şadan Kaptanoğlu, Malezya’ya iki sahil güvenlik gemisi yapımını sürdürdüklerini belirtti:
- Bu siparişler sonrası Malezya’da bir tersane kurmaya karar verdik ve kolları sıvadık.
Desan Deniz İnşaat’ı 15 yıl önce devraldıklarını belirtti:
- Biri Kocaeli Serbest Bölge’de, 2’si Tuzla’da olmak üzere 3 tersanemiz var. Bunlar Desan, KPT Tersanesi ve Atlas Tersanesi. Malezya’daki 4’üncü tersanemiz olacak.
Sektörün dışa açık olduğunu ama bunun daha da artırılması gerektiğini vurguladı:
- Armatörlerin yurt dışında farklı ülkelerde ofisleri var. Onun dışında ABD’de ve Kuzey ülkelerinde şirketleri olan sektör oyucuları da var. Ancak, benim hayalim Türk denizcilik sektörünün yurt dışında gücünü, ağırlığını daha fazla hissettirecek adımlar atması.
