Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Kürt meselesinin çözümüne yönelik sürecin yol haritasını açıklarken, Ankara’nın önündeki en önemli engellerden birine de işaret etti: PKK’nın silahsızlandırılması kadar, örgüt mensuplarının topluma kazandırılması ve sürecin kamuoyunda kabul görmesi de gerekiyor. Kalın, PKK yönetiminin geleceğe ilişkin kaygılarını kabul etmekle birlikte, süreçte geri dönüş olmayacağını vurguladı.
Kalın’ın geçen hafta Ankara'da yaptığı konuşmada çizdiği yol haritasında silah bırakma, örgüt üyelerinin Türkiye’ye dönüşü ve topluma yeniden kazandırılması öne çıkıyor. Mevcut yasal düzenlemelerin kapsamı dışında kalanlar için yeni bir yasal çerçeve hazırlanması da gündemde. Sürece ilişkin çerçeve yasa tasarısının TBMM'de 467 oyla kabul edilmesi, parlamentoda geniş bir siyasi desteğe işaret ediyor.
Mesele silah bırakmanın ötesinde
Kalın, silahsızlanmanın tek başına Kürt meselesini çözmeye yetmeyeceğini belirterek demokratik reformların, siyasi katılımın ve toplumsal bütünleşmenin önemini vurguladı. Sürecin yalnızca Türkiye ile sınırlı olmadığını, Suriye, Irak ve İran’daki gelişmelerle de bağlantılı olduğunu ifade etti. Suriye’de Kürtlerin yeni siyasi kurumlara katılımını da bu açıdan önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
AK Parti sahada beklediği desteği bulamadı
Ancak parlamentodaki geniş destek, toplumda aynı ölçüde karşılık bulmuş değil. AK Parti’nin süreci ve çerçeve yasayı anlatmak üzere görevlendirdiği ekiplerin saha çalışmalarında beklenenden daha sert tepkilerle karşılaştığı belirtiliyor. Orta Anadolu ve batı illerinde itirazlar yükselirken, doğu illerinde bazı parti mensuplarının güvenlik desteği olmadan sahaya çıkamadıklarını dile getirdikleri kulislerde konuşuluyor.
AK Parti, milletvekilleri ve yerel yöneticiler için sekiz sayfalık bir bilgilendirme metni hazırlamıştı. Metinde düzenlemenin genel af anlamına gelmediği ve herhangi bir taviz içermediği özellikle vurgulanıyordu.
AK Parti hükümeti bir yandan örgütün silah bırakmasını sağlamaya, diğer yandan kamuoyunu sürecin kalıcı güvenlik ve istikrar getireceğine ikna etmeye çalışıyor. Sürecin başarısı, bu iki hedefin birlikte gerçekleştirilmesine bağlı görünüyor.
Sarıgül dosyası siyasi dengeleri değiştirir mi?
Bağımsız Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül hakkındaki cinsel istismar ve nitelikli cinsel saldırı iddialarını içeren soruşturma dosyasının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesi, milletvekili dokunulmazlıklarını yeniden siyasetin gündemine taşıdı. Ankara'da asıl tartışma, Sarıgül dosyasının başka milletvekillerine ait fezlekeleri de gündeme getirip getirmeyeceği. Adalet Bakanı Akın Gürlek'in dokunulmazlıkların karşılıklı kaldırılması çağrısı ve MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı'nın yolsuzluk ve rüşvet suçlarının dokunulmazlık kapsamından çıkarılması önerisi tartışmayı büyüttü.
Üç senaryo masada
BBC Türkçe'den Ayşe Sayın'ın haberine göre Meclis kulislerinde üç olasılık konuşuluyor. İlkine göre Sarıgül dosyası, daha geniş bir dokunulmazlık sürecinin başlangıcı olabilir. CHP kulislerinde böyle bir durumda 10-11 milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasının gündeme gelebileceği belirtiliyor. İkinci senaryo, cinsel saldırı iddialarının yarattığı toplumsal hassasiyet nedeniyle Sarıgül dosyasının diğerlerinden ayrı ele alınması. Üçüncü olasılık ise fezlekelerin milletvekilliği döneminin sonuna kadar bekletilmesi.
AK Parti içinde dokunulmazlıkların topluca kaldırılmasına mesafeli yaklaşım öne çıkıyor. Fon soruşturmasıyla bağlantılı dosyaların da sürece dahil edilmesi, iktidar açısından yeni siyasi riskler yaratabilir. Muhalefette de geniş kapsamlı bir girişimin ters tepebileceği görüşü hakim.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un açıklamasına göre Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu'nda 1.096 dokunulmazlık dosyası bekliyor. Bunların 692'si önceki dönemlerden devredildi.
Sarıgül dosyası böylece tek bir milletvekilinin dokunulmazlığı tartışmasını aşarak Meclis'teki fezlekelerin hangi siyasi ölçütlerle işleme alınacağı sorusunu gündeme getiriyor.
Fon skandalının gölgesinde Şık’ın eşine gözaltı
Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Ahmet Şık’ın eşi Yonca Verdioğlu Şık, 10 Kasım’da siyasi ve askeri casusluk iddiasıyla yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alındı. Evinden alınarak Çağlayan Adliyesi’ne götürülen Verdioğlu Şık, ifadesinin ardından serbest bırakıldı. Gözaltının, Ahmet Şık’ın AK Parti iktidarını ve iktidarla bağlantılı isimleri hedef alan milyarlarca liralık yatırım fonu skandalına ilişkin açıklamalarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşmesi siyasi tartışma yarattı. Milletvekili Ahmet Şık yasama dokunulmazlığına sahip. Hakkında soruşturma yürütülmesi özel anayasal prosedürlere bağlı. Eşi ise bu güvenceden yararlanmıyor. TİP, gözaltıyı son dönemde fon krizinde kritik iddialar gündeme getiren milletvekili Şık’ı ailesi üzerinden sindirme girişimi olarak değerlendirdi.
Fon skandalı BDDK’nın zirvesine uzandı
Milyarlarca liralık yatırım fonu skandalı, bankacılık sisteminin denetiminden sorumlu BDDK’nın başkanına kadar uzandı. BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu, kurumun üç üst düzey yöneticisinin soruşturma kapsamında tutuklanmasının ardından 11 Kasım’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan görevden aff ını istedi. Kavcıoğlu, kararını kurumun daha fazla zarar görmesini önleme gerekçesine dayandırdı. Soruşturmanın bilançosu da büyüyor. 9 Kasım itibarıyla 464 şüpheli belirlendi; 120 kişi tutuklandı, 262 kişi hakkında adli kontrol kararı verildi. Firari 40 kişi aranıyor. 386 kişi ve 116 şirketin mal varlıkları dondurulurken, TMSF aracılığıyla yaklaşık 31,5 milyar liralık nakit, gayrimenkul ve hisse senedi geri alındı. Kavcıoğlu’nun adı, eski AK Partili siyasetçi Savcı Sayan’ın, iş insanı Emre Tezmen’den Pusula ve Katılımevim fonlarını kurtarmak amacıyla 20 milyar lira istediği ve karşılığında Takasbank üzerinden 35 milyar liralık kredi önerdiği iddiasıyla da gündeme gelmişti. Kavcıoğlu bu iddiaları reddetmiş, kendisinin ve ailesinin söz konusu fonlarda veya borsada yatırımı olmadığını açıklamıştı.
"İstifa hesap vermenin yerini tutmaz..."
Muhalefet, Kavcıoğlu’nun ayrılmasının soruşturmayı kapatmaması, BDDK’nın kararlarının ve olası siyasi bağlantıların da araştırılması gerektiğini savunuyor. Asıl sınav şimdi başlıyor. Geri alınan 31,5 milyar lira önemli bir tutar olsa da paranın iadesi hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Soruşturmanın güvenilirliği, yalnızca fon yöneticileri ve bürokratlarla sınırlı kalmayıp, işlemlerden kimlerin yararlandığını ve denetim mekanizmalarının neden işlemediğini ortaya çıkarabilmesine bağlı. BDDK başkanının ayrılması kurumdaki krizi sona erdirmiyor; aksine, hesap verebilirliğin hangi noktaya kadar uzanacağı sorusunu büyütüyor.
HABAŞ’ta facianın bilançosu ağır: Sorumlular kim?
İzmir Aliağa’daki HABAŞ çelik fabrikasında meydana gelen patlama, 18 işçinin hayatına mal oldu, 15 işçi yaralandı. Bir işçiye ise hâlâ ulaşılamadı. İlk bulgulara göre, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin yerinden çıkarak elektrik ark ocağının üzerine düşmesi patlamaya yol açtı. Şirket, kazanın planlı bakım çalışmaları sırasında meydana geldiğini açıkladı. Olayla ilgili şirketin yönetim kurulu başkanı ve üst düzey yöneticilerin de aralarında bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı. Fabrikada üretim durdurulurken, soruşturmaya ilişkin haberlere mahkeme kararıyla yayın yasağı getirildi. HABAŞ tesislerinde geçmişte de vinç arızaları ve çelik üretimi sırasında yaşanan patlamalar nedeniyle işçiler hayatını kaybetmişti. Son facianın boyutu, iş güvenliği önlemlerinin ve sanayi tesislerindeki denetimlerin yeterliliğini yeniden tartışmaya açtı.
Apple’dan Türkiye’ye teknoloji yatırımı: Gözler Apple Pay’de
Apple, Türkiye’deki faaliyetlerini ürün satışı ve mağazacılığın ötesine taşıyacak yeni bir yatırım programı açıkladı. Apple Yönetim Kurulu Başkanı Tim Cook’un Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından duyurulan program kapsamında beş yeni yazılım geliştirme akademisi, İstanbul’da bir geliştirici merkezi ve Ankara’da bir üretim akademisi kurulacak.
İstanbul’daki ilk merkezlerin 2027’de açılması planlanıyor. Dokuz aylık ücretsiz eğitimlerde kodlama, tasarım ve yapay zekâ alanlarına odaklanılacak. 2028’de Ankara’da faaliyete geçecek üretim akademisi ise Apple’ın ABD dışındaki ilk merkezi olacak. Özellikle KOBİ’lerin yapay zekâ destekli üretim teknolojilerine geçişi hedefleniyor.
Cook’un ziyareti, uzun süredir gündemde olan Apple Pay beklentisini de yeniden canlandırdı. Şirket bu konuda henüz bir açıklama yapmadı. Ancak Türkiye’deki faaliyetlerini genişletmesi, finansal hizmetler alanında da yeni bir diyalog ihtimalini gündeme getiriyor. Apple’ın Türkiye yatırımlarının gerçek değeri, eğitim merkezlerinden çıkacak insan kaynağının ve teknolojinin ekonomiye sağlayacağı katkıyla ölçülecek.
