Dünya 2025’e çok farklı ve çok sayıda ajanda ile başladı ve bu ajandanın neredeyse tamamında ikinci dönem ABD’de başkanlık yapacak Sayın Trump ile dizayn edildi ve öncelikleri başkan belirleyecek. Hatırlatmak amacıyla 2025’te takip edeceğimiz global ekonominin önemli başlıklarını kısaca özetleyeyim. Tarifelerin ülkelere ve enflasyona olası etkileri, İklim değişikliğini etkileyen yenilenebilir kaynaklardan fosile kayış, petrol fiyatları için OECD ve Suudi Arabistan Krallığı (KSA) baskısı, Grönland, Avrupa’nın güvenlik harcamaları, ABD kökenli teknoloji firmalarına koyduğu vergiler-cezalar, dış ticaret fazlalıkları, Merkez Bankalarının faiz indirimi, Paris Antlaşması ve WHO’den ABD’nin ayrılması, vergi indirimi, göçmenlik, Ukrayna, Ortadoğu, Panama Kanalı ve Taiwan.
2025’te çok sayıda ağırlıklı ekonomik ve jeopolitik konu var. Dolayısıyla ajandanın kabarık olması ekonomide volatilitenin artmasında önemli etken olacaktır. 2025 yılında kur (Exchange Rate), hammadde fiyatları, Hazine Bonosu ve tahvillerde fiyat değişikliği ve borsalarda iniş ve çıkışları sıkça göreceğimiz bir yıl olacaktır. Sert iniş ve çıkış durumunu “Roller Coaster” strateji olarak tanımladık.
Şimdi konuyu biraz daha açalım. Dünya para birimlerinde EUR/USD, USD/YEN, USD/CNY için hareketliliğin fazla olacağını düşünüyoruz. Özellikle bizi en çok EUR/USD paritesi yakından ilgilendiriyor. 1 yıl içinde pariteyi 1.0178 ile 1.1214 aralığında gördük ve güncelde geçen hafta tekrar yükselerek 1.05’e yaklaştı. FED’in faiz indiriminde 2025’te yavaşlama ihtimali nedeniyle yüksek faizin devam etmesi, enflasyonun gümrük vergileri nedeniyle artma ihtimali PPP ( Purchasing Power Parity) ve IRP ( İnterest Rate Parity) kuralı Euro’dan yana, yüksek faiz ise USD’den yana. Bu durumda şirketler olarak EUR/USD pozisyonumuzu iyi yönetmemiz lazım. Önerim 1-1.10 aralığında aynı roller coaster’da olduğu gibi 1.10 civarında EUR satıp USD almak, 1 civarında USD satıp Euro almak. Tabii ki bu önerimiz var olan pozisyonumuzu yönetmek için. Olmayan bir pozisyon için yapılacak bu işlemler spekülatif amaçlı olur ki biz önermiyoruz.
İkinci hareket hammadde de olacak, petrol, gaz, bakır ve demir cevheri. Son bir yıl içinde sırasıyla dip ve pik fiyatlar petrol 69-91 USD ve güncel 78 USD. Henry Hub doğalgaz 1,9-4,258 USD güncel 4,258 USD. Bakır 8,874-9,779 USD ve güncel 9,237 USD. Demir cevheri 88.35-118.2 USD ve güncel fiyat 101.65 USD. Doğalgazdaki fiyat değişimi çok fazla diğer emtialar da ise yüzde 10-30 aralığında. Ülke olarak hammaddeye bağımlıyız. Enflasyon kaynaklı gelir trendi bitti ve dünya ekonomisi yavaşlıyor, EU daha da yavaş. Hammadde fiyatları yüksek iken stoklarımızı acil stok seviyesine çekmek, düşük iken de hammadde stoklarımızı ortalama stok seviyelerinin üzerine taşımak. Aynı roller coaster gibi yukarıda ve aşağıda pozisyonumuzu yönetmek.
Üçüncüsü faiz hareketleri. Ülkemizde faizler iniş trendinde. ABD ve EU’da ise 10 yıllık bono faizleri bir yıl içinde çok değişkenlik gösterdi. ABD 10 yıllık tahvil yüzde 3,6’ya kadar inmişken yüzde 4,8’e çıktı ve yüzde 4,62’ye geçen hafta geriledi. Almanya’nın da 10 yıllık tahvili yüzde 2,1-2,65 aralığında hareketliydi ve güncel 2,57. BOJ 2008’den beri ilk defa 0.25 faiz artırdı ve politika faizi Japonya’da yüzde 0,5 oldu. Faiz oranlarında hareketlilik şirketlerin fazla döviz varlıklarının değerlendirilmesinde fırsat yaratabilir. Karmaşık bir stratejidir; fon yönetim şirketleri ile çalışılmasını öneririm.
Dördüncüsü hisse senetleri. BİST 100 bir yıl içinde 7,939 – 11,251 arasında hareketliydi. S&P 500 4,845-6,128, NASDAQ 15,158 – 20,204 aralığında hareketliydi. Muhtemelen hem ülkemizde hem de global piyasalarda hareketlilik devam edecek. Bu konuda şirketlere önerim yok. Halka açık şirketler için ise capital structure yönetimi için fırsat var. Hisse fiyatı düşük iken borç ve hisse almak, hisse fiyatı yüksek iken ise hisse satmak ve borç kapatmak.
Sonuç olarak 2025 Sayın Trump ile global ekonominin ajandası çok fazla. Öncelikler ABD’nin elinde. Piyasalar inişli çıkışlı, dalga boyu çok yüksek ve önemli fırsat yaratıyor, İnerken al, yükselirken sat ve “Roller Coaster” stratejisi ile pozisyonunu yönetmek para kazandıracak veya tersini yapar isek para kaybettirecek. Bu yıl gözlerimiz global makro veri ve jeopolitik konularda olacak.
