Sanayi sektörleri son yıllarda pek de parlak bir görünüm sergilemiyor. Üretim endeksi, PMI ve büyüme verileri, bunu farklı tarihlerde ve farklı ölçümlerle teyit etti.
Sanayi üretim endeksi son yıllarda yatay bir hareket içinde iken İSO-PMİ oldukça uzun süredir daralma bölgesinde değerler alıyor. Son GSYH verilerinde sanayinin daraldığını, GSYH içindeki payının yüzde 14,9 ile en düşük düzeye indiğini gördük.
Ancak iki hafta önce açıklanan PMI verisi, hala 50’nin altında olmakla birlikte, son 26 ayın en yüksek düzeyine çıktı. Dün açıklanan sanayi üretim endeksi ise, Nisan’da önceki yıla göre yüzde 6 artış gösterdi. Bu iki pozitif gösterge “acaba sanayi sektörlerinde kötü günler geride mi kaldı?” sorusunu sormamızı gerektiriyor.
Yükselişin sektörlere yayılması gerekiyor
Bu soruya “evet” yanıtını verebilmemiz için, iki şeye ihtiyacımız var. Birincisi sanayi üretiminde peş peşe birkaç ay yükseliş görmeliyiz. Henüz böyle bir durum yok. Mayıs ve haziran verileri gelince daha net bir resim görebiliriz. İkincisi, bu yükselişin sektörlere yayılması gerekiyor.
Nisan verilerinde motorlu kara taşıtları, mobilya, elektrikli ürünler, bilgisayar ve elektronik, ana metal, ecza, kimya, tekstil, fabrikasyon metal ürünleri ve büyük bir bölümünü savunma sanayi ürünlerinin oluşturduğu diğer ulaşım araçlarında kayda değer artışlar var.
Buna karşılık, giyim, deri, içecek, kayıtlı medyanın çoğaltılması, rafine petrol, makine, makine-ekipman kurulum ve onarımı gibi sektörlerde üretimde gerileme görüyoruz.
Artış yaşanan sektörler arasında ikisinin, genel endeksteki yükselişte önemli katkısı var. Bunlar diğer ulaşım araçları ile bilgisayar-elektronik. Diğer ulaşım araçları gemi ve lokomotif ile savunma sektörü ürünlerini içeriyor. Nisan’da bu kalemde yüzde 92’lik muazzam bir büyüme var ve sanayi üretim endeksindeki yüzde 6’lık yükselişin 2,8 puanı bu sektörden geldi. Bilgisayar-elektronik endeksindeki yükseliş yüzde 36 ve sanayi üretim endeksindeki yükselişe katkısı 0,6 puan. Dolayısı ile Nisan’daki toplam artışın yarıdan fazlası bu iki sektörden geliyor.
İşletmelerin %1’i sanayideki performansı domine ediyor
Şimdi sizle daha da ilginç bir bilgi paylaşayım. İmalat sanayimizde yaklaşık 480 bin girişim var. Diğer ulaşım araçları ve bilgisayar-elektronik alanlarında faaliyet gösteren girişim sayısı ise 5 bin civarında. Yani girişim sayısı olarak toplamdaki payları yüzde 1 olan bu iki sektör, sanayi performansımızı domine ediyor. Grafikte gördüğünüz gibi durum bugüne has değil; son 3-4 yıldır devam etmekte olan bir süreç.
Sanayi üretiminde nisandaki yükseliş savaş nedeniyle Türkiye’ye talep kayması ve savunma ile elektronik sektöründeki hayranlık uyandıran büyümeden kaynaklanıyor. Sanayi girişimlerinin yüzde 1’ini oluşturan bu iki sektördeki dönüşümün, atılımın, diğer sektörlere de sıçraması için kamuya, özel sektöre, STK’lara görevler düşüyor.
