Mevzuata göre OSB’lerde yatırımdan üretim aşamasına kadar 3 ayrı ruhsat alınması gerekiyor. Bunlar; yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olarak sıralanıyor.
Organize sanayi bölgelerinin (OSB) ruhsatlandırılmasına ilişkin süreç işliyor. İki amaç var; ilki üretim için ayrılmasına rağmen süresinde yatırım yapılmaması nedeniyle boş duran parsellerin üretime kazandırılması. İkincisi yatırım-üretim aşaması geçilmiş olmasına rağmen görülen ruhsatsız çalışmanın önlenmesi.
Aslında asıl amacın birincisi, yani üretim için ayrılan alanlara süresinde yatırım yapılması, yatırımın da üretime dönüşmesi olduğunu düşünüyorduk. Yani OSB içinden bir alanı yatırım yapmak üzere satın almışsınız, ancak bir nedenle bekliyor, yatırımı yapmıyorsunuz. Bu nedenle kamu otoritesi “zamanında yatırım yapılmaması halinde arazi tekrar OSB yönetimine geçer” zorlaması ile rant için köşeye OSB arsası atma eğilimini kırmak istiyor, ayrıca da OSB’de yatırımların hızlanmasını istiyor, diye düşünüyorduk.
Süre uzatım sürecinin ilk sonuçlarına biraz daha detaylı baktığımızda bir iki hususta yanıldığımızı anladık.
Öncelikle ruhsat almak üzere süre uzatımı için başvurulara baktığımızda 4 bin 700 kadar yatırımcıya yatırımlarını tamamlamaları ve ruhsat almaları için ek süre verildiğini görüyoruz.
İkinci olarak başvurmuş olmalarına rağmen çeşitli nedenlerle süre uzatım istekleri reddedilen 500 kadar yatırımcı daha var.
Üçüncü olarak ruhsatlarını alarak yatırımlarını tamamlamak için süre verilen, ancak sürecin işlerlik kazanması için zorunlu olan döner sermaye harcını ödemeyen 300 kadar parsel sahibi var.
Üçüncü grupta yer alanlar, aylar süren hazırlık ve başvuru sürecinden sonra bir nedenle döner sermaye harçlarını süresinde ödemeyerek OSB’de arazi sahipliği hakkını yaktılar.
Bu gruptaki 300 kadar yatırımcıyı alt alta dizdiğimizde ilk sırayı Kayseri OSB alıyor. Kayseri OSB’de toplam 674,4 bin metrekarelik 62 parsel sahibi harcını ödemeyerek hakkını yakmış görünüyor. İkinci sırada 286,3 bin metrekare arazide 39 parsel ile Dilovası, üçüncü sırada 334,6 bin metrekare arazi ve 31 parsel ile Velimeşe, dördüncü sırada 228,1 bin metrekare arazi ve 18 parsel ile Veliköy var. Bunları Muratlı, Siverek, Uludağ ve Kaynarca Mobilya İhtisas takip ediyor.
Süresinde ödeme yapmayanların dışında; Kayseri’den yapılan ve onaylanan başvurulara baktığımızda Kayseri İncesu OSB’den 39 başvurunun, Mimar Sinan OSB’den 160 başvurunun onaylanmış olduğunu görüyoruz. Kayseri OSB’den ise şaşırtan bir yükseklikte, 786 başvuru onaylanmış. Bir de onaylanmayan başvurular var. Kayseri İncesu 1, Mimar Sinan’dan 3 OSB’nin süre uzatım başvuruları reddedilmiş. Buna karşın Kayseri OSB’den yapılan başvuruların 47’si reddedilmiş. Burada da büyük fark var.
Sonuçta kabul edilen ve reddedilen Kayseri OSB başvuruları 833’e ulaşıyor. Bu da ‘ruhsatlandırma’ sürecine ilişkin ezberleri bozuyor.
Eski, köklü, büyük ve önemli bir OSB’nin neredeyse çok büyük bir bölümünün ruhsatının olmaması kabul edilemeyeceğine göre, bu OSB’nin neredeyse çok büyük bir bölümünün arazi sahibi olmasına rağmen yatırım yapmamış olması da kabul edilemeyeceğine göre bu durum nasıl yorumlanır?
Bin 400 işletmenin 833’ü ruhsatsız ya da yatırımını süresinde tamamlamamış girişimcilerden oluşuyorsa, öncelikle Bakanlığın ruhsat kazandırma çabasının, sadece arsa rantını önlemek, inşaatları hızlandırmak değil, ruhsatsız çalışmayı önlemeyi içerdiği de ortaya çıkıyor.
Nitekim Kayseri OSB Başkanı Mehmet Yalçın da bu durumu doğruluyor. Bir konuşmasında bin 400 işletmenin sadece 250’sinin ruhsatının olduğunu, bin 150’sinin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının olmadığını söylüyor. Sonuç olarak Kayseri OSB’den 786 başvuru için ruhsat ek süresi verilmişse, 250 de olanı eklersek, bin 400’e varmak için gereken 364 işletme daha var. Bunlar faal mi, yola ruhsatsız mı devam edecekler, kapılarına kilit mi vuracaklar?
OSB mevzuatına göre OSB’lerde yatırımdan üretim aşamasına kadar 3 ayrı ruhsat alınması gerekiyor. Bunlar; yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olarak sıralanıyor. Yapı ruhsatını belediyeler verirken, işyeri açma ve çalışma ruhsatını OSB yönetimleri veriyor ve denetliyor. Üstelik OSB’lerde yasaklanan hisse devri, ruhsat verme aşamasında kontrol ediliyor. Ruhsat olmazsa yasaklanan hisse devri de kontrol edilemiyor.
O zaman şu basit soruyu sormamız gerekiyor. Bin 150 işletme yıllardır nasıl ruhsatsız olarak faaliyet gösterebiliyor?
