Warsh’un manşette şahin mesaj verip altta bunun detaylarını piyasaya anlatmadığı bir iletişim dilini kalıcı hale getirmesi, Fed’in kredibilitesi nedeniyle kısa vadede ABD’nin tolere edebileceği bir durum. Ama Fed’in pratiklerinin tüm dünyaya örnek olduğunu unutmamak gerek.
ABD’de son TÜFE ve ÜFE rakamları beklentilerin altında gelince, piyasalarda gönüller şen oldu. Hemen ardından Fed’in yeni başkanı Warsh güzel bir manevra yaparak şahin mesajlar verdi ve piyasada güven uyandırdı, faiz artırım beklentileri ötelendi. Olaylar olaylar...
Düşünsenize... Faiz indirimi için baskı yapmaktan çekinmeyen biri tarafından Fed başkanlığına getiriliyorsunuz ve şahin mesaj verebiliyorsunuz. Üstelik bunu ilk kez de yapmıyorsunuz. Alkış!
Abartıya buyurun!
Eminim X’te kendisine yapılan güzellemeleri de görmüşsünüzdür. Övgüde en ileri giden, Warsh’un iletişimini överken Powell döneminde “entelektüel atalet” yaşandığını iddia eden El-Erian oldu. Abartıya buyurun! Dün bir, bugün iki… Ne gördük de ne övüyoruz?
Ne gördük? Başkan Trump’a ve piyasa iyimserliğine rağmen şahin mesaj verebileceğini gördük.
Ne övüyoruz? Bilmiyorum.
Kimsenin bildiğini de sanmıyorum. Warsh şahin olacağını söylüyor, tebrikler. Bu sözlerin yarısını Powell söyleseydi ABD iç politikasından gelecek baskıların hiçbiri de Warsh’a yöneltilmiyor. Bravo! Faiz indirimlerinin destekçisi Miran ve faiz indirimlerinden en çok faydalanacak olan El-Eriangiller kendisini övüyor. Ne hoş!
İşte buradaki tutarsızlık da benim aklıma takılıyor (Başka hobim yok muhteremler, o nedenle).
Görülüyor ki, yarınlar yokmuşçasına Warsh övenler, para politikası iletişimini sadece başkanın sert mesajlar vermesi ile özdeşleştiriyor. Oysa bir para politikası aracı olan iletişim, aktarım mekanizmasının temel oyuncularının davranışlarını belli bir vadede hareket ettirecek güce sahip olmalı. Bunu başkanlığınızın ikinci konuşmasında Fed’in verdiği kredibilite ile yapabilirsiniz. Ama sonra detay gerekecek. Warsh’ta ise sert ve kararlı iletişim var ancak detay yok.
Böyle yazınca Warsh’un sözlü yönlendirmeyi (forward guidance) kaldırmasını eleştireceğimi zannetmiş olabilirsiniz. Ama hayır, hiç öyle bir eleştirim yok.
Sözlü yönlendirme, 2008 krizinde sıfır limitine gelmiş politika faizleri varken iyiydi, güzeldi. Alıştık ve sonraki yıllarda da devam edeceğini varsaydık. Nitekim Alan Blinder’ın 2008 ve 2016 yıllarında merkez bankaları arasında yaptığı anketler, merkez bankacıların çoğunun sözlü yönlendirmenin kriz sonrasında da bir iletişim aracı olarak kullanılmaya devam etmesini beklediklerini gösteriyor(du).1-2
Ama benzer bir anketi yakın zamanda BIS yaptığında sonuç farklı çıktı. Aralarında TCMB ve Fed’in de olduğu merkez bankaları, sözlü yönlendirmenin belirsizlik düşükken daha etkili olduğunu söylüyor ve ekliyorlar: Belirsizliğin kaynağı merkez bankalarının kontrolü dışındaysa, sözlü yönlendirme merkez bankalarını zor durumda bırakabilir.3
Warsh, sınıfın dahi çocuğu değil
Bu sonuç, San Francisco Fed Başkanı Daly’nin “Sözlü yönlendirmeyi fazla yapmak, aslında var olmayan bir kesinlik algısı yaratır” uyarısıyla da uyumlu. Üzgünüm ama Warsh hayranlarına kötü bir haberim var: Warsh, sınıfın dahi çocuğu değil. Sözlü yönlendirmeyi kaldırma konusu da zaten yakın dönem literatürün içinde.
Örneğin, Warsh’un Fed’in faiz karar metnini kısaltması da yeni bir mevzu değil. Alan Blinder, “Hiçbir merkez bankacı, faiz kararını daha önceden bilmiyorsa, kararın hemen ardından 500 sözcüklük metin yayınlayamaz.” diyeli yıllar oluyor. Lakin iş metni kısaltmakla bitmiyor ki. Literatürün kalanını okuyanlar, Blinder’ın karar metni kısa yayınlansa bile, sonraki toplantı özetlerinin detaylı yayınlanmasını önerdiğini bilecektir. Çünkü amacımız şeffaf ve hesap verebilir iletişim. Değil mi?
İşte Warsh’un bence piyasayı atlattığı kısım burası:
- Faiz karar metnini kısaltmakta sorun yok... Detayları sonra vereceksen. (Ama Warsh bu ikinci kısmı hiç söylemiyor.)
- Sözlü yönlendirmeyi ortadan kaldırmakta sorun yok... İletişimde şeffaf olmaya devam edeceksen. (Kurduğu komitenin üyeleri kuvvetli ama bir sonuç üretmesi için henüz çok erken.)
- Güven duyulan bir merkez bankasının başkanı olarak, getiri eğrisini etkilemek için şahin mesaj vermen güzel… Sonrasında bunu hangi vade ve araçlarla yapacağını anlatabileceksen.
Merkez bankaları taahhüt değil tahmin verir. Sözlü yönlendirme dokunulmaz değil ve olmamalı. Lakin merkez bankalarının hesap verebilirliği, iletişimin şeffaflığı bence dokunulmazdır ve öyle kalmalıdır.
Warsh’un manşette şahin mesaj verip altta bunun detaylarını piyasaya anlatmadığı bir iletişim dilini kalıcı hale getirmesi, Fed’in kredibilitesi nedeniyle kısa vadede ABD’nin tolere edebileceği bir durum. Ama Fed’in pratiklerinin tüm dünyaya örnek olduğunu unutmamak gerek. Eğer mevzu,
- İletişimde opak bir yaklaşımı,
- “Anlatsam sanki anlayabilecek misiniz?” kafasını ve
- Ben bu işi başaracağım ama nasıl yapacağımı da bilmeyiverin” merkez bankacılığını
dünya genelinde yaygınlaştırmaya dönüşürse, işin sonu iyi olmaz. Warsh’un tatlı diline dikkat!
[1] ~ Blinder, A. S. (2018, May). Through a crystal ball darkly: The future of monetary policy communication. In AEA Papers and Proceedings (Vol. 108, pp. 567-571). 2014 Broadway, Suite 305, Nashville, TN 37203: American Economic Association.
2 ~ Blinder, A. S., Ehrmann, M., Fratzscher, M., De Haan, J., & Jansen, D. J. (2008). Central bank communication and monetary policy: A survey of theory and evidence. Journal of economic literature, 46(4), 910-945.
3 ~ Amaral, E., Ehlers, T., Shim, I., & Tombini0F1, A. (2025). Monetary policy decision-making and communication under high uncertainty. BIS Papers, 1.
