Murathan Mungan’ın Her Hali kitabı, dışarıdan kurulmuş bir portre değil; yazarın yıllara yayılan üretiminin tüm izlerini kendi belleğinden süzerek bir araya getirdiği benzersiz bir öz değerlendirme çalışması.
Bazı yazarlar, okurunun hayatına tek bir kitapla değil, yıllar boyunca eşlik eden bir sesle yerleşir. Murathan Mungan da böyle yazarlardan biri: İnsanın hem dış dünyasına hem iç sessizliğine hitap eden, türler arasında dolaşırken hep aynı derinlik duygusunu taşıyan bir ses. Tüyap İstanbul Kitap Fuarı’nın bu yıl onu Onur Yazarı olarak ağırlaması, bu sesi yeniden duymak için güçlü bir vesile.
Yıllardır Mungan’ın yazdıklarıyla kurduğum ilişki, tek tek kitapların ötesine geçip bütüne bakmayı öğretti bana. Çünkü Mungan, okurunu yalnızca bir metne değil; dil, hafıza, coğrafya, zaman, kültür, kişisel mitoloji ve sezgiyle örülü uzun bir yazarlık yolculuğuna davet eder. Bir şiirin sesinden bir romanın ritmine, bir tiyatro metninin sahne soluklarından bir öykünün mimarisine geçerken hep aynı iç evrenin izlerini sürersiniz. Onun dünyasına yaklaşmak, bir kitabı okumaktan değil, kitaplar arasındaki köprüyü, metinler arasındaki görünmez akışı fark etmekten geçer.
Tam da bu nedenle Fuar için hazırladığım Murathan Mungan’ın Her Hali kitabı, dışarıdan kurulmuş bir portre değil; yazarın yıllara yayılan üretiminin tüm izlerini kendi belleğinden süzerek bir araya getirdiği benzersiz bir öz değerlendirme çalışması. Mungan, yoğun bir çalışma ile kendi arşivine, notlarına, günce sayfalarına, söyleşilerine, kayıtlarına dönüp bakarak hem kendisini hem de yazarlığının temelini oluşturan katmanları titizlikle görünür kılıyor.
Bu kitap, bir yazarın geriye dönüp kendi sesini dinlediği, kendi izlerini okuduğu nadir anlardan biri.
Bu niteliğiyle “Her Hali”, Murathan Mungan hakkında bugüne dek hazırlanmış en güvenilir ve en kapsamlı kaynak olma özelliği taşıyor. Araştırmacılar, öğrenciler, eleştirmenler ve okurlar için, Mungan’ın edebiyatındaki büyük bütünlüğü kavrayabilmenin başka türlü kolay kolay ele geçmeyecek bir yolu.
Mungan’ın edebiyatına yön veren temel duygu, türleri birbirine yaklaştıran sezgisel bir birliktelik: Sahne duygusu öyküye sızar; sinemanın kadrajı romanın çerçevesini belirler; müziğin tınısı şiirin ritmini kurar. Masalların ve mitlerin kültürel hafızası, kişisel deneyimlerle birleşerek çok katmanlı bir anlatı dünyası ortaya çıkarır. Onu okurken yalnızca “neyi” anlattığını değil, her defasında “nasıl” anlattığını da duyumsarsınız; çünkü Mungan için yazı bir ifade alanı olduğu kadar bir varoluş biçimidir.
Kitabın her bölümü, yazarın kendi belgeleriyle desteklendiğinde, Mungan’ın iç dünyasına açılan bir kapı işlevi görüyor. Bu kapılardan geçerken onun yıllar içinde değişen ama özü aynı kalan sesini, biçim arayışlarını, temalarını, dildeki ısrarını, yazarlığını sürekli sınama hâlini yakından görebiliyorsunuz.
Sayfalar ilerledikçe Mungan’ın yazıyı bir iç teraziyle, bir estetik vicdanla, bir disiplinle sürdürdüğü daha da belirginleşiyor.
Bu yönüyle “Murathan Mungan’ın Her Hali”, bir derleme ya da monografinin ötesinde:
- Bir öz-anlatı,
- Bir düşünsel harita,
- Bir yaratıcı yolculuğun iz defteri,
- Bugün ve gelecekte başvurulacak temel kaynaklardan biri.
13 Aralık Cumartesi günü saat 14.15’te TÜYAP Kitap Fuarı Marmara Salonu’nda yapacağımız söyleşi, yalnızca bu kitabın hazırlık sürecini konuşmak için değil; aynı zamanda Mungan’ın yazıya yüklediği anlamın peşine düşmek, yazarlığının ardındaki görünmez yapıyı birlikte düşünmek için de önemli bir buluşma olacak. Bir yazarın kendi hayatı boyunca bıraktığı izleri nasıl topladığını, kendisini nasıl okuduğunu; okurun ise bu iç okuma sürecine nasıl dahil olabileceğini konuşacağız.
Murathan Mungan’ın edebiyatı, okuruyla tamamlanan bir dünyadır. “Her Hali” de bu dünyaya açılan en geniş kapılardan biri. Bu kapıdan içeri girmek, yalnızca bir yazarı daha iyi tanımak değil; kendi okurluk yolculuğumuza, kendi iç evrenimize de yeni bir ışık tutmak anlamına geliyor.
Belki de bu yüzden, Mungan’ın metinleri üzerine yeniden düşünmek, onun izlerini takip etmek, yalnızca edebiyatla değil, hayatla kurduğumuz bağlara da yeni bir derinlik kazandırıyor. “Her Hali”, o derinliği duymak isteyenler için sessiz ama güçlü bir davet.
