TCMB, 14 Mart 2025-21 Mart 2025 tarihleri arasında 8 milyar dolar rezervini kaybetti. DTH ise aynı haftalarda 7 milyar dolar arttı ve artmaya devam ediyor.
Geçen hafta politik konuların etkisiyle piyasalar, şirketler çok zor durumda. Uzun zamandır ilk defa TL kredilerde büyüme %0,2, yabancı para (YP) kredilerde ise küçülme %0,3 seviyesinde olup uzun zaman sonra ilk defa kredilerde büyüme olmamıştır. Kurdaki artış dikkate alındığında kredi kullanımı sıfıra yakındır. TL krediler 22 milyar TL artarken döviz kredileri 500 milyon dolar azalmıştır. Bu rakamlar gösteriyor ki bankacılık sektöründe kredi kullanımı 14 Mart 2025-21 Mart 2025 tarihleri arasında “0”’a yakındır. Bankacılık sektörü dışında TCMB TL reeskont kredisi kullandırımı da ertelenmiştir.
Gerçekten şirketler açısından zor bir haftaydı. Bir yandan krediye erişim zor, bir yandan da kredi maliyetleri çok yüksek. TCMB verilerine göre 2023 yılında şirketlerin (1,062,328 adet) toplam satışı 47,2 milyon TL. 2024 yılı verileri henüz açıklanmadı ancak bizim tahminimiz 77 trilyon TL’dir. Bu kadar büyük işlem hacmi için şirketlere fon gerekmektedir. Bunun bir kısmı özkaynaklardan bir kısmı da bankalardan kullanılan kredilerden sağlanan yabancı kaynaklardan oluşmaktadır. Şirketler açısından en çok ihtiyaç duyulan işletme sermayesidir. 2023 yılında şirketlerin net işletme sermayesi 8.075 milyar TL olup toplam satışlara oranı %17,1’dir. Gün sayısı olarak şirketlerin 62,4 gün işletme sermayesine ihtiyaçları vardır. Yaklaşık %88’i (9,213 milyar TL) banka kredilerinden karşılanmaktadır. 2024 yılı için net işletme sermayesi 13.167 milyar TL ve 2025 tahminim ise 17.117 milyar TL’dir. Kısaca 2024 yılında net işletme sermayesindeki değişim 5.092 milyar TL ve 2025 yılı için ise 3.950 milyar TL’dir.
Gerçek ve tüzel kişiler döviz aldı
2025 yılında günlük işletme sermayesi ek ihtiyacı 10,8 milyar TL olup haftalık ihtiyaç 76 milyar TL’dir. Kredi kullanımı “0” iken piyasalar nakit akışını nasıl yönettiler? Bizce bunda şirketlerin daha muhafazakâr nakit yönetimi stratejilerinin olumlu etkisi var. 2019-2023 yılları arasında bankalardaki mevduatın toplam satışa oranının ortalaması %8,9’dur ve çok yüksektir. En son veri 2023 yılına aittir. Örneklersem 2023 yılında şirketlerin 47.197 milyar TL satışlarına karşılık bankalardaki mevduatlarının toplamı 3.742 milyar TL’dir. Atasözümüz “ ak akçe kara gün içindir” işlevselliğini yerine getirmiştir. Geçen hafta son zamanlarda yaşanan önemli ekonomik konulara şahit olduk. Para politikalarının sıkılaşmasına neden olan dövizdeki hareketlilik dolayısıyla enflasyon hedefine ulaşılmasındaki risklerin artması piyasaları biraz gerdi. TCMB, 14 Mart 2025-21 Mart 2025 tarihleri arasında 8 milyar dolar rezervini kaybetti. DTH ise aynı haftalarda 7 milyar dolar arttı ve artmaya devam ediyor. En son 25 Mart 2025 verilerine göre DTH 212,8 milyar dolara ulaştı. Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler döviz aldılar. Aynı zamanda bankaların da yabancı para pozisyonları arttı ve 1.450 milyon dolardan 2.687 milyon dolara ulaştı. Sahiplik durumuna göre baktığımızda kamu bankalarında YP pozisyonu 279 milyon dolar azalırken yabancı ve yerli özel bankalarda ise 1.495 milyon dolar artmıştır. Kredilerde büyüme “0”’a yakın iken TL kredi maliyetleri de 100 baz puan artmıştır. Zaten YP kredilerde büyüme “-” olup 500 milyon dolar küçülmüştür.
Sonuç olarak, geçen hafta hem kredilere erişim zor hem de kredi maliyetleri artmıştır. Trendin bir süre daha bu şekilde devam edeceğini düşünüyoruz. Şirketlere önerimiz, büyüme planlarını gözden geçirmeleridir. Capex hariç her 100 TL büyüme 17 TL fon ihtiyacı doğurmaktadır. Para piyasalarından bu yıl fona ulaşmak zordur. Bu nedenle hangi işlerde büyüyeceğiz ve kaynak ihtiyacı ve alikasyonu kritik konudur. İkinci önemli konu “ Asset Cleaning”. Bilanço temizliği yapmanızı öneririm ve işimize, karlılığımıza etkisi olmayan tüm varlıkları elden çıkararak likiditemizi sağlam tutmak ve bilançomuzu güçlendirmek en önemli konuların başında gelmektedir.
