Birleşmiş Milletler(BM) Çevre Programı(UNEP) Şubat 2021’de “İklim, Biyoçeşitlilik ve Kirlilik gibi Gibi Acil Durumlarıyla Mücadele için Bilimsel Plan” açıklamasını yaparak Haziran 2021’de BM Ekosistemi Yenileme On Yılı(2021-2030) duyurulmuş “Yeniden Tasarla; Yeniden Oluştur; Yeniden Yapılandır” diyerek adeta seferberlik ilan edilmişti. 27 Eylül 2015 günü, BM 2030 Gündemi ile “Aşırı yoksulluğu sona erdirme; Eşitsizlik ve adaletsizlik ile mücadele; İklim değişikliğini düzeltme” üç sözünü vererek 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı (SKA) gerçekleştirilmesi için büyük umutla yola çıkmıştık. Hepsinde konunun teknik doğası gereği İklim Değişikliği (İD) başat özne. UNEP İklim Durumu: İklim Eylem Notu, Kasım 2021’de “İnsanlık için Kırmızı Kod Tanımı ile İklim Acil Durumu” duyurulmuştu. SKA13:İklim Eylemi öncelikli.
Bu yolda yazıp konuşurken üçlemelerle dikkat çekerek bizlerin cevabını da “Yeşil, Dijital, Döngüsel Değişmek için Dönüşüm Yolu” gereği olarak vurgu yaparım. Kırmızı üçlere yeşil üç çözüm. Değişmek zıplayarak olamaz. Yola çıkma ve hep daha yeşili için ilerlemedir. 15 yılın 10 yılı geçti, gitti. Bencil insan bitkiler, hayvanlar ve mikroorganizmalarla paylaştığı gezegende bu kırmızı gerçeklerle, küresel risklerle yaşıyor
Ocak 2024 tarihli Dünya Ekonomik Forumu Küresel Risk Raporu on yıllık risk sıralamasında on riskten beşi çevresel kategoride olup ilk dörtte “Aşırı Hava Olayları; Dünya Sistemlerindeki Kritik Değişim; Biyoçeşitlilik Kaybı ve Ekosistemin Çöküşü; Doğal Kaynak Kıtlığı yer alırken onuncu sırada “Kirlilik” var. Toplumsal kategorideki Mecburi Göç ve Toplumsal Kutuplaşma ile birlikte hepsi İD kökenli ve/veya İD sebebidir. Teknolojik kategorideki “Yanlış Bilgi ve Dezenformasyon; Yapay Zeka(YZ) Teknolojilerinin Olumsuz Sonuçları; Siber Güvenlik” riskleri beşinci, altıncı ve sekizinci riskler. Teknoloji demek yüksek sera gazı salımı, İD demek. YZ yüksek Karbon Ayak İzi yaratma demek. Aynı zamanda teknoloji demek, YZ demek iklim teknolojileri için başarı da demektir. Tehlikeli olan “Yanlış bilgi ve Dezenformasyon” ile; “YZ Teknolojilerinin Olumsuz Sonuçları” risklerinin İD için bambaşka risk olmasıdır.
Önce iklim ve İD nedir doğru bilinmelidir. İkisi birbiri yerine kesinlikle kullanılamaz. İkisi de hava durumu hiç değildir. İkisinin de bilim ve teknolojiye uygun jargon, diğer deyişle söz dağarcığı, tanımlamalarıyla sunulması, ikisinin de bilim ve teknoloji temelli anlatılması, yazılması tartışılamaz mühimdir.
1698’te buhar makinesi keşfinden bugüne, sanayileşmenin ilk günlerinden beri günümüz jargonu ve bilgileriyle olmasa da İD sorgulanmakta ve gündemde. 1988’te yapılanan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) ve raporları bizimle. BM ve organları, sivil toplum, akademi İD karşısında uğraşıyor. İklim değişikliğinin yaşamdaki acı izdüşümleriyle yüz yüze ilerlerken İD jargonundaki “İnkâr, Şüphe, Yok sayma, Göz ardı etme, Çözüm, Mücadele” kelimeleriyle yapılan tanımlamalarda “Yanlış Bilgi ve Dezenformasyon” riski de hep bizimle. İD İnkârcıları ve İD Şüphe Uyandırıcıları görünerek ve görünmeyerek bizimle.*** Bilim insanıyım. Mühendislik yeminim var. Gayet tabi ki İD için bilim ve teknolojiye dayalı “İD yoktur” görüşünü akademi ve paydaşlar savunabilir. İklim doğası gereği Okyanus Değişimleri; Güneş’teki Değişimler; Dünya Eğiminin Değişimi; Yörüngesel Hareketler; Yanardağ Faaliyetleri; Levha Hareketleri ile değişir. Biliyoruz. Yerküremizde, doğamızda ısı dengesi ile sera gazları var. Bizim meselemiz doğrudan ve dolaylı etkilerimizde sebep olduğumuz sera gazları salım artışı ve İD.
Akademi, siyaset ve iş dünyasındaki İD İnkârcıları ile İD Şüphe Uyandırıcıları güçlerini, güncele özgü yeni strateji geliştirerek, yanlış bilgilendirme yayarak, ekonomik, sosyal ve siyasi yönlerle ilerliyor. Duygularımıza hitap ederek etkileme var. Yanlış bilgi kurgulama sürüyor. YZ görevde. Başta sanal ortamda ve basılı kaynaklara dikkat etmek gerek. Bilgi kirliliği giderek artıyor. İklim teknolojilerini sorgulatma, güvenilirlik azaltma için etkin çalışılıyor. İnceden inceye İD Stratejik İnkârcıları ile İD Stratejik Şüphe Uyandırıcıları çalışıyor. Bilgi kirletiliyor. Bu iki risk çok mühim. Ne yapmalıyız?
“İklim değişti. İklim değişmekte. İklim değişecek” diyerek bu iki risk karşında bilim ve teknoloji destekli etkin bilgi kirliliği önleme yeşil ve mavi lobisi yapmalıyız. Her birimize, paydaşlara düşen görevler var. İD İnkârcıları ile İD Şüphe Uyandırıcıları için bizler de yok sayma yapamayız. Güçlerini göz ardı edemeyiz. Çalışmalıyız. Paydaşlarımızı 11. İstanbul Karbon Zirvesi’nde “Karbonsuzlaşma, Karbon Piyasası ve İklim Teknolojileri” başlığında değer yaratmak için UI GreenMetric 2024 sıralamasında 95 ülkeden 1477 üniversite arasında ülkemizden ilk elliye giren tek üniversite İstanbul Teknik Üniversitesi’ne, Dünyanın En Sürdürülebilir 38. Yerleşkesi’ne, Ayazağa’daki yeşil ve mavinin güzelliğine 4-5 Mayıs 2026’da bekliyoruz.
