1980’lerin başında bankerlerle yaşandı. Cumhuriyet tarihinin en büyük finansal ve toplumsal felaketlerinden biridir. Bankerleri de o bankerlere para yatıranları da intihara kadar sürüklemiştir bu kriz. İnsanları o gün de kolay ve çok para kazanmaya iten temel neden, yüksek enflasyon karşısında biraz para kazanma ihtimalidir. Bu nedenle risk alınır. Faizlerin, enflasyonun altında tutulması da yatırımın buraya kaydırılmasının nedenlerinden biridir. Bugüne çok benzer yani. Nedenleri arasında denetimsizlik de ilk sırada yer alır. Bu süreç 1980’lerin başında yüz binlerce bankerzede üretti. Başbakan Yardımcısı Turgut Özal ile Maliye Bakanı Kaya Erdem görevlerinden istifa ettiler. 1983 yılında Sermaye Piyasası Kanunu çıkarıldı ve SPK ile TMSF kuruldu, mevduatların tamamı güvence altına alındı.
Yukarıdaki satırlar Sedat Bozkurt’un “Fon krizi, servet transferi ve AKP’nin yeni iktidar planı” başlıklı yazısından…
Aradan neredeyse yarım asır geçti. Yine bir skandal yaşıyoruz…
Bu kez gözaltına alınan, tutuklanan ve görevden affını isteyen siyasi bir iki isim ve birden fazla bürokrat var. Daha da soruşturma ve soruşturmanın sonuçları derinleşecek gibi görünüyor.
O dönemle bu dönem arasındaki farklardan biri şu; Turgut Özal ve Kaya Erdem askeri darbenin oluşturduğu Bülent Ulusu hükümetinin üyeleriydi. Seçim, seçmen gibi bir derdi yoktu o hükümetin. Bugünse ortada sandığa gitmek zorunda olan bir hükümet ve uzunca bir zamandır yaşanan ekonomik krizden etkilenen geniş bir seçmen kitlesi var. 2027 yılı bütçesi için görüşmeler sürerken zaten var olan ve nasıl yamanacağı düşünülen bütçe deliklerine bir tane saha eklenmiş oldu fon skandalı ile…
Hükümet fon mağdurlarının zararını bütçeden karşılayabilir mi? Bugüne kadar hazinede biriken kaynağın seçimlere yönelik kullanılması planlanıyordu. Misal, emekli maaşlarının ve asgari ücretin beklenenin dışında artırılması gibi…
O yüzden fon skandalından elde edilen “haksız kazançlara” el konularak kaynak yaratılmaya çalışılıyor. Bu da vakit kaybı, ödemelerin zamana yayılması, tasfiyenin uzun zaman alması demek. Peki seçime hazırlanan iktidarın bu kadar zamanı var mı?
İşte bu sorular Ankara’da hayli garip iddiaların dolaşıma sokulmasına yol açıyor.
Misal, DEVA, DEM ve CHP’nin içinde yer aldığı bir “kriz koalisyonu” kurulabileceği öne sürülüyor. Tabii anayasada yer alan “... ağır ekonomik bunalım gibi olağan yönetim usulleriyle başa çıkılamayan durumlarda...” düzenlemesine bağlı olarak ilan edilen bir olağanüstü hal yönetimi ile birlikte... Olağanüstü hal varsa seçim de ertelenir tabii.
Benim düşüncem bunun neredeyse olanaksız olduğu yönünde.
O zaman bütçe kalemlerinde hangileriyle oynanarak seçmen rahatlatılacak? İktidarın da, bürokratların da gündeminin ana başlığı bu soru. Bakalım nasıl bir yanıtla karşılaşacağız?
***
Gelelim bir başka konuya.
O da anayasa meselesi. “Terörsüz Türkiye” süreci ile gündemimize giren anayasa değişikliği meselesi fon skandalını ve ekonomik krizin gölgesi altında giderek başka bir boyut kazanıyor.
Hatırlayacaksınız, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Anadolu Ajansı Analiz platformunda 1 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan değerlendirmesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yeni bir anayasa yapma yetkisinin asli kurucu irade olan halkın verdiği görevden doğduğunu ve bu yetkinin tartışma dışı olduğunu vurgulamıştı.
Uçum o değerlendirmesinde şu vurguyu da yapmıştı:
“… TBMM, yeni anayasa yapım sürecinde ikili bir niteliğe kavuşur. Biri cari anayasa tarafından ‘kurulmuş iktidar’ niteliğidir. Diğeri asli kurucu irade olan halk tarafından görevlendirilmiş ‘temsili kurucu irade’ niteliğidir. TBMM, yeni anayasa yapım sürecinde eş zamanlı olarak bu iki niteliğin gerektirdiği fonksiyonları kendi mecralarında ayrı ayrı yerine getirir, buna da engel bir durum yoktur. Buna göre TBMM, yeni anayasa yapım sürecinde eş zamanlı şekilde mevcut anayasaya göre kurulmuş iktidar olarak yetkilerini kullanırken Anayasa Mahkemesi (AYM) denetimine tabi olacaktır ancak temsili kurucu irade olarak yeni anayasa yapım sürecini yürütürken AYM denetimine bağlı olmayacaktır çünkü iki ayrı mecra, iki ayrı nitelik söz konusudur.”
Şimdi soru şu: Meclis “temsili kurucu irade” olarak yeni bir anayasa yapacaksa, Anayasa değişikliği teklifinin sunulabilmesi için gerekli olan meclis çoğunlukları (Meclisten geçerek referanduma 5’te 3 çoğunluk -360 milletvekili veya doğrudan onaya 3’te 2 çoğunluk- 400 milletvekili) nasıl elde edilecek? Diyelim edildi; bu son derece bıçak sırtı aritmetikte fon skandalına karıştı diye bir tek milletvekilinin bile dokunulmazlığı kaldırılabilir mi?
