İnsanları isyana sürükleyen şey gerçekten yaşadıkları sıkıntılar mı, yoksa daha iyi bir hayatın mümkün olduğunu fark etmeleri mi?
Soru benim değil. Soru Eric Hoffer’in.
Eric Hoffer, “Kesin İnançlılar” isimli kitabında dikkat çekici bir düşünce ortaya koyuyor: İnsanları harekete geçiren şey her zaman içinde bulundukları sefalet değildir. Bazen daha iyi koşulları tanımak, beklentilerin yükselmesi ve sahip olunanla mümkün olan arasındaki farkın büyümesi, mevcut düzene karşı hoşnutsuzluğu artırır. Çünkü insan, yalnızca yoksun olduğu şeylerden değil, sahip olabileceğini düşündüğü şeylerden de etkilenir…
Bu soru durduk yere aklıma gelmedi.
Garip garip anket sonuçları görmeye başladık. Sanki insanlar bütün partilerin üzerini çizmiş gibi. Adeta sahip oldukları üzerinden değil sahip olabilecekleri üzerinden siyasal tabloyu okuyor ve yüzde 35’ler düzeyinde oy vermemeyi, ya da geçersiz oy vermeyi düşünüyor.
Sorun hangi partinin ne kadar oy kaybedip kaybetmediği değil, seçmenin giderek siyaset kurumuna top yekûn güvenini kaybetmesinde gibi duruyor. Eğer durum gerçekten böyleyse bildiğiniz siyaset pratiğinin dışında bir yere doğru savrulma yaşanır mı düşünmek gerekir.
Bazı rakamlar vereyim.
Misal, Medya Radar’ın yayınladığı Metropoll araştırmasının Temmuz ve Ekim 2026 sonuçları, seçmen tercihlerinde dikkat çekici değişimlere işaret ediyor.
Temmuz ayında %39,20 ile birinci sırada bulunan Yeni Parti, 14,2 puanlık düşüşle %25’e gerileyerek ikinci sıraya düşerken, AK Parti %29’dan %32’ye yükselerek birinci parti durumunda gözüküyor.
Misal; İm Global Araştırmaya göre
Temmuz, Ağustos ve Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirdikleri milletvekili genel seçimi anketlerinin karşılaştırmalı sonuçları şöyle:
Yukarıdaki Temmuz, Ağustos, Eylül sıralamasıyla
Ak Parti: Yüzde 32, yüzde 31, yüzde 28.
Yeni Parti: Yüzde26, yüzde 23, yüzde 23.
DEM: Yüzde 8, yüzde 9, yüzde 9,8.
CHP: Yüzde 6, yüzde 6, yüzde7.
Zafer Partisi: Yüzde 5, yüzde5, yüzde 6.
İYİ Parti: Yüzde 4, yüzde 5, yüzde 6.
Bir başka rakam demeti SONAR’dan.
Özlem Gürses’in Sözcü Tv’deki yayınında belirttiği üzere; SONAR’ın son seçim anketi sonuçları, şirketin sahibini bile şaşkınlık içerisinde bırakmış: AKP: %29,7; YENİ Parti: %28,2; İYİ Parti: %10,9…
Stüdyo recap’ın edindiği bilgiye göre, YENİ Parti yönetimine sunulan son kamuoyu araştırmasında halk çoğunlukla Cumhurbaşkanı adayı ve siyasi parti tercihinde görüş açıklamamayı tercih ediyor ancak yine de “Erdoğan” yanıtı önde görünüyor.
Sonar Araştırma’nın siyasi analizine bakıldığında; son aylarda bu konuda görüş belirtmeme oranı yüzde 35’e yükselmiş durumda. Yine de cumhurbaşkanlığı adaylığı tercihlerinde, AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, yüzde 25’le diğer isimleri geride bırakıyor.
Ankete göre, muhalefette “iki forvet” olarak tanımlanan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’a yüzde 9, tutuklu İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na da yüzde 10 oranında bir destek görünüyor. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel’in olası adaylığına ise yüzde 8,7 destek var. Araştırmaya göre seçmen partiye göre değil adaya göre oy veriyor.
Aralarında iktidar seçmenlerinin olduğu yüzde 70’in üzerinde ezici bir çoğunluk ise ekonomide fon krizi için “yönetilemedi” diyor.
Benzer şekilde yerel yönetimlere yönelik operasyonlara da yine yüzde 70’lik kesim, “sadece muhalefet belediyelerine yönelik” eleştirisiyle yaklaşıyor.
Ankete göre, sandığa gitmeyeceğini söyleyen yüzde 10,5 ve kararsızlar dağıtılarak hesaplandığında; AK Parti yüzde 29,7’yle birinci sırada, az farkla yüzde 28,2 ile YENİ Parti ikinci sırada.
MHP’nin yüzde 4,9 ve CHP’nin ise yüzde 3 ile baraj altında kaldığı görülüyor. İYİ Parti yüzde 10,9; DEM Parti ise yüzde 9 oranında seçmen desteği alıyor.
Rakamlar arasında boğulmadan toparlayalım…
Sorun sadece bir fon skandalı sorunu değil. Zaten var olan ekonomik kriz içinde bunalan geniş halk kitleleri bir de fon skandalının sonuçlarına katlanmak zorunda. Seçime kadar geçecek süre içinde bu ekonomik tablo toparlanır mı? Ya da şöyle sorayım: seçmenin “sahip olunanla mümkün olan arasındaki farkın büyümesi” sorununun üstesinden gelinebilir mi?
Eğer bu sorulara yanıtlarınız olumsuz ise biz seçim yerine bir “kriz hükümeti” ile karşılaşabilir miyiz? Muhalefetin içinde yer aldığı bir “milli mutabakat” hükümeti gündemde olabilir mi? Siyasiler böyle bir şey istemeseler bile iç ve dış şartlar bunu zorlayabilir mi?
