Elektronik karşıt incelemede zorunlu uygulamanın 1 Ocak 2027 tarihine ertelenmesi önemli bir fırsat. Bu süreçte YMM ve SMMM’lerin görev ve sorumluluk dengesi yeniden ele alınmalı, SMMM’lerin iş yükü azaltılmalı ve öngörülen cezai yaptırımlar fiilin niteliği ve etkisine göre daha ölçülü ve kademeli hale getirilmelidir.
Her yönüyle mali uygulamaların giderek daha çok dijital ortama taşındığı bir süreçte; elektronik Karşıt İnceleme (e-Karşıt) uygulamasının da dijital ortama taşınmış olmasının önemli bir adım olduğu açıktır. Ancak sahadan gelen geri bildirimler, e-Karşıt uygulamasının getirdiği iş yükü, öngörülen süreler, uygulanan cezalar ve genel işleyişi bakımından, doğrudan muhatabı mükellef olsa da, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM’ler) açısından ciddi zorluklar barındırdığı görülmüştür.
TÜRMOB olarak, ilgili tebliğde öngörülen cezaların azaltılması, bildirimlerin atlanmaması, sürelerin uzatılması ve özellikle iş yükünü artıran hükümlerin kaldırılması başta olmak üzere meslek mensuplarımız lehine değişikliklerin yapılması talebinde bulunulmuştur.
Taleplerimiz kapsamında Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ilk etapta; 1 Sıra No’lu Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğde yapılan değişiklikle, elektronik karşıt inceleme uygulamasının zorunlu başlangıç tarihi, 1 Temmuz 2026’dan, 1 Ocak 2027’ye ertelenmiş bulunmaktadır. Bu yalnızca bir tarih değişikliği değil, aynı zamanda sahadan gelen geri bildirimlerin, uygulamada yaşanan güçlüklerin ve mali müşavirlerin dile getirdiği haklı kaygıların İdare tarafından değerlendirildiğini göstermektedir. Ancak bu ertelemenin tek başına sorunlara çözüm getirmediği ortadadır. Bu süre zarfında uygulamanın hukuki, teknik ve operasyonel yönleri yeniden değerlendirilmelidir.
Bu nedenle, Gelir İdaresi Başkanlığınca yapılacak düzenlemelerle, Yeminli Mali Müşavirlerin (YMM’lerin) de karşıt inceleme sürecinde gerekli veri girişlerini gerçekleştirebilmelerine imkân verilmeli, SMMM’lerin de ilgili mükelleflerle birlikte bilgilendirilmeleri, verdikleri hizmetlerin hakkaniyet dahilinde karşılığını alabilmeleri ve bu konuda her iki meslek unvanı arasında görev ve sorumlulukların daha doğru bir şekilde dağıtılması önemli bir adım olacaktır. Ayrıca YMM ve SMMM’ler arasında yapay ayrışmalar yaratılmamalı, doğrudan diyalog ve iş birliği ile mesleğin vakar ve onuruna yakışır bir biçimde mesleki uzmanlıkların entegre edilmesi, mesleğimizin kalitesi, etkinliği ve itibarı açısından çok kıymetli olacaktır.
Ayrıca e-karşıt inceleme sürecinde öngörülen cezai yaptırımların yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir. Cezaların, fiilin niteliği, etkisi ve gecikme süresi dikkate alınarak kademeli bir hale getirilmesi sağlanmalıdır. Aslında Vergi Usul Kanunda benzer beyan ve bildirimlerdeki bütün gecikmeler için kademeli ve kapsayıcı kademeli bir cezai uygulamaya ihtiyaç bulunduğunu düşünmeyiz.
Elektronik karşıt inceleme, 3568 sayılı Kanun çerçevesinde YMM’lerin yapacakları tasdik hizmetinin önemli bir unsurudur. Ancak bunun SMMM’lerin mevcut iş yükünü daha da artıracak, bedeli alınamayan bir angaryaya dönüşmesi engellenmelidir. Dijital dönüşümün temel amacı, iş süreçlerini kolaylaştırmak, mükerrer işlemleri azaltmak ve kamu hizmetlerini daha etkin hale getirmektir. Eğer yeni sistemler ilave bürokrasi oluşturuyor, aynı bilgilerin tekrar tekrar girilmesini gerektiriyor ve mali müşavirlere karşılığı olmayan yeni yükümlülükler getiriyorsa, bu durumda dijitalleşmenin amacına ulaştığını söylemek mümkün olmaz.
Bu amaçla TÜRMOB olarak, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından uygulamaya konulan e-Karşıt İnceleme Sistemi entegrasyonunu, LUCA Mali Müşavir paketimize ekleyerek meslek mensuplarının kullanımına sunmuş bulunuyoruz. Böylece süresinde etkin çözümler üretebilecek bir entegrasyonla, bir ara dönem çözümü olarak, SMMM’ler birçok veriyi sisteme hızlı ve güvenli bir şekilde otomatik olarak aktarabileceklerdir. Benzer bir entegrasyonu diğer entegratör firmalar tarafından da meslektaşlarımızın hizmetine sunulacağı muhakkaktır.
Elbette bütün bu süreçlerde yalnızca teknik altyapının değil, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından uygulamanın sözünü ettiğimiz hukuki, operasyonel ve mesleki boyutlarının da gözden geçirilmesini beklediğimizi ve bunu yakından takip edeceğimizi belirtmek isteriz.
