Hazırlayan & Derleyen: Umut Özbağcı - Datassist CEO
Çalışanların iş hayatlarında yapay zekaya bakış açısının ne kadar karmaşık bir tablo çizdiğini ortaya koydu. Yapay zekaya yönelik iyimserlik bir miktar artış gösterse de iş gücü genelinde ciddi kaygılar varlığını korumaya devam ediyor.
Tutumlarda kademeli iyileşmeler yaşansa da araştırma, birçok İngiliz çalışanın yapay zekanın günlük iş süreçlerine entegrasyonu karşısında bunaldığını vurguluyor. Bu aşırı yüklenme hissi, organizasyonların yeni teknolojileri çalışanların rahatça adapte olabileceğinden daha hızlı hayata geçirdiğine işaret ediyor.
Bulgular, iş yerinde yapay zeka benimseme sürecinin altında yatan köklü korkuları gün yüzüne çıkarıyor. Çalışanlar yalnızca iş güvencesi konusunda değil, aynı zamanda gelişen yetkinlik gereksinimleri ve değişen iş talepleriyle başa çıkabilme kapasiteleri konusunda da endişe duyuyor.
İnsan kaynakları ve bordro profesyonelleri için bu araştırma, teknoloji geçiş dönemlerinde yeterli eğitim ve destek sağlamanın önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Yeni mezunların iş arayışında 100’den fazla başvuru artık standart
Yeni mezunlar için istihdam ortamı giderek zorlaşıyor. Güncel veriler, üniversiteden yeni mezun olanlar için çarpıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor. Her beş mezundan biri iş bulma sürecinde 100'den fazla başvuru yapıyor.
Mezuniyetten bir yıldan uzun süre sonra tam zamanlı iş bulan mezunların oranı düşüyor. Bu değişim, eğitimden kariyere geçiş sürecinin önceki yıllara kıyasla daha uzun sürdüğünü gösteriyor.
Bir pozisyon elde etmek için gereken başvuru sayısı, sektörler genelinde rekabetin arttığına işaret. Mezunlar, öne çıkmanın giderek zorlaştığı kalabalık bir pazar ortamıyla karşı karşıya.
İnternet tarihinde bir ilk: Yapay zekâ ajanları insanları geçti
İnternet tarihinde ilk kez yapay zekâ ajanları ve botlar tarafından oluşturulan trafik, insan trafiğini geride bıraktı. Mayıs 2026 itibarıyla internet trafiğinin yaklaşık %57’si botlar ve AI ajanlarından gelirken, insanların payı %43 seviyesinde kaldı.
Son dönemde hızla yaygınlaşan Agentic AI (Ajan Tabanlı Yapay Zekâ) sistemleri; web sitelerini ziyaret edebiliyor, bilgi toplayabiliyor, form doldurabiliyor, araştırma yapabiliyor ve belirli görevleri insan müdahalesi olmadan yerine getirebiliyor. Bu durum internet üzerindeki makine-makine etkileşimini daha önce görülmemiş seviyelere taşıdı.
Bu gelişme, şirketlerin dijital varlıklarını yalnızca insanlar için değil, yapay zekâ ajanları için de optimize etmeleri gereken yeni bir dönemin başladığını gösteriyor.
- Web sitelerini ziyaret edenlerin önemli bir kısmı artık insanlar olmayabilir.
- Arama ve bilgiye erişim alışkanlıkları değişiyor.
- Yapay zekâların kolay anlayabileceği yapılandırılmış veri ve API’lerin önemi artıyor.
- Dijital pazarlama, SEO ve kullanıcı deneyimi yaklaşımları yeniden şekillenebilir.
Microsoft’tan geri adım: Yapay zekâ maliyeti beklentileri aştı
Microsoft, çalışanlarının yoğun şekilde kullandığı Anthropic’in kod üretim aracı Claude Code için verdiği lisansların büyük bölümünü sonlandırma kararı aldı. Şirket, mühendisleri kendi çözümü olan GitHub Copilot CLI’a yönlendiriyor. Kararın arkasındaki en önemli nedenlerden biri ise hızla yükselen yapay zekâ kullanım maliyetleri.
Son yıllarda yapay zekânın çalışan maliyetlerini azaltacağı yönünde güçlü bir beklenti oluşmuştu. Ancak büyük teknoloji şirketlerinden gelen son sinyaller, özellikle “agentic AI” olarak adlandırılan otonom yapay zekâ araçlarının ciddi bir maliyet kalemi haline geldiğini gösteriyor.
Claude Code gibi araçlar yoğun kullanımda milyonlarca token tüketebiliyor ve bu da şirketlerin bütçelerini beklenenden çok daha hızlı eritiyor. Bazı raporlara göre Microsoft, Uber ve diğer teknoloji şirketleri AI harcamalarını yeniden değerlendirmeye başladı.
Bu gelişme, yapay zekâ yatırımlarında yeni bir döneme işaret ediyor:
- Soru artık “AI kullanalım mı?” değil, “AI’ı ekonomik olarak nasıl kullanalım?” haline geliyor.
- Şirketler kullanım bazlı (token) maliyetleri daha yakından takip ediyor.
- Verimlilik artışı ile maliyet artışı arasındaki denge yeniden sorgulanıyor.
- AI projelerinde ROI (yatırım getirisi) baskısı güçleniyor.
Ücret karşılaşmaları: Bu sezon tuğla gibi sert bir düşüş yok
Temel ücret vs. brüt ücret
İşverenler ücretleri düşürmeyi sevmez. İş gücü piyasası dengedeyken çalışanları elde tutmak için genellikle tek seferlik bonuslara başvururlar. Kalıcı ücret artışları ise yetenek rekabetinin yoğunlaştığı dönemlerde daha sık görülür.
2022 ile 2024 ortası arasında iş gücü piyasası oldukça sıkışıktı; açık pozisyon sayısı iş arayanlardan çok daha fazlaydı. Bu nedenle mevcut işinde kalan çalışanların (job-stayers) temel ücret artışları, brüt ücret artışlarından daha hızlı gerçekleşti.
Piyasa dengelenmeye başladıkça temel ücret artışları da yavaşladı ve istikrar kazandı. Buna karşılık brüt ücret artışları 2025 sonbaharına kadar dalgalı bir seyir izledi. Sonrasında daha düzenli bir yükseliş görüldü; yalnızca Şubat 2026’da kısa süreli bir yavaşlama yaşandı.
ADP Pay Insights verilerine göre Mayıs 2026 itibarıyla:
- Temel ücretler yıllık bazda %3,1
- Brüt ücretler ise %3,9 arttı.
Bu da toplam çalışan gelirlerinin güçlendiğini ancak temel ücret artışlarının kontrollü bir seviyede kaldığını gösteriyor.
İşinde kalanlar vs. iş değiştirenler
Rekabetçi iş gücü piyasalarında çalışanlar daha yüksek ücret elde etmek için iş değiştirme eğilimindedir.
2020 sonrasında güçlü çalışan talebinin olduğu dönemlerde iş değiştirenlerin (job-changers) ücret artışları dikkat çekici seviyelere ulaştı. İş değiştirenlerle mevcut işinde kalanlar arasındaki ücret artış farkı, Nisan 2022’de 8,2 puanla zirveye çıktı.
Ancak Ağustos 2025’ten itibaren bu fark yaklaşık 2 puanlık daha dar bir bantta seyretmeye başladı ve o tarihten bu yana büyük ölçüde aynı seviyede kaldı.
Bu durum, iş değiştirenlerin hâlâ ücret avantajı elde ettiğini ancak işverenlerin çalışanları elde tutma konusunda daha başarılı hale geldiğini gösteriyor.
Özel Sektör İşverenleri Mayıs ayında 122.000 Yeni iş Ekledi
Geçen ay 10 ana sektörün 8’inde istihdam artışı görüldü ve her ölçekten işveren işe alım yaptı.
ADP Baş Ekonomisti Nela Richardson: “Mayıs ayında işe alımlar, son birkaç yılda gördüğümüzden daha geniş tabanlıydı. İş gücü piyasası, yaz işe alım sezonuna girerken istikrarlı momentumunu sürdürmeye devam ediyor.”
Mayıs Ayında İş Değiştirmeyen Çalışanların Ücretleri %4,4 Arttı
İş değiştiren çalışanlarda ise ücret artışı bir miktar yavaşlayarak Nisan’daki %6,6 seviyesinden %6,5’e geriledi.
