10 Aralık 1948 tarihli Birleşmiş Milletler(BM)İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile cinsiyet eşitliği temel bir insan hakkıdır dediğimiz günden başlayarak 1975 yılındaki ilk Birleşmiş Milletler Dünya Kadın Konferansı’ndan bugüne kadın ve kız çocuklarının fırsat eşitliği ve önceleri fen bilimleri sonrasında Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik(STEM) eğitiminde süregelen eşitsizlikler gündemimizde. 1995’teki 4. Dünya Kadın Konferansı raporunda “Özellikle fen bilimleri müfredatları cinsiyet ayrımcılığı içermektedir” vurgusuyla mesleki eğitim, bilim ve teknoloji ve sürekli eğitime erişimin iyileştirilmesi gereği bildirilerek, Pekin Bildirgesi ve Eylem Platformu ile de cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlendirilmesini teşvik için ilk mühim küresel adım atıldı. İkinci adım ise Aralık 2015’te, BM Genel Kurulu’nda Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü kutlaması kararı oldu. Cinsiyet eşitliğini misyonunun merkezine yerleştirerek küresel bir öncelik kabul eden, kadınların bilimde daha fazla yer almasını savunan, 1945’te kurulan BM Eğitim, Bilim ve Örgütü (UNESCO) etkinliklerinde gündem yaratıp kutlama yapıyoruz. Kadın ve kız çocuk odaklı altı BM günü daha var.
Acı her yerde
Hidrokarbon, nadir toprak elementleri odağında enerji ve suya erişim savaşları ile kadınlar için işyeri ve ailelerde psikolojik taciz sürüp, makyaj gibi yasaklamalar ve kölelik gelirken Afgan kız çocukları ve kadınlarının eğitim hakkı kaldırıldı. Çocuk gelinler, cinsel taciz vakaları hiç azalmıyor. Acı her yerde.** BM ilgili günlerini yurttaş, akademisyen, sivil toplum lideri ve köşe yazarı olarak öncelikleme ötesinde tutuyorum. Bu köşede okudunuz. Bundan böyle de hep yazacağım. Yazmak, konuşmak, çalışmak gerek. Halen kız çocukları ve su yönetimi başlıklı Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği “Su Perileri Projesi” ile “İklim Eylemi ve Kadın Projesi” yürütüyoruz.
11. BM Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü “Vizyondan Etkiye: Cinsiyet Eşitsizliğini Kapatarak STEM’i Yeniden Tanımlamak” temasıyla UNESCO Genel Merkezi’nde,Paris’te kutlanacak. 11 Şubat günü üye devlet temsilcileri, kamu, iş dünyası, medya, öğrenciler ve UNESCO-L’Oréal Vakfı’nın Kadınlar için Bilim Programı ile Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Bilimde Kadınlar Örgütü(OWSD) mensupları bilim ve cinsiyet eşitliğinin birlikte ilerlediği geleceği şekillendirmek için hibrit etkinlikte bir araya gelecek. Sağlık, siber güvenlik, yapay zeka, bilimsel girişimcilik başlıklarındaki konuşmalarda cinsiyet eşitsizliğini azaltmak ve sürdürülebilir, pozitif değişime ilham vermek için etkili uygulamalar paylaşılarak yeni ve gelişmekte olan teknolojilerin STEM’in geleceği şekillendirmedeki rolü ve cinsiyet eşitliği üzerindeki etkisine odaklanılacak. Fransa merkezli “Dijital ekosistemde meslekleri tanıtma, kadınların iş ve liderlik pozisyonlarına erişimini, girişimlerini destekleme, ilham verme” amaçlı Femmes@Numérique girişimi iş birliğindeki etkinliğe katılacağım. Sağlık Araştırmaları; Siber Güvenlik; Yapay Zeka; Bilimsel girişimcilik temel alanlarında cinsiyet eşitsizliğini azaltmada etkili olduğu kanıtlanmış somut önlemler panelde paylaşılacak. Sözün özü bilim ve cinsiyet eşitliğinin birlikte ilerlediği kapsayıcı geleceği şekillendirmeyi STEM, yapay zeka, sosyal bilimler ve finansın sinerjisi kadın ve kız çocuklarının olsun diyerek en iyisi için değer yaratacağız.
Kadınlarımız geride kalmamalı Dijitalleşme her yerde. BM verisine göre mühendislik mezunlarının yüzde 28’i, bu mezunlarda da bilgisayar ve bilişim mezunlarının yüzde 40’ı kadın iken yapay zeka gibi alanlardaki profesyonellerin beşte biri kadın. Dikkatimi çeken bir husus var. Fimlerde, dizilerde dijital dünya erkeklere ait gibi. Mucitler, yazılımcılar, hackerlar hep erkek. Güncel Türkçe Sözlük’te artık “Hacker” var. Vaktiyle “Computer” için bilgisayar harika kelimesi geldi. Lakin bilgisayar korsanı yaygın diyemiyoruz. Küreselleşen, canlı dilimiz var. Öğrenip kullanıyoruz.
STEM desteğinde ivmelenerek kız çocuklarımız, kadınlarımız dijital değişmek için dönüşümün küresel yolunda geride kalmamalı. Dijital dünya meslekleri için eğitim ve ardından istihdamda, üst düzey kadrolarda, dijital girişimcilikte kadınlarımız parlamalı diyerek 11. BM Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü’nü kutluyor ve bu yazımı İTÜ bilim, bilişim, teknoloji odaklı kulüp ve takımlarımızda değer yaratarak güçlü kadın mühendis yetkinlik ve donanımlarını artıran öğrencilerime ithaf ediyorum.
