TÜRK Hava Yolları’nın (THY) Londra’ya 55 kilometre mesafedeki “Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı”nda (IFA) kurduğu “chalet” (stand), Pazartesi sabah saatlerinden itibaren yoğun görüşme trafiğine sahne oldu.
THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Murat Şeker, Genel Müdürü Ahmet Olmuştur, Genel Müdür Yardımcıları Ahmet Harun Baştürk, Levent Konukcu ile İletişim Başkanı Yahya Üstün, dünyanın havacılık devlerinin buluştuğu “Airshow”da Boeing’ten Airbus’a, uçak motoru üreticileri Pratt & Whitney’den CFM’e kadar farklı şirketlerin yöneticileriyle görüştü.
Çoğu THY’nin kurduğu “chalet”te gerçekleşen görüşmelerde yabancı konukların Prof. Murat Şeker, Ahmet Olmuştur ve ekibine sordukları ilk soru şu oldu:
- ABD, İsrail-İran Savaşı’nın ikinci fazı konusunda öngörünüz nedir?
Prof. Şeker başkanlığındaki THY ekibi, dünyada kimsenin öngörüde bulunamadığı savaşın seyri konusunda görüş ortaya koymak yerine, THY’nin bu ortamdaki yönetim stratejisini anlatmayı yeğledi. Prof. Şeker, trafik verileriyle söze girdi:
- Ortadoğu ülkeleri, toplam network kapasitemizin yüzde 6’sını oluşturuyor. Savaştan etkilenen 26 destinasyon vardı. 28 Şubat 2026’da savaş başladığında adım adım 21 tanesini kapatmıştık.
Bütün Ortadoğu’ya bakıldığında, bunun yüzde 60 kesinti anlamına geldiğini belirtti:
- Zamanla savaşın temposu düştükçe, öngörüler arttıkça peyderpey frekans seviyeleri toparlanmış, kesinti yüzde 20’ye kadar inmişti.
Ahmet Olmuştur araya girip son durum bilgisini verdi:
- Son dönemlerde çatışmalar artınca Kuveyt, Erbil, Dammam ve Bahreyn’e seferlerimizi yeniden durdurduk.
Prof. Şeker ekledi:
- Sefer durdurma, yeniden başlama konusunda hızlı hareket kabiliyetimiz var. Özellikle yeniden başlama konusunda pandemi döneminden önemli deneyimler edindik. Suriye’de Halep ve Şam, ayrıca Beyrut (Lübnan) bu dönemde seferlerimiz açısından güçlü toparlandı.
THY’nin davetiyle küçük bir grup meslektaşımla dünyanın önde gelen havayolu şirketlerini, uçak üreticileri, motor üreticileri, savunma sanayi kuruluşları, teknoloji firmaları, sektöre finansman sağlayan kuruluşları bir araya getiren, 1600’ün üzerinde katılımla rekor kıran IFA’ya gittik.
IFA’da THY’nin “chalet”inde Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Murat Şeker, Genel Müdür Ahmet Olmuştur, Genel Müdür Yardımcıları Harun Baştürk, Levent Korkut, ;İletişim Başkanı Yahya Üstün’le buluştuk.
Prof. Şeker, fuardaki en önemli gündem maddelerinden birinin uçak motoru olduğunu bildirdi:
- Boeing dar gövde uçak siparişimizin netleşmemesinin en büyük sebebi hangi motorla devam edeceğimizin belli olmaması. Aynı şekilde Airbus’a 2023 yılında verdiğimiz Neo siparişinin de motor tespiti ihalesini yapmamıştık.
Söz konusu iki motor satın alma planını birleştirip müzakere ettiklerini vurguladı:
- IFA’da o müzakereleri olgunlaştıracağız. Bu fuarda en önemli toplantılarımızı motor üreticileri ile yapıyoruz. Yakın dönemde ihaleye çıkmayı hedefliyoruz.
THY’nin motor alımları konusunda sayı ve parasal büyüklüğü merak ettik, Levent Konukcu’ya sözü verdi. Konukcu, motor sayısını aktardı:
- 250’si Neo uçakları için olmak üzere toplam 800 motor alımı ihalesi gündeme gelecek.
Prof. Şeker, ihalenin parasal boyutunu hesapladı:
- 2.5-3 milyar dolarlık bir ihaleden bahsediyoruz.
Ahmet Olmuştur, görüştükleri motor üreticilerini irdeledi:
- Boeing 737’ler için CFM ile görüşüyoruz. Airbus321Neo için de Pratt & Whitney ve CFM olmak üzere iki alternatifimiz var.
Prof. Şeker, şu noktanın altını özellikle çizdi:
- Motor üreticileriyle görüşmelerimizde “bakım-onarım merkezleri”nin Türkiye’de olması konusu üzerinde ısrarla duruyoruz.
Bu noktada THY Teknik ile Rolls-Royce’nin İstanbul Havalimanı’nda başladıkları 300 milyon dolarlık geniş gövde uçak motoru bakım merkezi yatırımının son durumunu sorduk, Levent Konukcu yanıtladı:
- Airbus A350’lere yönelik Rolls-Royce işbirliğiyle inşası devam eden uçak motoru bakım merkezi yatırımı 2028 yılı Ocak ayında tamamlanacak. İlk bakım o tarihte olacak.
Prof. Şeker, IFA’daki görüşmeleriyle ilgili şu bilgiyi de paylaştı:
- Airbus ve Boeing’in malum 6-9 ay arası uçak teslim ötelemeleri oldu. Bu ötelemelerin maliyetini kompanse edecek ne gibi iyileştirmeler olacağını konuşacağız.
THY’nin IFA’da kendi “chalet”iyle yer alması, katılımcı sektör devleri arasında bayrağı dalgalandırması açısından önem taşıyor.
Prof. Şeker ve ekibinin uçak motoru alım görüşmelerinde masaya “bakım merkezi Türkiye’de olacak” şartını koyması, İstanbul’un bu alanda önemli “hub” haline gelmesini sağlayacak gibi görünüyor…
Doluluklar geçen yılın altında değil
THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Murat Şeker, jeopolitik kriz ortamında kapasite artışına rağmen süreci iyi yönettiklerini belirtti:
- Dolulukta geçen yılın üzerindeyiz. Ortadoğu’daki 21 destinasyona uçuşları durdurduğumuz dönemde geniş gövde uçakları Uzakdoğu ve Güney Asya’ya, dar gövdelileri de Orta Asya, Avrupa ve Afrika’ya planlı olarak kaydırmıştık. 37’ye yakın frekans artışı yaptık.
Kargoda da 60’a yakın frekans artışı gerçekleştirdiklerini bildirdi:
- Trafik olarak bakıldığında Ocak-Haziran döneminde kapasitemiz (AKK) 2025’e göre yüzde 5 yukarıda. Bu, beklentimizden iyi ama bütçemizin gerisindeyiz. Taşınan kargoda ise yüzde 20 yukarıdayız. Hem yolcu hem kargoda birim gelirleri artırmayı başardık.
Petrol 10 dolar artınca uçak yakıtı faturası aylık 100 milyon dolar yükseliyor
THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Murat Şeker, brent petrol fiyatlarındaki artışların bütçe hedeflerini doğrudan etkilediğini vurguladı:
- Petrolün varil fiyatı 70 dolardan 80 dolara çıktığında bizim uçak yakıtı maliyetimiz aylık 100 milyon dolar artıyor.
2026 yılı için uçak yakıtını 6.2 milyar dolar olarak bütçelediklerini belirtti:
- Güncel projeksiyona göre bu yılki uçak yakıtı maliyetimiz 8.5 milyar doları bulacak gibi görünüyor. Yani, 2-2.5 milyar dolar ilave maliyet söz konusu olacak.
Prof. Şeker, şu noktanın altını çizdi:
- Uçak yakıtının yol açtığı ekstra yükün bir bölümünü başka gelir artışlarıyla kompanse etmeye çalışıyoruz. Ayrıca, harcamalarımızı kısıyoruz. En kritik olanlar dışında inşaat yatırımlarımızı öteledik.
THY, 7 simülatör için imzayı attı
THY, Farnborough Havacılık Fuarı’nda “Canadian Aviation Electronics” (CAE) ile 5 adet “Tam Uçuş Simülatörü” (Full Flight Simulator), 2 adet “Uçuş Eğitim Cihazı” (Flight Training Device) ve 2 ilave “Tam Uçuş Simülatörü” opsiyonunu kapsayan sözleşmeye imza attı.
THY Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Murat Şeker, imzayı atarken şu mesajı verdi:
- Filomuzu ve küresel uçuş ağımızı büyütmeye devam ederken, pilot eğitim altyapımızı daha da güçlendirmek uzun vadeli büyüme stratejimizin önemli bir parçasını oluşturuyor.
- CAE ile uzun yıllara dayanan işbirliğimizi daha da güçlendirecek bu gelişmiş eğitim cihazları, farklı uçak tiplerinde görev yapacak pilotlarımızın en yüksek emniyet, standartlaşma ve operasyonel mükemmeliyet anlayışıyla yetiştirilmesine katkılar sağlayacak.
CAE Genel Müdürü Matthew Bromberg de 20 yılı aşkın süredir THY ile işbirliklerinin devam ettiğini belirtti:
- Airbus ve Boeing uçak tiplerine yönelik eğitim cihazı filosuyla THY’nin pilot eğitim kapasitesini artırmasına, uzun vadeli hedeflerini desteklemesine katkı sağlayacak ileri teknolojiye sahip, yüksek gerçeklik düzeyinde simülasyon çözümleri sunmayı sürdüreceğiz.
Baykar, Hürjet ve Kaan da Airshow’da
FARNBOROUGH Airshow’da dikkat çeken alanlardan biri Baykar’ın İHA-SİHA’ları ve ortak şirket kurduğu İtalyan havacılık şirketi Leonardo’nun helikopterlerinin sergilendiği bölüm oldu. Baykar, “SİHA TB3”ü “Astore Levante” ismiyle sergiledi.
Fuarda TUSAŞ, Aselsan, Roketsan, Havelsan, TEI, Kale Jet Engines gibi yerli savunma sanayi şirketlerimiz de yerini aldı.
Kaan, Anka 3, Hürjet de Türkiye’den İngiltere’deki Airshow’a uzanan prototipler arasında dikkati çekti.
