TÜİK’e göre 2024’te 100 TL’lik gelirin 32,9 TL’lik kısmını nüfusun yüzde 10’luk kesimi almış. Fakat buna karşılık Türkiye dolar milyoneri sayısını artırmada rekor kırmış.
Merkezi İsviçre’de olan, özellikle yüksek varlık sınıfına sahip bireyler için sunduğu varlık yönetimi hizmetiyle tanınan, uluslararası bankacılık faaliyetlerini de gerçekleştiren UBS, her yıl ‘Küresel Zenginlik Raporu’ yayınlar.
Raporun magazinsel kısmı hangi ülkede dolar milyonerlerinin sayısının bir yıldan diğerine nasıl değiştiğidir. Ancak rapor küresel servet dağılımı ve gelir eşitsizliği hakkında da önemli veriler içerir.
2000’li yılların başından bu yana tüm dünyada belirgin bir servet artışı var. Krizlerin tamamı zenginlere yaramış gözüküyor.
Dolar milyonerlerinin en yoğun olduğu yer tahmin edilebileceği gibi İsviçre ve Lüksemburg.
2025 yılı raporuna göre ABD ise dünyadaki en fazla dolar milyonerine ev sahipliği yapmakta.
Kuzey Amerika’daki dolar milyoneri sayısı Batı Avrupa ve Büyük Çin'in toplamından çok daha fazla. Dolar milyonerlerinin neredeyse yarısı Kuzey Amerika’da. 10 dolar milyonerinden 4’ü burada yaşıyor.
Dolar milyonerlerinin yarıdan fazlası ABD ve Çin’de
Batı Avrupa ise dolar milyonerlerinin dörtte birinden biraz fazlasını barındırıyor. Çin ve Güneydoğu Asya hemen sonra geliyor.
Sadece Çin ve ABD’yi ele alırsak, ikisi birlikte dolar milyonerlerinin yarıdan fazlasına ortak ev sahipliği yapıyorlar. UBS’in incelediği ülkelerden geri kalanların tamamı (54 ülke) dolar milyonerlerinin yüzde 46’sını barındırıyor. Zenginler içinde de gelir adaletsizliği var yani.
Rapora göre sadece ABD’de dolar milyoneri sayısı 23.831.000 kişi. Çin’de bu sayı 6.327.000 kişi iken üçüncü sırada yer alan Fransa’da dolar milyoneri sayısı 2.897.000 kişi.
Yetişkin kişi başına yüksek servet ve büyük nüfus birleşimi, ABD'yi dolar cinsinden ölçülen tüm servetin yaklaşık yüzde 35'ini elinde tutarak öne çıkarıyor. Çin, büyük nüfusu sayesinde kişisel servetin yaklaşık yüzde 20'sini elinde tutuyor.
Yetişkin kişi başına net servet; finansal varlıklar ile finansal olmayan varlıkların toplamından borçların çıkarılması ile bulunuyor.
Rapor ile örneklemde yer alan seçilmiş ülkelerin zenginlerinin servet yapıları hakkında da bilgi sahibi oluyoruz. Örneğin İsveç'teki brüt kişisel servetin yüzde 80'inden fazlası finansal varlıklardan ve yüzde 40'tan azı finansal olmayan varlıklardan oluşurken, borçlar yaklaşık yüzde 20’lik bir orana sahip.
Raporun buraya kadarki kısmı üç aşağı beş yukarı zaten herkesin tahmin edebileceği sonuçlar.
Petrol zengini, finans merkezi B.A.E.’yi geçmek büyük olay
Fakat ‘Küresel Zenginlik Raporu-2025’i bu yıl en azından bizim için ilginç kılan şey, Türkiye’nin 2024 yılında açık ara dolar milyoneri sayısını en fazla artıran ülke olması.
‘Küresel Zenginlik Raporu-2025’in yıldız ülkesi Türkiye.
2024'te Türkiye, 2023'e kıyasla ABD doları milyonerlerinin sayısında yüzle 8,4'lük artış sağlayarak incelenen ülkelerden sıyrılarak birincilik kürsünde yerini almış. Ülkemiz tek bir yılda dolar milyoneri sayısını 7.000 kişi artırmayı başarmış.
Bizden sonra dostumuz Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) geliyor. Onlar dolar milyoneri sayısını bizden daha fazla artırmışlar (13.000 yeni zengin) ancak milyonerleri zaten oldukça fazla olduğu için bu artan sayı ancak yüzde 5,8’lik bir artışa tekabül etmekte. Petrol zengini, finans merkezi B.A.E.’yi geçmek büyük olay.
Türkiye’deki dolar milyonerlerinin bireysel servet yapısına baktığımızda; finansal varlıklar toplam servetin yalnızca üçte biri kadar. Bu sadece bize özgü bir durum değil. İspanya, Yunanistan, Portekiz ve Rusya'da da benzer bir durum var. Borç oranı Türkiye, Suudi Arabistan, Meksika, İtalya ve İspanya'da son derece düşük. Servetin büyük bir kısmı finansal olmayan varlıklarda.
En azından bizim için durumun böyle olduğunu biliyorduk. Rapor bunu teyit etmiş oldu.
Bir ülkedeki gelir eşitsizliğini ölçmek için Gini Katsayısı adı verilen bir istatistiki değeri kullanıyoruz. Gini Katsayısı 0 ile 1 arasında değer alır. Burada 0 değeri, tam eşitliği (mutlak eşitlik) gösterirken, 1 ise tam eşitsizliği (mutlak eşitsizlik) temsil eder. Gini Katsayısı yüksekse yani 1’e yaklaşıyorsa o ülkede daha fazla eşitsizlik olduğu anlamına gelir.
Raporda ilginç olan, Brezilya, Rusya, Güney Afrika gibi yüksek sayıda dolar milyoneri barındıran ülkelerin ‘gelir eşitsizliği’nde ilk üçte yer almaları. Türkiye incelenen ülkeler arasında; Suudi Arabistan, İsveç, ABD ve Hindistan’ın ardından 0,73 değeri ile 9’uncu sırada yer alıyor. Katar, Belçika ve Slovakya ‘gelir adaleti’ konusunda en iyi ülkeler.
TUİK’in Gelir Dağılımı İstatistikleri’ne göre 2023 yılında en yüksek yüzde 10’luk kesimin toplam gelirden aldığı pay yüzde 33,4 iken, 2024 yılında aynı grubun toplam gelirden aldığı pay yüzde 32,9 olmuş. Yani 100 TL’lik gelirin 32,9 TL’lik kısmını nüfusun yüzde 10’luk kesimi almış. Fakat buna karşılık 2024 yılında Türkiye dolar milyoneri sayısını artırmada rekor kırmış.
TÜİK verisindeki 2024 yılı değerinin referans yılı 2023. UBS dolar milyoneri raporu ise 2024 yılı değerlerini kapsıyor.
Türkiye’de 2024 yılında parası olanların, ciddi faiz ve kâr payı geliri elde ettiği bir yıl olduğunu dikkate almak lazım.
Bütün bunları yazdıktan sonra biz gene enflasyonla mücadelenin bedelini sadece ücretli ve dar kesime ödetmenin ne kadar büyük bir haksızlık olduğunu bir kere daha söyleyelim.
Bir türlü devreye giremeyen maliye politikasının aslında devreye girmeyerek kime, nasıl imkân tanıdığının cevabını da ekonomi yönetiminden bekleyelim.
