Merve YİĞİTCAN
Son yıllarda üretimi ve kullanımı artan bitki bazlı gıda sektörü temsilcileri Bitki Bazlı Gıdalar Derneği’ni (BİTKİDEN) kurarak sektörün paydaşlarını bir araya getiriyor. Türkiye’nin bitki bazlı gıda ürünlerinde önemli bir üretici ve pazar potansiyeli olduğunu savunan sektör temsilcileri, sektörün önünün açılması adına birtakım mevzuat değişikliklerine ihtiyaç olduğunu belirtiyor. BİTKİDEN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ ile derneğin amaçları, faaliyetleri ve hedefleri ile sektördeki son gelişmeleri ele aldık.
Geçen yılın aralık ayında kurulan BİTKİDEN olarak, kısa sürede Uluslararası Bitki Bazlı Gıdalar Çalışma Grubu (IPBFWG) ile Avrupa Bitki Bazlı Gıdalar Birliği’ne (EAPF) üye olduklarını belirten Akdağ, “IPBFWG’de ABD, Hindistan, Çin, İsrail ve İngiltere’den sonra altıncı ülke olarak yer aldık. Bu oluşum ile beraber ilk kongremizi 12-13 Ekim tarihlerinde Brüksel’de gerçekleştireceğiz” dedi. Sektörün hızla büyüdüğünü söyleyen Akdağ, bitkisel beslenme tercihinin yanında iklim değişikliği ile mücadelede hayvansal tüketimin azaltılması ihtiyacının da itici güç olduğunu dile getirdi. Akdağ, “Amacımız her geçen gün sayısı artan ‘fleksitaryen’ olarak tanımlanan, öncelikle bitki bazlı gıdaları tercih eden ancak ara sıra beslenmesinde hayvansal ürünlere de yer veren tüketicilerin ihtiyaçlarına da karşılık verecek geniş bir yelpazedeki ürünlerin artmasını teşvik etmek” dedi.
“Tağşiş-taklit önyargısı kırılmalı”
BİTKİDEN olarak dengeli beslenme yaklaşımı kapsamında bilinçli davranış modellerini teşvik etmeyi önemsediklerini söyleyen Akdağ, hem Türkiye’de hem dünyada sektörün önünde birtakım engeller olduğunu söyledi.
Bitkisel gıdaların dünyada henüz net bir tanımı olmadığına işaret eden Akdağ, “ISO bir taslak çalıştı, tüm dünyada şimdi bu tartışılıyor. Politika yapıcılarda önyargı var, sanki bitki bazlı ürün taklit-tağşiş gibi düşünülüyor. Hatta bu nedenle bizde ‘bitki bazlı peynir alternatifi’ yasaklandı. Bu yasak dünyada tek… Oysa bitkilerden elde edilen bitkisel protein ile yapılıyor. Hatta birçok hayvansal ürün üreticisi de şu anda bitkisel alternatifler üzerinde çalışıyor. Bu noktada birtakım mevzuat değişikliklerine ihtiyaç var. Şu an bakanlık ‘Vegan Kılavuzu’ üzerinde çalışıyor. Biz de bu çalışmalara destek veriyoruz” diye konuştu.
Pazarın büyüme potansiyeline dikkat çeken Akdağ, “Endemik türlerde çok önemli bir coğrafya Türkiye. Gıda tesislerimiz oldukça yeni ve hâlâ ekilebilir alanlarımız mevcut. Bu özelliklerimiz bize bitki bazlı gıdalarda önemli bir avantaj yaratabilir, hatta büyük bir ihracatçı olma potansiyelimiz var” ifadelerini kullandı.
Pazar 2025 yılında 77,8 milyar dolara çıkacak
Süt ve et alternatifi bitki bazlı gıda pazarının dünyada oldukça yaygın olduğunu ancak yumurta ve deniz ürünleri için alternatiflerin geriden geldiğini belirten Akdağ, “Bitki bazlı gıda pazarı 2020 yılında dünyada 29,4 milyar dolar değere sahipken; 2025’te 77,8 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Ülkemizde ise sadece bitki bazlı sütlerin 2022 yılındaki perakende satış değeri cari bazda yüzde 86 artarak 136 milyon TL’ye ulaştı” dedi.
Türkiye’deki tüketicilerin %28’i ‘fleksitaryen’
Konuşmasında Uluslararası vegan ve vejetaryen ürün ve hizmet etiketleme kuruluşu VLabel’ın, FMCG Gurus ile yürüttüğü araştırmaya da değinen Akdağ, şu bilgileri paylaştı: “2022 yılında yapılan araştırmaya göre Türkiye’deki tüketicilerin yüzde 28’i beslenme biçimini fleksitaryen olarak tanımlıyor. Araştırmada katılımcıların yüzde 20’sinin kendisini vejetaryen, yüzde 3’ünün vegan ve yüzde 1’inin de pesketaryen olarak ifade ettiği görülüyor. Hayvansal ürün tüketiminden kaçınma eğiliminde başlıca motivasyonlar ise sırasıyla çevresel kaygılar, sağlık, güvenilirlik ve hayvan hakları. Tüketicilerin yüzde 18’i hayvan kaynaklı süt ve süt ürünleri tüketmezken, tüketicilerin yüzde 45’i hayvan kaynaklı süt ve süt ürünlerine alternatif olarak üretilen bitki bazlı içecek ve gıdaları beslenmesine dahil ediyor. Bitki bazlı süt ve süt ürünlerini tüketmediğini söyleyenler de yüzde 43’lük bir oranla bu ürünleri yine de aile bireyleri için satın aldığını belirtiyor.”
