Mehmet KAYA
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Adil Geçiş Komitesinin ILO konferansına sunduğu yeşil dönüşüm sürecindeki ilkeler ve sorumluluklara yönelik öneri nitelikli karar metni açıklandı. Komite, yeşil dönüşümde özellikle çalışanlar ve dezavantajlı gruplar dahil, hiç kimsenin geride bırakılmaması, işverenlerin ve hükümetler ile çalışanların ortak hareket etmesi ve tüm kesimlerin sorumluluk almasının önemi vurgulandı.
Komitenin Genel Kurul’a sunduğu karar metninde yeşil dönüşümün olası olumsuz etkileri hakkında Adil Geçiş’e yönelik ILO’nun yaptığı çalışmalara atıf yapılarak, acil eylem, sosyal adalet, insana yakışır iş, yoksulluğun ortadan kaldırılması gibi çevre ve iklim değişikliği ile mücadelenin zorunlu olduğu, ekonominin, toplumun, işlerin ve yaşam kaynaklarının gezegenin geleceğinden bağışık olmadığı belirtildi.
Sektörleri eşitleyecek planlama gerekiyor
Çevresel yıkıma karşı harekete geçmemenin maliyetinin daha yüksek olacağı belirtilen metinde, yeşil dönüşüme adil bir geçiş olmadan, çevre krizini çözmenin otomatik olarak kazanımlar getirmeyeceği, istihdam kayıpları, insana yakışır işler, eşitsizliklerin önlenmesi, eğitimi, sektörleri eşitleyecek bir planlama dahilinde, tutarlı ve dengeli politikalarla çözüm aranması gerektiği ifade edildi.
Özel sektörün bu süreçteki önemli konumuna işaret edilen metinde, adil geçişe dayalı bir dönüşümde özel sektörün itici güç olduğu ancak kapsayıcı, sürdürülebilir rol oynaması gerektiği, hükümetlerin ise teşvik edici ve sosyal koruyucu uygulamalarla sürecin katalizörü olabileceği vurgulandı.
Komite, yapılacaklarda 4 ana unsurun bulunduğunu belirterek bunları, kapsayıcı, sürdürülebilir ve istihdam yoğun ekonomileri desteklemek, sosyal adaleti geliştirmek, adil geçiş sürecini yönetmek ve adil geçişin finansmanı olarak sıraladı.
ILO Adil Geçiş Komitesiyeşil dö karar metninde, adil bir geçiş içi ilkeleri olarak insana yakışır iş fırsatları yaratarak eşitsizlikle mücadele ve kimseyi geride bırakmama, sürdürülebilir ekonomi için iyi bir ekonomik ortam, sosyal ve çevresel boyutların birlikte değerlendirilmesi, tüm ülkeleri kapsama, sosyal diyalog, çalışma ve insan haklarına saygı, cinsiyet eşitliği, farklı alanlardaki politikaların tutarlılığı, adil geçiş için finansman oluşturulması olarak sıralandı.
Süreçte, hükümet, işçi ve işveren örgütlerinin ortak sorumluluk alarak, kapsayıcı, bütünleşik ve tutarlı bir çerçeve oluşturarak, çevre ve iklim politikaları ile istihdam, sosyal koruma ve sanayi politikalarını entegre etmek için birlikte çalışması gerektiğinin altı çizildi. Hükümetlerin, adil geçişin finansmanı ve olumsuz etkileneceklerin korunması için mali alan yaratması, dengeli bir teşvik ve sübvansiyon sistemi oluşturması gerektiği kaydedildi. Bu kapsamda sürdürülebilir faaliyet yürütmenin desteklenmesi, istihdam ve insana yaraşır işlerin desteklenmesi, genç, kadın ve dezavantajlı kesimlere özel önem, döngüsel ekonomiye geçişi kolaylaştırma, mikro işletmeler ve KOBİ’ler dahil çevreye duyarlı teknolojilere erişimin kolaylaştırılması, yeni sosyal-toplumsal koruma modelleri oluşturulması, iklim değişikliğinden daha fazla etkilenen sektörlerin dönüşümüne özel önem verme rolleri önerildi.
Dönüşüm sürecinde yetenek ihtiyacı
Metinde önemli vurgulardan biri de dönüşüm sürecindeki yetenek ihtiyacı nedeniyle yaşam boyu eğitim ve mevcut işgücünün becerilerinin değiştirilmesi, yeni iş ortamına uyumlu hale getirilmesi için politikalar uygulanması oldu.
İşveren ve işçi örgütlerinin ise sosyal diyalog içinde süreci yönetmesi gerektiği vurgulanarak, sektörlere özgü çözümleri üretmek, eğitim ve yeniden beceri kazanmada ortak hareket etmek ve geçiş dönemini birlikte planlamak için çaba harcaması gerektiği belirtildi.
