YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye’nin en büyük çevrim içi bilet satış platformlarından Obilet’in geçen yıl Fransız sermayeli bir şirkete 550 milyon dolara satılması, şehirlerarası yolcu taşımacılığı sektöründe taşları yerinden oynattı. Satışın ardından komisyon oranlarının yükselmesi ve tekelleşme iddiaları gündeme gelirken, Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) hem firmaların hem de yolcuların zarar gördüğünü belirterek “acil düzenleme” çağrısı yaptı. Obilet ise iddialara yanıt vermedi.
"Adil rekabet ortamını zedeliyor" iddiası
2012 yılında, İstanbul merkezli bir online seyahat biletleme uygulaması olarak kurulan Obilet, web ve mobil uygulamaları üzerinden yüzlerce otobüs, havayolu, feribot, otel ve araç kiralama firmasının sunduğu seçeneklerin listelenmesine, karşılaştırılmasına ve satın alınmasına olanak sağlıyor. 50’den fazla ülkenin şehirlerarası otobüs bileti satışlarına aracılık eden Obilet, SimilarWeb verilerine göre dünyada en çok online ziyaret alan ilk 10 online seyahat biletleme platformu arasında yer alırken, online otobüs biletleme platformları özelinde ise en büyük 2 platformdan biri konumunda bulunuyor. Bu noktada Obilet’in kısa sürede online bilet satışında lider konuma yükselmesi sektörde tartışmalara yol açmıştı. Şirketin Fransız sermayeli bir yatırımcıya 550 milyon dolarlık dev anlaşmayla satılması, tekel iddialarını yeniden gündeme taşıdı. Zira TOFED’in iddiasına göre Obilet, çevrim içi bilet satış pazarındaki tekel olma durumunu kullanarak sektörde adil rekabet ortamını zedeliyor. Komisyon oranlarını tek taraflı artıran şirket, buna karşı çıkan otobüs firmalarını sistem dışına itiyor. Sektörde yüzde 5 olan komisyon oranları “Obiletin tekelleşmesiyle yüzde 13’e çıktı ancak bu oranın yüzde 20’ye yükselmesi riski de bulunuyor.
TOFED’den önlem çağrısı
Konuyla ilgili bakanlıklar ve İstanbul Ticaret Odası gibi kurumlara yazı gönderen kurum, konuyla ilgili önlem çağırış yaptı. TOFED tarafından hazırlanan yazıda şu ifadelere yer verildi: “Obilet firması, çevrim içi bilet satış pazarındaki tekel olma durumunu kullanarak sektörde adil rekabet ortamını zedelemektedir. Komisyon oranlarını tek taraflı artırmakta ve buna karşı çıkan otobüs firmalarını sistem dışına itmektedir. Sektörde yüzde 5 olan komisyon oranları “Obiletin tekelleşmesiyle yüzde 13’e çıkarılmıştır. Sektörün temsilcisi sivil toplum kuruluşlarının baskısı olmasa bu rakam yüzde 20’leri dahi bulabilirdi. Bu keyfi uygulamalar firmaları pazar dışına itmekte, acenteleri gelir kaybına uğratmakta ve tüketicinin seçeneklerini daraltmaktadır. Bu nedenle sektör görüşü alınarak, satış portalları arasında rekabet ortamı yaratan ayrıntılı bir yönetmelik düzenlenmeli, online bilet kesen acentelerin komisyon oranlarında/hizmet bedellerinde tavan ücret tarifesi getirilmelidir. Zira Obilet firması yabancı kaynaklı bir Fransız sermaye şirketine 550 Milyon dolara satılmış olup ilgili şirket sermaye gücünü de kullanarak sektördeki hakimiyetini güçlendirmiştir. Açıklanan sebeplerle “Obilet’in” haksız rekabet yaratan eylemleri için Rekabet Kurumu’na ve Ticaret Bakanlığı’na İTO ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği aracılığıyla bildirimde bulunulması, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne ise komisyon oranlarına sınır getirilmesi için talepte bulunulmasını saygıyla arz ediyoruz. İddiaları sorduğumuz Obilet ise sorularımızı yanıtsız bıraktı.
Geçen yıl 142 milyon yolcu taşındı
Bakanlık verilerine göre Türkiye’de 573 firmanın şehirlerarası yolcu taşımacılığı alanında faaliyet gösterdiği biliniyor. Uluslararası planda taşıma yapan firmaların sayısı 150’ye yakın iken, yurtiçinde şehirlerarası yolcu taşımasında kullanılan otobüs sayısı 9 bin 500 civarında. Koltuk kapasitesi ise 400 bini geçiyor. Uluslararası yolcu taşımacılığında kullanılan otobüs sayısı ise bin 400 seviyesinde. Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü yetkisindeki otobüslerle geçen yıl yapılan biletli ve turizm maksatlı toplam 14 milyon 698 bin 947 sefer yapılırken, bu seferlerle 142 milyon 646 bin 487 yolcu taşındı. Online bilet satışları ise bu pazarın en hızlı büyüyen kısmı. Yolcuların yaklaşık yüzde 70’i biletlerini internet veya mobil uygulamalar üzerinden alıyor. Dolayısıyla Obilet’in satışı, sadece bir şirketin devri değil, pazarın büyük kısmının kontrolünü doğrudan etkileyecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
