ŞEBNEM TURHAN
Yatırım fonları krizine yönelik atılan ilk somut adım borsada satış sarmalına ara verilmesini sağladı. Geçen hafta ortasından itibaren büyük bir türbülansa giren borsada belirsizlik ortamının aralanmasıyla birlikte pozitif bir seyir yaşanırken uzmanlar hemen bir rekor seviyelerin beklenmemesi gerektiğine işaret etti. Tasfiye sürecine ilişkin net yol haritasının ise borsada likidite baskısını hafifleteceğine dikkat çeken uzmanlar komitenin hızlı çalışmaya başladığını, önümüzdeki haftalarda bu hamlelerin olumlu yansımalarının görüleceğine vurgu yaptı. Borsa İstanbul BİST100 endeksi dün gün içinde yüzde 3,3’ün, bankacılık endeksi yüzde 3’ün üzerinde yükselişe imza attı. Aselsan tek başına BİST100’deki yükselişin yüzde 10’unu gerçekleştirdi.
3 portföy yönetim şirketi kendi tasfiye edecek
Sermaye Piyasası Kurulu önceki gece 3’te yayımladığı bülten ile 131 fonun tasfiye sürecine açıklama yaptı. Buna göre A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy tasfiye kararı alınan fonlarına ilişkin işlemleri kendileri yürütecek. Ve bu fonların tasfiyesi para piyasası fonları önceliklendirilerek yatırımcı sayısına göre en fazla olandan en az olana doğru ivedilikle tamamlanacak. Tasfiye süreci tamamlandıktan sonra bu portföy yönetim şirketlerinin tasfiye kapsamına alınmamış ancak TEFAS’ta alım satıma kapatılmış olan fonları tüm dağıtım kanallarına alım ve/veya satım yönlü eşzamanlı işleme açılabilecek. Fonların işleme açılacağı tarih ve katılma paylarının alım-satım esaslarını fon portföy yapıları, likidite ve piyasa koşulları ile yatırıma menfaati gözetilerek portföy yönetim şirketi belirleyecek. Eğer işleme kapatılmış fonların tasfiye edilen fonlarla sermaye piyasası ilişkisi varsa tasfiye işleminin tamamlanması beklemeden işleme açılabilecek.
Ödemeler para piyasası fonlarındaki yatırımcılardan başlayacak
İkinci büyük hamle ise Tera, Pusula, Hedef ve Atlas Portföy’ün tasfiye kapsamına alınan fonları için geldi. SPK bu dört portföy yönetim şirketinin tasfiye sürecindeki fonlarının mutabakatı tamamlanan yatırımcılarına ara ödeme yapılmasına karar verdi. Tasfiye süreci tamamlanmadan bu ara ödeme yapılacak ve yine para piyasası fonları önceliklendirilerek ödemeler gerçekleştirilecek. Ödemeler için ise Merkezi Kayıt Kuruluşu yatırımcıların hesap başına net yatırım tutarını hesaplayacak ve bu tutar esas alınacak. Eğer yatırım hesabının net yatırım tutarı 1 milyon liranın altındaysa tamamı, 1 milyon lira ve üzerindeyse en fazla 1 milyon lira ara ödeme yapılacak. Ara ödeme tasfiye sürecinden ayrı olacak, tasfiye süreci tamamlandığında ara ödeme tutarları düşülerek yatırımcıyla mahsuplaşılacak.
Yatırımcı her bir fon hesabı için ayrı ödeme alacak
SPK’dan dün gün içinde yapılan ikinci açıklamada ara ödemenin ayrıntıları paylaşıldı. Açıklamada mutabakat işlemleri tamamlanmış olan tüm katılma payı sahibi her bir yatırımcıya her bir fon için ayrı ayrı olmak üzere ödenecek ara ödeme tutarının 1 milyon TL’yi aşmayacağı duyuruldu.
Bu kapsamda, net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında olan yatırımcılar için bu tutar, 1 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılacak.
Hemen rekor beklemeyin yansımalar sürecek
Uzmanların verdiği bilgiye göre 3 fonun kendisinin tasfiye etmesi 4 fon için de ara ödeme yapılması hem piyasadaki belirsizliğin azalmasına hem de özellikle küçük yatırımcının likidite sıkışıklığını aşmasına yardımcı olacak. Tasfiye sürecinin devam ettiğine de işaret eden yatırımcılar tasfiye sürecinin diğer kısımlarına ilişkin de en geç bu hafta sonuna kadar bir yol haritasının sunulması beklentisinde. Para piyasası fonlarına öncelik verilmesinin çok olumlu olduğunu vurgulayan uzmanlar serbest fonlarda ise tasfiye sonunda mağduriyet oluşması olasılığının yüksek olduğunu dile getirdi. Bir diğer uzman ise SPK’nın bu hamlesini çok olumlu ancak gecikmiş olarak değerlendirdi ve piyasadaki sıkıntılara ciddi bir pansuman görevi göreceğini kaydetti. Bu adımın başlangıç olduğunu söyleyen uzman borsada önümüzdeki günlerde daha pozitif bir seyir izlenebileceğini artık dipten dönüşün başladığını ifade etti.
Ancak bir başka uzman borsada hemen rekor seviyeler beklememek gerektiğine dikkat çekerek ama dip seviyesinin geride kaldığını da söyledi. Piyasa uzmanı bu yaşananların yatırımcıları borsadan soğutmuş olabileceğine işaret ederek yaşanan krizin yansımalarının bir süre daha devam edeceğini belirtti.
Toplam varlıkların yüzde 92’si ara ödemede
Gedik Yatırım Kıdemli Araştırma Analisti Burak Pırlanta, ara ödeme karşılığında herhangi bir fon payı itfası yapılmayacağına dikkat çekerek itfa işlemlerinin nihai tasfiye ödemesi sırasında gerçekleştirileceğini söyledi. Kararın Tera Portföy fonlarının da dahil olduğu, tasfiye sürecindeki 131 fonun 65’ini kapsadığını belirten Pırlanta şöyle konuştu: “Hesaplamalarımıza göre, bu fonların 28 Eylül itibarıyla toplam varlıkları yaklaşık 616 milyar TL seviyesinde bulunuyor ve tasfiye kapsamındaki toplam varlıkların yüzde 92’sini oluşturuyor. Bu dört şirket tarafından yönetilen para piyasası fonları 301 milyar TL büyüklüğe ve fon bazında yaklaşık 266 bin yatırımcıya sahip. Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu, 224 milyar TL varlık büyüklüğü ve yaklaşık 167 bin yatırımcı ile grup içerisindeki en büyük fon konumunda. 1 milyon TL’lik üst limit, küçük yatırımcıların önemli bir bölümünün alacaklarının tasfiye sürecinin tamamlanmasını beklemeden ödenebilmesini sağlıyor.”
Net yol haritası baskıyı hafifletir
Ara ödeme kararını olumlu bir adım olarak değerlendirdiklerini vurgulayan Pırlanta, “Karar, tasfiye sürecine ilişkin belirsizliği azaltıyor ve küçük yatırımcıların nakde erişimini hızlandırıyor. Para piyasası fonlarına öncelik verilmesi de daha likit portföy yapılarıyla uyumlu. Askıya alınan fonların yeniden açılmasına ilişkin daha net bir takvim, piyasa üzerindeki baskının hafiflemesine yardımcı olmalı” diye konuştu.
Öte yandan Fon Koordinasyon Kurulu ikinci toplantısını bugün yapacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yol haritasının belirlendiğini ilgili tüm kurumların görev alanlarına giren konularda eşgüdüm içinde somut adımlar attığını söyledi. Yılmaz "BDDK ve SPK tarafından önemli kararlar alınarak açıklanmıştır. TMSF bünyesinde haksız kazançların iadesi için sorunlu her fona özel hesaplar açılmaktadır" dedi.
Haksız kazançların iadesi için hesap açıldı
SPK, yatırım fonlarında tasfiye kararı öncesindeki satışlardan elde edilen fahiş kazançları gönüllü olarak ilgili fona iade etmek isteyenler için Birleşik Fon Bankası nezdinde TMSF adına "İsteğe Bağlı İade Hesapları" açıldığını duyurdu. SPK duyurusunda isteğe bağlı olarak yatırılan tutarların sadece ilgili fonun tasfiye malvarlığına dahil edileceği, başka bir fona veya hesaba aktarılamayacağı belirtildi. Tasfiye kapsamında ilgili fonun katılma payı sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılmak üzere yatırılan paraların tasfiye ile görevlendirilen Ziraat Bankası ve İş Bankası'na aktarılacağı kaydedildi. Bunun yanı sıra hisse alım satım ve benzeri işlemler nedeniyle elde ettikleri fahiş karları geri ödemek isteyenler için de Birleşik Fon Bankası nezdinde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu adına 'Genel Hisse İade Hesabı' açıldı.
Tera Yatırım’ın faaliyeti geçici olarak durduruldu
SPK, Tera Yatırım’ın sermaye piyasası faaliyetlerinin 30 Eylül saat 18.10 itibarıyla geçici olarak durdurulmasına karar verdi. Ayrıca Tera Yatırım tarafından hukuka aykırı olarak gerçekleştirilen iş ve işlemlerde sorumluluğu bulunan Emir Münir Sarpyener, Hayriye Car ve Hakan Gövdere'nin lisanslarının sürekli olarak iptal edilmesine karar verildi. Öte yandan Kurul, Borlease Otomotiv AŞ hakkında yapılan inceleme sonucunda halka arz fiyatının belirlenmesinde esas alınan varsayımların gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmediyse nedeni hakkında değerlendirmeleri içeren raporların gecikmeli olarak yayımlanması, hiç hazırlanmaması ve yayımlanmaması gerekçesiyle 8 gerçek kişiye toplam 2 milyar 996 milyon 438 lira idari para cezası uygulanmasını kararlaştırdı.
