DİDEM ERYAR ÜNLÜ
Booking.com’a ilişkin toplu hukuki süreç Avrupa genelinde giderek büyüyor. Bugüne kadar 15 binden fazla otel sürece kaydolurken, tazminat taleplerinin tahmini toplam değeri 5 milyar Euro’ya ulaştı. Türkiye’deki oteller ise paralel olarak yürütülecek bir Türkiye dosyasıyla bu geniş kapsamlı sürecin parçası olma konusunda önemli bir fırsata hala sahip.
Türkiye’de Booking.com’da listelenen yaklaşık 22 bin konaklama tesisi bulunuyor. Uygun koşulları sağlayan tüm tesislerin sürece katılması halinde, Türkiye için tahmini toplam tazminat talebi tutarının yaklaşık 4 milyar Euro’ya ulaşabileceği öngörülüyor. Bu da otel başına ortalama yaklaşık 180 bin Euro’luk bir tazminat talebine karşılık geliyor. Ancak gerçek tutarlar, her bir otelin büyüklüğüne ve işlem hacmine göre değişiklik gösterecek.
Türkiye turizmi için kaçırılmayacak bir fırsat: BookingDavam
Bu süreç, Türkiye turizm sektörü açısından otellerin geçmişte ödediği komisyonların bir bölümünün geri alınabilmesi için önemli ve ekonomik değeri yüksek bir fırsat sunarken, Türk konaklama işletmelerinin Avrupalı meslektaşlarıyla birlikte bu hukuki süreçte temsil edilmesine de imkân sağlıyor. Türkiye’deki otellerin sürece dahil olabilmesi için Avrupa Birliği üyesi ülkelerden farklı olarak paralel bir hukuki dosya gerekiyor. Bu nedenle yeterli katılım seviyesine ulaşılması, Türkiye’deki tazminat sürecinin Avrupa’daki hukuki süreçle birlikte ilerlemesini sağlayacak. Sektör genelinde farkındalık ve katılım artmaya devam ederse, bu hedefe ulaşmak oldukça mümkün. Türkiye turizm sektörü bu fırsatı kaçırmamak için BookingDavam’a 15 Ekim’e kadar kayıt yaptırabilir. Sürece katılma koşulları hakkında detaylı bilgi almak ve toplu tazminat girişimine dahil olmak isteyen oteller, www.bookingdavam.com/tr adresini ziyaret edebilir.
Kolektif ve bilinçli katılım belirleyici olacak
Stichting Hotel Claims Alliance (SHCA)’ın Türkiye’deki danışmanlığını ve sözcülüğünü yürüten AZ Consultancy-Danışmanlık firması sahibi Armin Zerunyan şu bilgileri veriyor: “Türkiye, Avrupa Birliği üyesi olmadığı için Amsterdam’daki ana davaya otomatik eklenemiyor. Süreç, Avrupa dosyasına paralel, ayrı ve ek bir Türkiye dosyası olarak kurgulanıyor. Bu dosyanın mahkemede sürdürülebilir biçimde açılabilmesi için belli bir katılım derinliği gerekiyor; aksi halde ayrı bir hukuki ve mali yapı kurulamaz. Esas olan şudur: Eşik, birkaç büyük yerli grubun imzasıyla da yüzlerce bağımsız işletmenin ortak iradesiyle de aşılabilir. Türk konaklama sektörü için bu çok önemli fırsat için kolektif ve bilinçli katılım belirleyici olacak. Avrupa’da 15 binin üzerinde otel bilinçli ve kolektif bir yaklaşımla davaya halihazırda kaydoldu. Türkiye’de platforma kayıtlı 20 binin üzerinde tesis aynı dönemde komisyon ödemiş durumda ancak şu ana kadar sektöre tereddüt hakim. Katılım için son tarih 15 Ekim 2026. Uzatma, kararın ertelenebileceği anlamına gelmiyor. Sektörü oluşturan münferit oteller, yerli gruplar da, 50-60 odalı bağımsız işletmeler de, çıkarlarını gözeten, cesur ve bilinçli bir tercih yapmak durumunda. Bu kollektif irade oluşursa, yıllardır sektörden çıkmış bir değerin bir kısmı hem işletmelere hem ülkeye döner. Oluşmazsa hak masada kalır maalesef.”
“Milli servetin sektöre dönüşü”
Zerunyan, “Bir otelin tazminat alabilmesi için neyi kanıtlaması gerekecek” sorusuna ise şu cevabı veriyor: “Kapsam geniş. 2004-2025 arasında Booking.com’da bir dönem listelenmiş olmak yeter; tüm dönemi kapsamak da şart değil. Faaliyetini sonradan durdurmuş tesisler de, belgelerini sunmaları halinde aynı şartlarda katılabiliyor. Katılım için ilk adım sade: otel başına tek bir komisyon ekstresi / faturası. Bu belge, platforma komisyon ödendiğini gösterir. Davanın sonraki aşamasında tazminat hesabı için ek belgeler ve tüm komisyon faturaları istenir.
Listelenmiş olmak kapıyı açar, komisyon ödemiş olmak hakkı doğurur. Geçmişte düşük ya da yüksek oran ödemiş olmanız, toplu davanın niteliği gereği sizi kesinlikle dışarıda bırakmaz; bir kez girildiğinde talep, davanın ortak savı ve talebi üzerinden yürür. Peşin masraf yok. Süreç başarıya ulaşırsa kazanılan tutardan masraf kesintisi yapılır ve kalan net rakam anlaşma gereği otel 2/3, finansör taraf 1/3 oranında paylaşılır; ulaşmazsa otelin üstleneceği bir maliyet yoktur, risk davacı tarafta. Otellerin mevcut ticari ilişki dava süresince ve sonrasında değişmez. Bu bir boykot değil; ödenmiş komisyonun bir kısmını geri çağırma hakkıdır. Karar sektörü oluşturan otellerin. Sektörün kolektif bilinci 15 Ekim’den önce ortaya çıkarsa bu potansiyel, milli servetin sektöre dönüşü olur. Çıkmazsa ülkemiz ve sektör adına bu çok önemli fırsat maalesef kaçar.”
HUKUKİ SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?
TOPLU tazminat girişimi, Hollanda merkezli ve kâr amacı gütmeyen Stichting Hotel Claims Alliance (SHCA) tarafından yürütülüyor. Girişim, Avrupa otel sektörünün çatı kuruluşu HOTREC ile Avrupa genelinde 30’dan fazla ulusal otel birliğinin desteğini alıyor. Amaç, Booking.com’un uzun yıllar uyguladığı fiyat paritesi hükümleri nedeniyle otellerin uğradığı ekonomik zararların toplu şekilde değerlendirilmesi ve tazminat taleplerinin birlikte yürütülmesi… Sürecin hukuki temelinde, Booking.com’un fiyat paritesi uygulamalarına ilişkin rekabet hukuku kararları bulunuyor. Türkiye’de söz konusu uygulamalar 2017 yılında Türk Rekabet Kurulu tarafından rekabet hukuku açısından değerlendirilirken, Avrupa Adalet Divanı da 19 Eylül 2024 tarihli kararında bu uygulamalara ilişkin önemli bir hukuki çerçeve ortaya koydu. Avrupa’daki kararın ardından 15 bin otelin katıldığı toplu tazminat süreci başlatıldı. Türkiye’de 2004-2025 yılları arasında Booking.com üzerinden faaliyet göstermiş oteller, büyüklükleri veya bulundukları şehir fark etmeksizin sürece katılabiliyor. Katılımcı oteller dava sürecinde herhangi bir mali risk veya masraf üstlenmeyecek. Bununla birlikte toplu tazminat girişimine katılım, otellerin Booking.com ile mevcut ticari ilişkilerini değiştirmelerini de gerektirmeyecek.
