EKONOMİ/İZMİR
Türkiye’nin zeytinyağı ihracatında tüketici ülkeler öne çıkarken, toplam ihracat performansı düşüş gösterdi. 2024/25 sezonunun ilk 8 ayında zeytinyağı ihracatı, önceki sezonun aynı dönemine göre miktar bazında yüzde 20 azalarak 38 bin 802 tona geriledi. Elde edilen döviz geliri ise yüzde 45’lik düşüşle 197 milyon dolara indi.
Ege İhracatçı Birlikleri verilerine göre, bu dönemde tüketici ülkelere yapılan zeytinyağı ihracatı yüzde 11 artarak 31 bin 829 tona yükseldi. Tüketici ülkelerin ihracattaki payı yüzde 62’den yüzde 82’ye çıktı. Bu artış, sektörün doğrudan nihai tüketiciye ulaşma hedefi doğrultusunda ambalajlı ve katma değerli ürünlere yönelmesinin etkili olduğunu gösteriyor.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, bu yükselişi Türk zeytinyağının marka değerinin artması olarak değerlendirdi. Uygun, “Rekabeti yalnızca fiyat üzerinden değil, kalite, sürdürülebilirlik ve marka üzerinden kurmak istiyoruz. Ambalajlı ve markalı ürünlerle nihai tüketiciye ulaşıyoruz. Türkiye’nin toplam zeytinyağı ihracatında ambalajlı ürünlerin payı yüzde 63 seviyesindeyken, tüketici ülkelere yapılan ihracatta bu oran yüzde 98’e ulaşıyor.” dedi.
Uygun, zeytinyağı ihracatında karşılaşılan yapısal engellere de dikkat çekti. Avrupa Birliği’nin yüksek gümrük vergileri nedeniyle Türkiye’nin rekabet gücünün zayıfladığını belirten Uygun, Fas ve Tunus gibi ülkelere sağlanan sıfır gümrüklü ihracat avantajlarının Türkiye’ye de tanınmasını talep ederek, “Güncellenmesi planlanan Gümrük Birliği Anlaşması’nda zeytinyağının öncelikli ürünler arasında yer almasını bekliyoruz. AB’den en az 60 bin tonluk gümrüksüz kota istiyoruz. Aynı yaklaşımın Birleşik Krallık ile süren Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerinde de izlenmesini istiyoruz.” ifadelerini kullandı.
Türk zeytinyağı sektörü, mevcut pazarlardaki konumunu korurken, yeni pazarlara açılmak için de tanıtım faaliyetlerini sürdürüyor. Ticaret Bakanlığı’nın Uzak Ülkeler Stratejisi kapsamında Brezilya, Avustralya ve ABD’ye düzenlenen sektörel ticaret heyetlerinin ardından, Çin’deki Edible Oil Expo’ya katılım sağlandı. Son olarak, 03–07 Mart 2025 tarihlerinde ABD’de düzenlenen Natural Products Expo West fuarıyla eş zamanlı yürütülen ticaret heyetinde yeni iş bağlantıları kuruldu. Sektörün bir sonraki durağı ise eylül ayında Kanada olacak. Uygun, 18 firmanın katılımıyla Kanada’ya yönelik bir sektörel ticaret heyeti düzenleyeceklerini belirtti.
