MEHMET KAYA/BURDUR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) son dönemde uyguladığı Ekonomik Bütünleşik Kalkınma Modeli ile çok sayıda ürün ve projeyi hayata geçirdi. Üniversite tarım ve tarım teknolojilerinde patentli ve ticarileşmiş ürünleriyle öne çıkarken, veterinerliğin yanında spor odaklı yatırımları ve bu yıl ilk öğrencilerini almaya hazırlanan tıp fakültesiyle spor sağlığında da öne çıkıyor.
Üniversitenin 20. Kuruluş yılı çerçevesinde bir grup gazeteciye MAKÜ ve Burdur’un ekonomik potansiyelinin anlatıldığı basın etkinliği düzenleyen Rektör Prof. Dr. Hüseyin Dalgar, “Bölgesel Kalkınma Üniversitesi” statüsü olan 5 üniversiteden biri olduklarını hatırlatarak, tarım-hayvancılık, turizm-spor turizmine odaklandıklarını ve bu alanda sadece bölgeye değil, Türkiye’ye etki edecek projeler geliştirdiklerini kaydetti. Patentli, halihazırda ithal edilen tarım robotları, gıda takviyeleri, insan sağlığında da kullanılabilir taşınabilir mikroskop, hayvan ilaçlarını geliştirdiklerini ve üretimine başladıklarını belirten Dalgar, bu ürünlerin bölge sanayicisi ile birlikte ticarileştirilmesiyle de öne çıktıklarını kaydetti. Rektör Hüseyin Dalgar, geliştirdikleri sağlık ürünleri yanında, embriyo transferi teknolojisinin tamamen ithal ürünleri yerlileştiren özelliğine dikkat çekerek ülke ekonomisine ciddi katkı verecek bir faaliyet içinde olduklarını açıkladı.
Tıp fakültesi spor sağlığına ağırlık verecek, bölgenin turizmine katkı
MAKÜ’nün uygulamaya dayalı yapısı nedeniyle ve sahip olduğu, çiftlik, hayvan hastanesi, saha deneyimiyle dünya ölçeğinde yüksek standartta bir veterinerlik fakültesi olduğunu belirten Dalgar, bu yaklaşımın tüm alanlardaki belirleyiciliğine işaret etti. Üniversitenin SporToto’nun desteğiyle stadyum, antrenman sahaları, kondisyon merkezleri oluşturduğunu, rakımı sayesinde dünyanın en iyi kamp merkezlerinden biri haline geldiğini kaydeden Prof. Dr. Dalgar, Burdur’un hem genel turizmine, hem de spor turizmine büyük bir alan açtıklarını kaydetti. Kurulan ve ilk öğrencilerini almaya hazırlanan tıp fakültesinin, iyi bir eğitim yanında, Türkiye ve dünya için sporcu sağlığına ağırlık vereceğini kaydeden Dalgar, bu alanda önemli bir açık olduğunun altını çizdi.
Neler Yapılıyor: Bilimsel araştırmanın en büyük eksikliği, “ticarileşme” aşıldı!
MAKÜ, hem eğitim yaklaşımının hem de bölgenin sahip olduğu güçlü yönleri daha güçlendirme, yeni alanlar açmaya yönelik bir model ile hareket ediyor. Özellikle geliştirilen ürünler, sadece Türkiye’nin ihtiyacı olan ürünler-projeler değil, aynı zamanda ithalat bağımlılığı olan ürünlere alternatif nitelik taşıyor.
-Gençleri ücret ödemeden çiftçi yapacak hayvancılık projesi: TÜME 40 bin çiftlik hedefliyor, MAKÜ bölgede seçilen uygulayıcılardan biri
• TÜME Vakfı ile birlikte uygulanan projede, MAKÜ, hem kendi bünyesinde hem de bazı köylerde istekli gençlerle birlikte harekete geçti. TÜME Vakfı Projesi Türkiye genelinde 40 bin çiftlik kurmak gibi iddialı bir hedef koydu. MAKÜ uygulayıcılardan biri olarak seçildi. Uygun görülen gençler proje kapsamında çiftlik sahibi olacak! Üniversite bünyesindeki örnek çiftliğin kurulmasına başlandı. Gençler robotik teknolojilerin kullanılabildiği, sağlıklı, yüksek verimli hayvancılık yapılacak. Mevcut verimliliği iki kattan fazla artırma hedefleniyor. Böylece maliyetler aşağı çekilecek, karlılık artacak.
Model kamu kaynağı kullanmadan kendini finanse ediyor. Çiftlik TÜME tarafından kurulacak, gençler önce ücretli olarak çalışacak. Bu sürecin sonunda çiftlik genç çiftçiye ücretsiz olarak devredilecek. Performansa göre 5 ya da 10 yılda, hiçbir ücret ödemeden “çiftlik sahibi” olacaklar. Prof. Dr. Hüseyin Dalgar, “Bu modelde, hayvan çiftliği kuruluyor. Genç bekarsa iki asgari ücret, evliyse üç asgari ücret maaş veriliyor. Başarı ve performansa göre 5 veya 10 yıl sonra çiftlik bedelsiz gence bırakılıyor. Kamu kaynağı kullanılmıyor. Hayvancılık çiftlikleri süt sağma, yönetim, yem gibi robotların kullanılabileceği şekilde dizayn edildiği için tarım teknolojileri kullanılabiliyor. Kendi kendini finanse edebilen bir yapı” dedi.
Robotlar, tıbbi cihazlar: Hayvan sağlığı ve insan sağlığı için ticarileşmiş ürünler
• Taşınabilir Mikroskop: MAKÜ bünyesinde, hayvanlara teşhis koymakta veterinerin sahada kullanabileceği taşınabilir mikroskop geliştirildi, üretildi ve patenti alındı. Cep telefonuna entegre mikroskopla kan anında analiz edilebiliyor. Sık rastlanan hastalıkların önemli bir kısmı böylece sahada, laboratuvara gidiş-geliş olmadan teşhis edilebiliyor, gereksiz ilaç kullanımının önüne geçiliyor. Muadillerinden daha fazla büyütme imkanı sağlayan bu cihaz insan sağlığı için de kullanılabilecek.
• Su sorununa çare, yem maliyetini düşüren bitki: Tritikale, buğday ve çavdarın özelliklerini taşıyan bir bitki. Düşük su tüketimi, kolay yetiştirme, besleyiciliğiyle Türkiye’nin tarımdaki en büyük sorunu ithal pahalı yem hammaddesine alternatif sunuyor. MAKÜ yüksek teknolojiyle yine sıklıkla ithal edilen kaba yemin maliyetini de düşüren proje yürütüyor.
• Muadillerinden üstün ilaç geliştirildi, markalaştırıldı: Tamamen ithal edilen, hayvan deri hastalıkları, ayak hastalıklarına ve beslenmeyi engellediği için kayıplara yol açabilen ağız içi yaralara çözüm üreten, Papilend, Hoofjel, Bivoral ilaçları geliştirildi. Her üç ilaç da sahada yaygın hastalıklara çözüm sunuyor, bu hastalıklara dayalı hayvan ölümlerini engelliyor. MAKÜ çeşitli hastalıkları teşhis için tanı kitleri geliştirme ve üretimini de başlattı.
• Embriyo transferinde uluslararası standart yakalandı: Her biri 2000 Euro ekonomik kayıp olarak görülen ve Türkiye’de yüzde 30’lara kadar çıkabilen buzağı ölümlerini engelleyecek, dünya standartlarında embriyo transferi başarısı yakalandı. MAKÜ hem embriyoları hazırlama hem de transfer etme yeteneğini taşıyor.
• Kitle fonlamasına da açılan gıda takviyesi: Dünyanın aslında oksijen fabrikası olan aynı zamanda protein kaynağı alg temelli Spirulina gıda takviyesi geliştirildi ve üretildi. Üstelik bu ürün Fonlabüyüsün sistemi üzerinden, kitle fonlamasıyla ticarileştiriliyor.
• Tarımsal robotlar: Özel sektör ile birlikte, yüksek teknoloji ve ithal muadili süt sağma, kaba yem hazırlama, yem karıştırma robotları geliştirildi ve üretildi. Bu robotlar, teknolojik çiftlikleri yüksek verimli hale getiriyor, böylece maliyet düşüşüyle karlılığı artırıyor.
