FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Atmaca yönetiminde yürütülen bilimsel çalışmada, atık sulardan enerji geri kazanımının hem ekonomik hem de çevresel açıdan önemli avantajlar sağlayabileceğini belirtildi.
Prof. Dr. Atmaca, Akdeniz Üniversitesi ile Antalya Bilim Üniversitesi akademisyenlerin katkılarıyla yürütülen ve uluslararası saygın bir dergide yayımlanan çalışmaya göre, turizm tesisleri için sıcak su üretiminde atık su kaynaklı ısı pompalarının teknik, ekonomik ve çevresel performansı bütüncül bir yaklaşımla incelendiğini belirtti.
Araştırmada, duş ve lavabolardan çıkan sıcak suyun, kullanım sonrasında hâlâ önemli miktarda ısı enerjisi taşıdığına dikkat çeken araştırmada, bu enerjinin büyük ölçüde kanalizasyon sistemine karışarak kaybolduğu, gri su niteliğindeki atık suyun, uygun mühendislik tasarımı ve ısı pompası sistemleriyle yeniden sıcak su üretiminde değerlendirilebileceği vurgulandı.
Çalışmanın ayrıca, Antalya’da düzenlenecek COP31 süreci öncesinde, enerji verimliliği ve karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik uygulanabilir bir mühendislik çözümü sunduğuna dikkat çekildi.
Prof. Dr. Atmaca, çalışma ekibinde Akdeniz Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Çağlar, lisansüstü öğrencisi Furkan Evlice ve geçen yıl yaşamını kaybeden Araştırma Görevlisi Nasuh Özdemir ile Antalya Bilim Üniversitesinden Dr. Öğretim Üyesi Sezgi Koçak Soylu’nun yer aldığını açıkladı.
200 yataklı bir otel ölçeğinde yapılan analizlerde, bu sistemlerin geleneksel doğalgazlı kazan sistemlerine göre belirgin üstünlükler sunduğunun tespit edildiğini vurgulayan Prof. Dr. Atmaca şunları kaydetti:
‘’Çalışmada atık suyun doğrudan sisteme verilmediği ara ısı eşanjörü kullanılarak hijyen, güvenlik ve işletme sürekliliğinin sağlandığı bir tasarım yaklaşımı benimsendi. Araştırmaya göre doğalgaz kazanlı sistemin yatırım maliyeti yaklaşık 63 bin dolar, atık su kaynaklı ısı pompası sisteminin maliyeti ise yaklaşık 190 bin dolar seviyesinde öngörülüyor. Buna karşın, yüksek verimli ısı pompası teknolojisi sayesinde maliyet farkının yaklaşık 3,5 yıl gibi kısa bir sürede geri kazanılabildiği belirlendi. Ayrıca önerilen sistemin, doğalgazlı sistemlere göre 1,6 ila 2,2 kat daha düşük karbondioksit emisyonu sağladığı ortaya kondu. Sistem içinde düşük küresel ısınma potansiyeline sahip doğal akışkan propan (R290) kullanımının da verimliliği artırdığı ve çevresel etkiyi daha da azalttığı ortaya çıktı.’’
"Umut verici teknolojiler arasında"
Çalışmada, bina sektörünün özellikle ısıtma, soğutma ve sıcak su ihtiyacı nedeniyle yüksek enerji tüketimine sahip olduğuna dikkat çekildi. Türkiye’de konutların toplam elektriğin yaklaşık yüzde 25’ini, kamu ve özel hizmet binalarının ise yüzde 27’sini tükettiği belirtilirken, binalarda verimliliğin artırılmasının hem maliyetleri hem de emisyonları azaltmak açısından kritik önemde olduğu vurgulandı. Bu kapsamda ısı pompalarının, yüksek verimlilikleri ve yenilenebilir ya da atık enerji kaynaklarıyla uyumlu çalışabilmeleri nedeniyle en umut verici teknolojiler arasında yer aldığı kaydedildi.
Otel, hastane, yurt gibi büyük ölçekli yapılarda uygulanabilir
Türkiye’de günlük yaklaşık 16 milyon metreküp atık su oluştuğuna işaret edilen çalışmada, bu atık suyun önemli bir ısıl potansiyel taşıdığı ve özellikle turizm gibi enerji yoğun sektörlerde değerlendirilmesinin karbon azaltımı hedeflerine doğrudan katkı sağlayabileceği vurgulandı. Bu yönüyle atık su kaynaklı ısı pompası sistemlerinin yalnızca otellerde değil, hastaneler, öğrenci yurtları ve benzeri büyük ölçekli yapılarda da uygulanabilir ve ölçeklenebilir bir çözüm sunuyor.
COP31 öncesi somut öneri
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı toplantılarının, ülkelerin emisyon azaltım hedeflerini ve iklim politikalarını belirlediği önemli diplomatik platformlar olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. İbrahim Atmaca, bu hedeflerin sahada karşılık bulabilmesi için enerji yoğun sektörlerde uygulanabilir ve ölçeklenebilir teknik çözümlerin yaygınlaşması gerektiğini vurguladı. Prof. Dr. İbrahim Atmaca, Antalya’da düzenlenecek COP31 sürecinin, bu tür somut mühendislik çözümlerinin iklim politikaları çerçevesinde değerlendirilmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu sözlerine ekledi.
