✓ Merkez Bankası bu yılın ilk enflasyon raporunda yüzde 16'lık hedefini, tutmayacağını bilmekle birlikte çok büyük olasılıkla sabit tutabilir, tahmin aralığı ise yukarı kaydırılabilir.
✓ Yeni tahmin aralığı yüzde 16'yı da kapsayacak oranlar olabilir. Örneğin yüzde 15-21 gibi...
Merkez Bankası geçen yılın üçüncü enflasyon raporuna kadar enflasyonda bir tahmin aralığı belirler, bu aralığın da bir orta noktası olurdu. O orta nokta hedefi değil, tahmini gösterirdi ve Merkez Bankası hedef oran vermekten hep kaçınırdı. Gerçi bu durum kamuoyunda da tahmin-hedef karmaşasına yol açardı ama Merkez Bankası’nın neyi kastettiği belliydi.
Geçen yılın üçüncü enflasyon raporunda bu yaklaşım değiştirildi ve Merkez Bankası tahmin aralığından başka bir de hedef vermeye başladı. Merkez Bankası bu değişikliği şöyle açıkladı:
“TCMB orta vadeli tahmin iletişimi çerçevesinde değişikliğe giderek tahmin patikasının yanı sıra her yıl için yıl sonu odaklı bir ara hedef tanımlamıştır. 2025, 2026 ve 2027 yılları için ara hedefler sırasıyla yüzde 24, yüzde 16 ve yüzde 9 olarak belirlenmiştir. TCMB, enflasyon raporu dönemlerinde gerçekleşme ve varsayımlardaki değişiklikleri dikkate alarak tahminlerinde güncellemeye gidebilecektir. Ancak, taahhüt ve çıpa işlevi gören ara hedefler, varsayım setinde olağanüstü bir güncelleme olmadığı sürece değiştirilmeyecek ve politika faizine ilişkin patikanın içsel olarak belirlenmesinde referans olarak alınacaktır.”
Merkez Bankası bir anlamda kendini bağladı. Ne deniliyor:
“Ara hedefler, varsayım setinde olağanüstü bir güncelleme olmadığı sürece değiştirilmeyecek.”
Zaten tahmin-hedef ayrımına gidilen 2025’in üçüncü enflasyon raporunda hedefin tahmin aralığının altında belirlenmesi de özellikle o günlerde çok konuşuldu. 2025 hedefi yüzde 24’tü, tahmin ise yüzde 25-29 arası.
Sonra dördüncü enflasyon raporunda tahmin aralığı yüzde 31-33 olarak belirlendi ama hedef yine yüzde 24 olarak korundu.
Merkez Bankası enflasyonu düşürme hedefine sıkı sıkıya bağlı olduğunu gösterme pahasına hedeflediği oranın üstünde bir tahmini olduğunu ilan ediyordu. Örtülü olarak söylenen şuydu:
“Hedefim bu ama bu hedefte kalamayacağımı da biliyorum…”
Geldik 2026’ya…
Merkez Bankası 2026’nın enflasyon tahmini ile enflasyon hedefini geçen yılın üçüncü raporunda açıkladı ve bu oranlar dördüncü raporda da aynen korundu.
Bu yıl için enflasyonun yüzde 13 ile yüzde 19 aralığında gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Enflasyon hedefi ise yüzde 16.
2026’nın ilk enflasyon raporu yarın açıklanacak ve bu çerçevede ya yeni oranlar göreceğiz ya da bu oranların sabit bırakıldığını…
Merkez Bankası öyle bir açmazda ki ara hedef olarak ilan ettiği yüzde 16’yı değiştirmekte zorlanacak. Zorlanacak çünkü “Taahhüt ve çıpa işlevi gören ara hedefler, varsayım setinde olağanüstü bir güncelleme olmadığı sürece değiştirilmeyecek ve politika faizine ilişkin patikanın içsel olarak belirlenmesinde referans olarak alınacaktır” denilmiş.
Yüzde 16, Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “2026 enflasyon hedefimiz yüzde 19” şeklindeki açıklamasıyla uyumlu olacak şekilde bu düzeye çıkarılır mı, muhtemeldir.
Ama o zaman da Merkez Bankası’na “ara hedefi değiştirmeye yol açan varsayım setindeki olağanüstü güncelleme”nin ne olduğu sorulmaz mı? Sorulur elbette ama herhalde böyle bir revizyon olduğu takdirde zaten Merkez Bankası o güncellemenin ne olduğunu kendiliğinden açıklayacaktır.
Peki yüzde 16 hangi düzeye revize edilir, edilirse eğer? Tahmin aralığının üst sınırı olan yüzde 19’a mı, yoksa piyasada beklenen yüzde 20’nin üstünde bir düzeye mi?
Bir revizyon söz konusu olursa herhalde 19 aşılmayacaktır. Yani yılın ilk raporunda tahmin aralığının da üstüne çıkılmaz. Hedef yüzde 19 olduğu takdirde tahmin aralığı da yine 6 puan olarak korunur ve yüzde 16-22 yapılabilir ya da biraz daraltılarak yüzde 17-21 düzeyinde belirlenebilir.
Ya hedef değil tahmin değişirse…
Merkez Bankası’nın hedefi tahmin dışında tutması gibi bir durum geçmişte görüldü. Yine benzeri yapılır mı; yani hedef yüzde 16’da tutulup tahmin epeyce yukarı çekilir mi? Örneğin yüzde 16 hedefe karşılık yüzde 16-22 aralığında bir tahmin görebilir miyiz ya da yüzde 17-23 aralığında bir tahmin.
2025’te gerçekleşmesi mümkün olmayan yüzde 24’lük hedef korunup önce yüzde 25-29 aralığında, daha sonra da yüzde 31-33 aralığında bir tahmin belirlendiğine göre benzer bir yaklaşım niye sergilenmesin?
Geçen yıl üçüncü enflasyon raporunun açıklandığı ağustosta yedi aylık TÜFE artışı yüzde 19, yıllık TÜFE artışı yüzde 33,5 düzeyindeydi.
Yılın son raporunun açıklandığı kasım ayına gelindiğinde ise on aylık veriler belliydi ve ocak-ekim dönemindeki artış yüzde 29’a dayanmış, yıllık artış da hâlâ yüzde 33 dolayında bulunuyordu.
Ama Merkez Bankası on aylık artış yüzde 29 düzeyindeyken bile yıllık hedef olan yüzde 24’u değiştirmedi.
Yüzde 16 muhtemelen değişmez
Merkez Bankası yarın yapacağı açıklamayla yüzde 16’yı revize eder ve artırırsa daha yılın ilk toplantısında havlu atmış olacak.
Kaldı ki geçen yıl nasıl bir yöntem izlendiğini detaylı olarak anlattım; gerçekleşmesi mümkün görünmeyen ve sonrasında mümkün olmaktan tümüyle çıkan oranlar varken bile hedef değiştirilmedi.
Dolayısıyla Merkez Bankası bu yılın ilk enflasyon raporunda da yüzde 16’lık hedefini, tutmayacağını bilmekle beraber çok büyük olasılıkla sabit tutacak, tahmin aralığını ise yukarı kaydıracaktır.
Tahmin aralığının 6 puandan aşağı çekileceğini de sanmıyorum.
Yeni tahmin aralığı yüzde 16’yı da kapsayacak oranlar olabilir. Örneğin yüzde 15-21 gibi…
Ocak ayında yüzde 5’e yakın bir enflasyon gelmişken ve şubatta da görece yüksek bir oran bekleniyorken “Ben enflasyon hedefimi öyle kolay kolay değiştirmem” mantığıyla hareket edip yüzde 16’ya dokunmamak Merkez Bankası'na ne katar, Merkez böyle davranmakla enflasyonla gerçekten mücadele ediyormuş gibi mi görünür, yoksa toplumdaki “Hedef de neymiş, bunların hangi hedefi tuttu ki” algısını daha da mı pekiştirir?
Acaba yaklaşım değiştirilmeli ve çok iddialı hedeflerle yola çıkıp başarısız olunacağına ayakları yere sağlam basan tutarlı hedefler mi belirlenmeli?
