Fidan’ı Gazze idare heyetine, Erdoğan’ı ise Barış Kurulu’na dahil eden Washington, Ankara’ya da beklemediği bir “Kıbrıs golü” atmış görünüyor.
ABD, Ortadoğu ve Doğu Akdeniz’de tüm sorunları aynı anda ve hep birlikte çözmek için düğmeye bastı. Gazze meselesi, Suriye’de yaşanan Kürt bölünmüşlüğü ve 50 yıllık Kıbrıs sorunu “aynı çözüm torbasına” dahil edildi.
Gazze üzerinden Türkiye’ye Kıbrıs baskısı geliyor
Gazze’nin günlük yönetimi için bir “idare heyeti” oluşturuldu. Başkanlığını Filistinli siyasetçi Ali Shaath’ın yapacağı bu heyet, Filistinli teknokratlardan oluşuyor. Gazze İdare Heyeti’nin çalışmaları “Uluslararası Yönetim Kurulu” tarafından denetlenecek. Bu kurula hem ABD Dışişleri Bakanı Rubio hem Trump’ın damadı Kushner hem de Türkiye’den Dışişleri Bakanı Fidan dahil edildi. Kurul başkanlığını İsrail’e yakın bir siyasetçi olan BM’nin eski Gazze Temsilcisi Nickolay Mladenov üstlenecek. Kurulda ayrıca İngiltere eski Başbakanı Tony Blair, Amerikalı milyarder işadamı Marc Rowan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden bakanlar, Mısır’ın istihbarat örgütü şefi, Kıbrıs Rum ve İsrail pasaportu taşıyan milyarder işadamı Yakir Gabay ile yine BM’nin eski Gazze özel temsilcilerinden Sigrid Kaag yer alacak.
Gazze için kurulan bu “uluslararası yönetim kurulu” daha üst bir konseye bağlı olarak çalışacak. Trump’ın bizzat başkanlık edeceği bu “Barış Konseyi’nde” görev yapmak üzere en az 25 devlet başkanına davet mektubu gönderildiği bilgisi sızdı. Davet alanlar arasında Türkiye adına Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da olduğu bizzat İletişim Başkanlığı tarafından doğrulandı.
Ancak sürpriz haber Kıbrıs Rum Kesimi’nden geldi; Kıbrıs Rum Haber ajansı Trump’ın Kıbrıslı Rum Lider Hristodulidis’e de aynı davet mektubundan gönderdiğini duyurdu.
Gazze meselesinde Türkiye’nin aktif rol oynamasına kategorik olarak karşı çıkan İsrail’i dinlemeyip Fidan’ı Gazze idare heyetine, Erdoğan’ı ise Barış Kurulu’na dahil eden Washington, Ankara’ya da beklemediği bir “Kıbrıs golü” atmış görünüyor.
Trump “kendi BM’sini” mi kuruyor?
Ülkeler arasındaki ikili sorun ve çatışmaları körükleyecek olması bir yana, Gazze için devlet başkanı düzeyinde kurulacak bu “Barış Konseyi” küresel ilişkiler açısından da pek çok soru işaretini beraberinde getiriyor. İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan küresel düzende ülkeler arasında ast-üst ilişkisi yerine, en azından şekilde, bir “eşitlik” var. NATO’da, AB’de, hatta karşı cephedeki BRICS ya da Şangay İşbirliği Örgütü’nde ülkelerin güçlerine bakılmadan “eşit söz hakkı” tanınıyor. En sıkıntılı yapı olan BM Güvenlik Konseyi’nde bile veto hakkı sadece tek bir ülkeye değil, küresel düzenin belli başlı beş ülkesine verilmiş durumda.
Ancak Gazze “Barış Konseyi”nde bu “eşitlik”, ABD Başkanı Trump’a “konsey başkanlığı” verilerek kırılıyor. Diğer ülke liderleri açısından Trump’ın başında olduğu, “ast-üst ilişkisi” imajı veren bu yapıda görev yapmak, ülkelerinin egemenliği ve kendi “meşruiyetleri” açısından pek çok sorun barındırıyor.
Suriye’de Türkiye’nin istediği oluyor
Gazze için oluşturduğu yapı ile AK Parti hükümetini oldukça zor kararlarla baş başa bırakan ABD yönetimi, buna karşılık Ankara’yı “Suriye’de memnun etme” yoluna girmiş gibi; Suriye’de Fırat’ın batısından silinen PKK terör örgütü uzantısı PYD-YPG’nin, yaşanan son gelişmelerle birlikte Fırat’ın batısında kurmaya çalıştığı adı konulmamış özerk yönetim de zora girdi. PYD-YPG’nin kontrol ettiği Deyrizor ve Rakka’da nüfusun çoğunluğunu oluşturan Arap aşiretleri Şam’daki HTŞ yönetimiyle işbirliğine başladılar. PYD-YPG için özerklik hayali giderek uzaklaşırken, Iraklı Kürt Lider Mesud Barzani eliyle şimdi bu küçük bölgede en azından “Kürt etnisitesine kültürel ve bazı ademi merkezi haklarının tanınması” pazarlığı yapılıyor.
Kürt meselesinde Öcalan’ın yerini Barzani alıyor
Son gelişmelerin Türk iç politisına da etkisi kaçınılmaz; PKK’nın tasfiyesi sürecinde “başrolü” alan Öcalan’ın etkisi neredeyse sıfırlandı; Yerini Iraklı Kürt Lider Mesud Barzani aldı. Barzani’nin ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’la Erbil’de yaptığı görüşmede bir tarafına Suriye’deki PYD-YPG yapılanmasının başı Mazlum Abdi’yi, diğer yanına, bu yapıya dahil olmayan Kürtleri temsilen ENKS Başkanı İsmail’i alarak masaya oturması, bu durumun somut kanıtı gibi.
Trump, birkaç hamleyle, aynı anda tüm Ortadoğu ve Doğu Akdeniz’i karıştırdı. Bakalım nereye varacak?
