MUSTAFA AK - Vizyon şirket ortağı
Vergi kanunlarında önemli değişiklikler yapan 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 4 Haziran 2026 tarihli ve 33270 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Daha önce Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-i maddesinde İstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) yer alan katılımcıların yararlandığı transit ticarete tanınan kazanç indirimi tüm transit ticaretle uğraşanların yararlanacağı şekilde genişletildi.
Ayrıca bu faaliyetin İFM’de yapılması durumunda kazanç indirimi oranı %100 olarak belirlendi.
Bu yazımızda yeni getirilen bu teşviki soru-cevap şeklinde özetleyeceğiz. Ayrıca bu faaliyeti İFM’de yapmanın sağladığı diğer avantajları anlatacağız.
Transit ticaret faaliyetinde bulunanlara getirilen kazanç indirimi nedir?
Kurumlar Vergisi Kanununun 10/1-i maddesine göre yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından sağlanan kazançların %95’i kurum kazancından indirilir.
Bu müessese bir istisna değil indirimdir, kurum kazancı bulunması durumunda uygulanır.
Örneğin 2026 yılında transit ticaretten 100 milyon TL gelir elde edilirse bu kazancın 95 TL’si matrahtan indirilir, 5 milyon TL üzerinden vergi ödenir.
“Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından” ifadesinden ne anlaşılmalıdır?
Kanun ve tebliğde buna ilişkin bir açıklama yoktur. Türkiye’ye getirilmeksizin yurtdışında satılması ifadesine 60 no.lu KDV sirkülerinde rastlamaktayız. Bu sirkülerde transit (doğrudan) ihracat işlemi de KDV’nin konusuna girmeyen işlemlerdendir.
Gümrük Kanununun 84.maddesine göre transit rejimi ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş veya ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki bir noktadan diğerine taşınmasına uygulanır. Yani transit rejiminde mallar fiziken Türkiye’ye gelse de serbest dolaşıma girmediğinden Türkiye’ye girmemiş sayılır.
Malların Türkiye’ye fiziken gelmeksizin yurtdışından yurtdışına satışında indirimin uygulanacağı konusunda tartışma yoktur. Bunun yanında transit rejimine tabi mallar için de (yani fiziken Türkiye’ye gelmiş ancak serbest dolaşıma girmemiş) söz konusu indirimin uygulanabileceğini düşünmekteyiz. Ancak maddenin lafzi yorumu tartışmaya açık olduğundan idarenin konuya açıklık getirmesi uygun olur.
Aracılık faaliyetinde de indirim var mıdır?
Yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden elde edilen kazançlarda da bu indirim uygulanır. Aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcısı ve alıcısının Türkiye'de olmaması gerekir.
İFM katılımcılarında oran nedir?
İFM Kanununa göre katılımcı belgesi alarak İFM’de faaliyette bulunan kurumlarda bu oran %100 olarak uygulanır. Yani münhasıran bu faaliyette bulunanlar bu kazançları üzerinden vergi ödemezler.
Uygulama ne zaman başladı?
Kanunun bu hükümleri 1/7/2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere 4 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yani bu indirim ilk kez 3.geçici vergi döneminde ve 9 aylık kazançlara uygulanabilir.
Kazancın Türkiye’ye getirilmesi şart mı?
Kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmesi şarttır.
Transfer edilecek tutar kazanç tutarıdır. Kazançtan anlaşılması gerekenin indirime konu kazanç olması gerektiğini, yani gelirin tamamının transfer şartı olmadığını düşünmekteyiz.
Türkiye’ye kısmi transfer yapılırsa transfer edilen kısım için indirimden yararlanılır, edilmeyen kısım için yararlanılamaz. Örneğin 100 milyon TL’lik kazancın 50 milyon TL’si Türkiye’ye getirilmişse 50 milyon TL’ye %95 oranı uygulanır, yani 47,5 milyon TL için indirim uygulanır. Kalan 52,5 milyon TL vergiye tabidir.
Türkiye’ye bu süre içinde transfer edilmeyen kazançlar, sonraki yıllarda Türkiye’ye transfer edilse dahi anılan indirimden faydalanılamaz.
Transfer banka kanalıyla da olur, fiziken de olabilir. Fiziki işlemlerin gümrük belgeleriyle tevsik edilmesi gerekir.
Kazanç nasıl tespit edilir?
İndirim kapsamında kabul edilen faaliyetlerden elde edilen hasılattan bu faaliyetler nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurları düşülür. Bulunacak kazancın %95’i, beyannamenin “Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde gösterilmek suretiyle indirilir.
Diğer indirim ve istisnalar ile geçmiş yıl zararları nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutar izleyen dönemlere devredilemez. Faaliyet sonucunun zararlı olması halinde ise indirim söz konusu olmayacaktır.
Kazanç kayıtlarda nasıl izlenir?
İndirime konu kazanç ile buna bağlı olarak kurumlar vergisi matrahının tespiti açısından, indirim kapsamında bulunan ve bulunmayan hasılat, maliyet ve gider unsurları ayrı ayrı izlenir.
Esas faaliyet konusu dışındaki gelirler indirimden faydalanır mı?
İndirime konu faaliyetler dışındaki diğer gelirler (kasadaki nakitlerin değerlendirilmesi sonucu oluşan faiz gelirleri, dövizlerin değerlemesinden kaynaklanan kur farkları ve iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan gelirler gibi) ile olağan dışı gelirlerinin indirim kapsamında değerlendirilmez.
İndirim kapsamındaki faaliyetlere ilişkin oluşan cari hesapların kur değerlemesinden kaynaklanan gelirlerinse indirimden faydalanabileceğini düşünmekteyiz.
İhracat faaliyetlerinden elde edilen kazançlarda 5 puan indirimli kurumlar vergisi nasıl uygulanır?
Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye girmeksizin başka bir ülkedeki müşteriye satılmak suretiyle ihraç edilmesi halinde bu faaliyetten elde edilen kazanç için kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli uygulanır. Yani normal oran %25 ise bu faaliyetler için bu oran %20’dir.
%95 kazanç indiriminden yararlanmayan kısım üzerinden hesaplanacak vergi bu hüküm nedeniyle 5 puan indirimli uygulanabilir.
Transit ticaretle uğraşanlarda ücret istisnası var mı?
İFM dışında transit ticaretle uğraşanlarda çalışanlara yönelik böyle bir istisna yok.
İFM’de yer alan katılımcıların istihdam ettikleri personele ödedikleri aylık ücretin gerçek safi değerinin; yurt dışında en az beş yıllık mesleki tecrübeye sahip kişilerde %60’ı, yurt dışında en az on yıllık mesleki tecrübeye sahip kişilerde ise %80’i gelir vergisinden müstesnadır.
Bu fıkra kapsamında belirtilen istisna, İFM’de çalışmaya başlamadan önceki son üç yılda Türkiye’de çalışmamış olan personelin ücret gelirlerine uygulanır.
İFM’de yer alan ve transit ticaretle uğraşanların gayrimenkul kiralamalarında istisna var mı?
İFM’de yer alan taşınmazların kiralanmasına dair işlemler her türlü harçtan ve bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.
Transit ticaretle uğraşan şirketlerin yaptığı ofis kiralamlarında da bu istisna uygulanır.
Transit ticaretle uğraşan katılımcılar yabancı para cinsinden defter tutabilir mi?
İFM’de bulunan ve faaliyetleri münhasıran transit ticaret olan katılımcılardan dileyenler defter kayıtlarını TCMB tarafından günlük olarak kuru belirlenen bir yabancı para birimi ile yapabilir.
Başkaca faaliyetleri de bulunan katılımcılardan bölge içerisindeki şubelerine münhasır olmak üzere yabancı para birimi ile tutmak isteyenler, GİB’e yazılı olarak başvuruda bulunur, izin alıp bunlar da döviz cinsinden defter tutar.
İFM’dışında transit ticaretle uğraşanlar yabancı para cinsinden defter tutamazlar (VUK 215 hariç).
Transit ticaretle uğraşan katılımcılar asgari kurumlar vergisi öder mi?
Transit ticaretten sağlanan kazanç indirimi asgari kurumlar vergisi matrahından düşülebilmektedir. Başka bir deyişle bu kazançlar üzerinden asgari kurumlar vergisi ödenmez.
Özetle
Türkiye’de transit ticaret yapmak bir hayli avantajlı hale gelmiştir. Bu faaliyet nedeniyle KDV maliyeti doğmadığı gibi artık kurumlar vergisi maliyeti de neredeyse yoktur.
İFM bünyesinde bu faaliyeti yürütmek ise KDV ve kurumlar vergisi yanında, yabancı para cinsinden defter tutma ve duruma göre stopaj istisnası avantajı sunmaktadır.
