Türkiye'nin dünyada yakında ilgilendiği coğrafyalardan olan Sincan Özerk Bölgesi, ekonomik gelişimiyle öne çıkıyor. Çin’in tüm maden varlığının yüzde 80’ine ev sahipliği yapan Sincan, aynı zamanda güçlenen sanayisi, turizmi, tarımsal üretimi ile ekonomisini büyütüyor. Sincan Özerk Bölge temsilcileri, Türk iş dünyasına iş birliği daveti yapıyor
Çin’in Sincan Özerk Bölgesi’nde Türk gazetecilerle konuşan tüm yetkililer, konu şiddet olaylarına geldiğinde hep, “Türkiye de terörle mücadele eden bir ülke” diye başladılar söze.
Uygur Özerk Bölgesi hükümetinin davetlisi olarak, Çin’in İstanbul Başkonsolosluğu, Türkiye- Çin Dostluk Vakfı ve Yeni Dünya Araştırmaları Merkezi koordinasyonunda Sincan’a giden Türk gazeteci heyetine, satır aralarında, “Bizi en çok Türkiye’nin anlaması lazım” mesajı verildi.
Sincan Özerk Bölgesi Halk Hükümeti İcra Başkan Chen Weijun’un, “Çin’de 1.4 milyar nüfus var. Bazı insanların aşırı düşünceler içine düşmeleri olabilir. Böyle bir nüfusta sıfır terör mümkün değil. Ancak halklar ne kadar mutlu yaşarsa, ortam o kadar barışçı olur” sözleri, Türkiye’de de hep söylenen terörü ekonomiyle bitirme çabasını hatırlatır nitelikte.
Türkiye’nin aksine, Çin hükümeti “kesenin ağzını iyice açmış” durumda; 26 milyon nüfuslu Sincan, 1.4 milyar nüfuslu Çin’in en çok yatırım alan eyaletlerinden biri. Merkezi hükümetin Sincan bölgesine ayırdığı yatırım miktarı 500 milyar Yuan’a ulaşmış.
“İPEK YOLU YENİDEN CANLANACAK…
”Sincan Özerk Bölgesi Halk Hükümeti Dış İlişkiler Ofisi Müdürü Xiao Yewen de Türk gazeteci heyetiyle görüşürken, sık sık tarihi İpek Yolu’na atıf yaptı, Çin hükümetinin bu yolu yeniden canlandırmaya kararlı olduğunu söyledi. Sincan bölgesinin İpek Yolu’nun başlangıç noktası olduğuna da dikkat çeken Xiao, “Bu açıdan, Çin’in en önemli ekonomisi durumundayız” dedi.
Sincan Özerk Bölge yetkililerinin verdiği rakamlar etkileyici;
▶ Sincan Özerk Bölgesi’nde Gayrıresmi Yurtiçi Hasıla son beş yılda 1.3 trilyon Yuan’dan, 2.5 trilyon Yuan’a çıktı.
▶ Sincan ekonomisi 5 yıl boyunca ortalama yüzde 5.3 büyüme gösterdi.
▶ Yine son beş yılda şehir merkezlerinde yaşayanlarda kişi başına düşen milli gelir 34 bin Yuan’dan, 42 bin Yuan’a çıktı. Köylerde bu rakam 14 bin Yuan’dan 20 bin Yuan’a ulaştı.
▶ Sincan’da resmi ekonomik verilere göre 2015 yılında 3 milyon kişi yoksulluk sınırı altında yaşıyordu. 2020 yılında Sincan’ın ortalama yaşam standardına ulaştırıldı.
▶ Sadece Kaşkar’a 2020 yılında 1 milyar yenlik modernleşme yatırımı gerçekleştirildi. Böylece bölge Çin’in en önemli turizm merkezlerinden biri haline getirildi.
▶ Çin’in nüfusu 1.4 milyar olunca, yerli turizmde rakamlar kendiliğinden çok büyük oluyor. Bu çerçevede, henüz pek yabancı turist gelmese de, 2024’ün ilk çeyreğinde Sincan özerk bölgesinin ağırladığı turist sayısı, bölgeyi görmek isteyen Çin vatandaşları sayesinde 41 milyona ulaştı. 2024’ün ilk üç ayında 43.744 milyar yuan turizm geliri kazandı bölge.
▶ Tohum üretimi ve tarım rekorlar kırıldı. Sincan’da orman ürünleri, tarımsal ürünler, balıkçılık ve hayvancılıktan elde edilen gelir yıllık 564.825 milyar Yuan’a ulaştı.
ÇİN’İN ENERJİ VE MİNERAL BAŞKENTİ; SİNCAN…
Sincan, son dönemde uluslararası alanda çok öne çıkan nadir bulunan mineraller konusunda şanslı bir bölge; 153 farklı çeşit mineral ve madene sahip. Çin’in tüm madenlerinin yüzde 80’i Sincan bölgesinde yer alıyor.
Çin’in toplam kömür madenlerinin yüzde 40’ı, petrol yataklarının yüzde 22’si, doğal gaz yataklarının yüzde 26’sı Sincan’da bulunuyor. Bölgede, sürekli rüzgar alan Taklamakan çölüne kurulmuş binlerce rüzgar enerji değirmeni ile 1 milyar kilowatt saat, yine çöle kurulmuş devasa güneş panelleri ile 4.5 milyar kilowatt saatlik enerji üretiliyor.
Urumçi’den Turfan kentine otobüsle giden Türk gazeteci heyetini en şaşırtan unsurlarından biri, Taklamakan çölüne kurulmuş yolun iki yakasında kilometreler boyunca dikilmiş göz alabildiğine rüzgar enerjisi türbinleri oldu.
KAŞGAR ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ VE SİNCAN’IN LOJİSTİK POTANSİYELİ
Sincan bölgesinde yüzölçümünün büyük bölümünü kaplayan Taklamakan Çölü, özerk bölgenin sanayileşmesi için de bolca geniş alan sağlıyor. Nitekim teknolojinin tüm nimetlerini kullanan dev üretim tesisleri boy göstermeye başlamış Sincan’da. Kaşgar’da Türk gazetecilere gezdirilen, insan eli hiç değmeden pamuğu çeşitli boy ve ebatlarda ipliğe çeviren, paketleyip satışa hazırlayan dev tesis, adeta yeni nesil üretimin somut örneği.
8 ülkeye komşu Sincan’ın lojistik potansiyeli müthiş; ulaşım altyapısı büyük ölçüde kurulmuş, geliştirilmeye de devam ediliyor. Sincan halen 120 ülkeye doğrudan ticaret yapıyor. Tüm eyalette malların kabul edildiği 20 giriş limanı kapısı var.
Sincan’da hizmet veren toplam 78 havaalanından, komşu ülkeler ve Çin’in diğer bölgeleri öncelikli olmak üzere, tüm dünyaya hava kargo taşımacılığı yapılıyor. Sincan’ın karayoluyla 16 ülke ve 25 şehre bağlantısı var.
Sincan, Çin ve Orta Asya’yı Avrupa’ya bağlayan 24 farklı demiryolu rotasına sahip. Son 10 yılda Çin-Avrupa ekspres demiryolu hattında 77 binden fazla sefer yapılmış durumda.
SERBEST TİCARET BÖLGESİNDE ULUSLARARASI MAHKEME BİLE VAR…
Kaşgar pilot serbest ticaret bölgesi de bu geniş lojistik ağı ticarete dönüştürebilmek için oluşturulmuş. Hizmete yakın zamanda başlayan serbest ticaret bölgesi tüm ticari bürokrasiyi ortadan kaldırmak üzere kurgulanmış. Çin hükümeti, Sincan’a komşu 8 ülkenin tümüne “Gelin siz de gümrüklerinizi burada kurun” diyerek, yer tahsis etmiş. Komşu ülkelerle ticaret yapacak firmalar, hem Çin’e hem de mal ticareti yapılacak komşu ülkelere ilişkin tüm gümrük işlemlerini tek binada halledebiliyor.
Ayrıca olası ticari anlaşmazlıkları çözmek için serbest ticaret bölgesinde arbitrasyon ofisleri oluşturulmuş. Bu ofislerde alınacak kararların Çin hukukunda da tanınması için gerekli yetki devirleri yapılmış.
“ÖZGÜVENİMİZ VAR TÜRKLERİ YATIRIMA, EĞİTİME VE TURİZME BEKLİYORUZ…”
Sincan, Türkleri bekliyor;
Özerk Bölge Halk Hükümeti İcra Başkanı Chen Weijun, özellikle öğrencileri, işadamlarını ve turistleri beklediklerine vurgu yaptı. İşadamları için “Türkiye- Sincan dostluk komisyonu” kurulup, bürokratik işlemlerin azaltılabileceğini söyleyen Chen Weijun, Sincan Özerk Bölgesi’nin burada eğitim almak isteyen Türk öğrencilere burs sağlayabileceğini ifade etti.
Chen Weijun, Batı basınındayer alan Sincan’daki insan hakları iddialarına karşılık Türk vatandaşlarını Sincan’a turist olarak gelip, görmeye çağırdı.
“Özgüvenimiz var” diyen Chen, Türk halkına şu çağrıyı yaptı; “Hiçbir söz gerçekten daha güçlü değil. Gelin kendiniz görün…”
TÜRKİYE-ÇİN DOSTLUK VAKFI BAŞKANI; “ÇİNLİLER İÇİN GÜVEN OLMAZSA OLMAZ…”
1984’ten bu yana Çin ile ticaret yapan, Çinli işadamları için Türkiye’de “gönüllü Çin konsolosluğu” gibi çalışan Türkiye-Çin Dostluk Vakfı Başkanı Hasan Çapan da, Uygur Özerk Bölgesi'nden gelen işbirliği çağrısının mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Çapan, Çin’de iş hayatında en değer verilen özelliğin “dürüstlük” olduğunu belirterek, “Para kazanmaktan çok, güvene önem verirler” dedi. Çin’in iş anlaşmalarını “Bir seferlik değil, sürekli olacak şekilde” kurmaya çalıştığına vurgu yapan Çapan, “Çinliler sana güvendiğinde, para kazanmak onlar için çok önemli olmaz” diye konuştu.
Çin’deki organize sanayi bölgelerinde her şeyi üretebilecek küçük firmaların olduğunu da anlatan Çapan, Türk işadamlarının özellikle madencilik, inşaat, kimya sanayinde Çin’le geniş işbirliği olanaklarının sahip olduğuna vurgu yaptı. Çapan, “Bu sektörlerde Türkiye de, Çin de uluslararası arenada birbirlerine rakip olan ülkeler. Rakip olmak yerine, ortak olmak zamanı” dedi.
Çapan, Çin’i Türkiye’den kaçıran unsurları ise “fahiş vergiler ve aracılar” olduğunu belirterek, aracıların ortadan kaldırılması gerektiğini, devletin Çin’le ticaretin önünü açacak vergi önlemleri almasının doğru yönde atılmış adımlar olacağını söyledi.
