Sanayi üretimi yeni yıla hiç de iyi bir başlangıç yapamadı. Ocak ayında hem geçen yılın aynı ayına, hem de bir önceki aya göre gerileme yaşandı.
TÜİK’in açıkladığı ocak ayı sanayi üretimi verileri, yılın ilk ayındaki üretimin geçen yılın aynı ayındaki düzeyin yüzde 1,8 altında kaldığını gösteriyor. Ocak ayındaki üretim, aralık ayına göre de yüzde 2,8 geriledi.
Geçen yıla göre olan değişim takvim etkisinden arındırılmış, bir önceki aya göre olan değişim ise takvim ve mevsim etkisinden arındırılmış oranı gösteriyor.
Hem zaten herhangi bir arındırma işlemine konu olmamış ham endekse göre aylık değişim yüzde 25’lik bir üretim düşüşüne işaret ediyor. Arındırılmamış endeksle yapılan hesaplamaların aralık-ocak geçişlerinde çok büyük dalgalanmalara işaret ettiği bilinen bir gerçek.
İmalat sanayinde durum daha kötü
Toplam sanayi üretimi aylık bazda yüzde 1,8, yıllık bazda yüzde 2,8 düştü ama imalat sanayinde çok daha kötü bir tablo var.
İmalat sanayindeki üretim geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,5 geriledi. Bir önceki aya göre olan gerileme ise yüzde 3,4 düzeyinde oluştu. İmalat sanayi kapsamında en dramatik düşüş tekstil ürünleri ve giyim eşyası üretiminde…
Tekstil ürünleri üretiminde ocak ayında geçen yıla göre yüzde 6 oranında düşüş oldu. Öyle ki tekstil ürünlerinde bir önceki yıla göre olan üretim geçen yılın şubat ayından beri, yani tam on iki aydır gerileme gösteriyor.
TÜİK yeni seri sanayi üretimini 2021’i baz yılı kabul ederek oluşturuyor. Yani 2021 yılındaki üretim düzeyi 100 kabul ediliyor. Peki tekstilin bu yılın ocak ayındaki endeksi kaça mı inmiş, 72,2’ye… Bir başka ifadeyle tekstil ürünleri üretimi 2021 yılı ortalamasındaki, yani yaklaşık beş yıl önceki düzeyin yüzde 28 altına inmiş. Tekstil üretimi deyim yerindeyse ölmüş de ağlayanı yok!
Üretiminde çok dramatik gerileme gözlenen ve tekstille bağlantılı olan giyim eşyası sektörüne gelince… Giyim eşyası üretimi ocak ayında geçen yılın aynı ayındaki üretimin tam yüzde 25,8 altında kaldı. Bu sektörün üretimindeki yıllık değişim de geçen yılın şubat ayında yüzde 0,5 ile eksiye döndü, gerilemenin oranı arada küçük dalgalanmalar olmakla birlikte giderek büyüdü, büyüdü ve haziranda çift haneye çıktı, ocak ayında da yüzde 25,8 oldu.
Tekstil ve giyim eşyası sektörlerindeki üretimde geçen yılın aynı ayına göre önemli oranda gerilemeler görülse de tek teselli bir önceki aya göre çok yüksek oranda olmasa da artış yaşanması. Üstelik tekstil üretimi üç aydır artış gösteriyor.
Ocak ayında tekstil üretimi aralık ayına göre yüzde 0,6, giyim eşyası üretimi ise yüzde 1,4 arttı.
Teknoloji yoğunluğuna göre…
Sanayi üretimi verilerinin teknolojik yoğunluğa göre ayrımı en parlak üretimin yüksek teknolojili ürünlerde yakalandığını gösteriyor. Ocak ayında yüksek teknolojili ürünler üretimi geçen yıla göre yüzde 22, aralık ayına göre ise yüzde 5,8 artış gösterdi.
Orta-yüksek teknolojili ürünler üretiminde geçen yıla göre yüzde 3,3 artış gerçekleşirken aylık bazda yüzde 6,6 gerileme yaşandı.
Orta-düşük teknolojili ürünler üretimi aylık ve yıllık bazda sırasıyla yüzde 2,5 ve yüzde 4,2 geriledi.
Düşük teknolojili ürünler üretimi ise yıllık yüzde 9,1, aylık yüzde 1,2 oranında düşüş kaydetti.
Üç ayda 1.4 trilyon borç ödenecek
Hazine’nin mart-mayıs dönemi finansman programı belli oldu ve söz konusu üç aylık dönemde 1,4 trilyon lira borç ödeneceği açıklandı.
Buna göre iç ve dış borç anapara ve faizi olarak mart ayında 430,2 milyar, nisanda 612,3 milyar, mayısta ise 391,2 milyar lira ödenecek. Böylece toplam ödeme 1 trilyon 434 milyar lirayı bulacak.
Ödemenin 1 trilyon 264 milyar lirası iç borç, 170 milyar lirası ise dış borç için yapılacak.
598 milyarı faize…
Mart, nisan ve mayıs aylarında gerçekleştirilecek 1,4 trilyon liralık ödemenin 598 milyar lirası faize, kalan 836 milyarı ise anaparaya gidecek.
Faiz ödemesinin 516 milyarı iç borç, 82 milyarı dış borç için.
836 milyar lira tutarındaki anapara ödemesinin ise 748 milyarı iç borç, 88 milyarı dış borç için yapılacak.
Dış borçlanma öngörülmüyor
Hazine’nin üç aylık döneme ilişkin finansman programında bu dönem için dış borçlanma öngörülmedi. Programda bu konuda şu dip nota yer verildi:
“Uluslararası kuruluşlardan ve uluslararası piyasalardan ek finansman sağlanması durumunda dış borçlanma tutarında ve borçlanma dışı kaynaklarda (kasa banka değişimi) değişiklik olabilecektir.”
