“Zenginin malı, züğürdün çenesini yorarmış” derler ama, zenginin de yorarmış. Bu zenginlik hakkında koskoca Papa Leo bile konuştu. Dedi ki “Dünkü haberlerde Elon Musk’ın dünyadaki ilk dolar trilyoneri olacağı vardı. Bu ne anlama geliyor, bu ne demek? Bundan sonra sadece para değerli ise başımız büyük belada.”
Elon Musk, 2021 yılından beri dünyanın en zengin insanı idi. Bu yılın ekim ayında da zenginliği yarım trilyonu aştı. Ve en son olarak da CEO’su bulunduğu Tesla Şirketi hissedarları değeri 1 trilyon olan bir ödül paketini onun için onayladı. Gazete başlıklarına değişik nedenlerle konu olan Musk, bu kez de bu haber ile başlıklara oturdu. Son olayın ayrıntılarına geçmeden önce Elon Musk’ı tanıtayım, görelim bakalım pazar değeri bu noktaya gelinceye kadar Elon Musk neler yaşamış.
Elon Musk
Elon Musk, Kanadalı bir anne ve Güney Afrikalı bir babadan, 1971 Pretoria doğumlu. Annesi Maye, Kanada doğumlu ve Güney Afrika’da yetişmiş bir model ve diyetisyen. Babası Errol Musk, Güney Afrikalı bir elektro-mekanik (Electromechanical) mühendisi, pilot, denizci, danışman, zümrüt tüccarı ve gayrimenkul geliştiricisi.
Anne ve babası, Elon dokuz yaşında iken boşanmış. Elon, babası ile yaşamayı seçmiş. Bu seçiminde de babasının Britannica Ansikleopedisi ve bilgisayarının olmasının rol oynadığını belirtiyor. O yaşta bilgisayara ve video oyunlarına merak sarmış. Kendi kendine VIC-20 bilgisayarının el kitabından programlamayı öğrenmiş.Daha 12 yaşında iken “BASIC” programlama diliyle bilgisayar oyunu geliştirmiş. Sonra bu oyunu 500 dolar gibi bir paraya bir bilgisayar dergisine satmış.
Elon Musk’ın orta öğrenim yaşamı çok hoş geçmemiş. Sıkı disiplinden ve onu hastaneye düşerecek kadar şiddetli mobingten söz eder. Askerlik çağına girince orduda zorunlu hizmete, dolayısıyla siyah ayırımına karışmamak için yurtdışına gitmeye karar verir. Annesinin Kanada doğumlu olması, onun Kanada pasaportu almasını kolaylaştırmış. Kanada’ya 1989 yılı Haziran ayında varmış. Üniversiteye girene kadar sıradan işlerde çiftliklerde ve kereste fabrikalarında çalışmış.Daha sonra 1990 yılında Ontario’daki “Queen's University in Kingston” a yazılmış. İki yıl sonra da University of Pennsylvania’ya transfer olmuş, 1995 yılına kadar orada eğitim almış. Cebinde iki diploma, fizik dalında BS ve ekonomi dalında da BA, ile 1997 yılında mezun olmuş. Musk, 1994 yılında Si̇likon Vadisi’nde iki yerde staj yapmış. Bunlardan birisi, enerji depolama konusunda araştıma yapan Pinnacle Research Institute; diğeri de Rocket Science Games’de.
Elon Musk, kardeşi Kimbal ve Greg Kouri ile 1995 yılında melek yatırımcılardan aldığı finansal destek ile Zip2 diye bir “web yazılım şirketi” (Web Software Company) kurmuş.Şirket, gazete basım endüstrisi için bir şehir rehberi geliştirmiş. Zip2, 1999 yılında Compaq tarafından 307 milyon dolara satın alınmış. Elon Musk’ın hissesine 22 milyon dolar düşmüş.
Elon Musk 1999 yılında bir “çevrimiçi ödeme şirketi” (online payment company) olan X.com'u kurmuş. Daha sonra bu şirket, başka bir şirket ile birleşerek PayPal Şirketi’ni oluşturmuş. PayPal 2002 yılında eBay tarafından satın alınmış. Elon Musk %11,72 hissesi karşılığı bu satıştan 175,8 milyon dolar almış. Aynı yıl Elon Musk, A.B.D. vatandaşı olmuş.
Elon Musk, sıkı bir girişimci. Gelecek gördüğü alanlarda hep yeni şirketler kurarak yer almış. Kurduğu diğer şirketler şöyle: Uzay teknolojisi şirketi olan SpaceX. Şirket, yeniden kullanılabilir roketler ve ticari uzay uçuşları alanında öncü olmuş.Yapay zeka çalışması için OpenAI, ancak sonrasında ayrılmış. Daha sonra yine bir yapay zeka şirketi olan xAI. Bir neroteknoloji (neurotechnology) firması olan Neuralink. Öte yandan amacı yeraltında hızlı ulaşım sistemleri geliştirmek olan “The Boring Company”.
Elon Musk, çok farklı bir kişilik. Teknoloji alanında öncülüğünün yanında sosyal konularda da boş durmuyor. Bu kez 2022 yılında sosyal ağ Twitter’ı aldı ve 2023 yılında X adını verdi.
Elon Musk, siyasal duruş olarak sağ görüşlü. Son seçim kampanyasında gerek maddi, gerekse manevi olarak Trump’ı destekledi. Bunun sonucunda seçilir seçilmez Trump onu “DOGE” (Department of Government Efficiency) bölümünün başına getirdi. Musk, elinde elektrikli testere ile sahneye çıkarak devlette budamalar yaparak verimliliği artıracağını ilan etti. Ve gerçekten de federal hükümetin değişik kollarında çok sayıda elemanı işten çıkardı. Bu olay Amerikan kamuoyunda rahatsızlıklar doğurdu. Onun “Doğrucu Davud” dili boş durmadı. Bu nedenle Başkan Trump ile de çatışmaya girdi ve bu resmi görevinden ayrılarak kışlasına, işinin başına döndü.
Musk ve Tesla
Elon Musk, Tesla’ya bir yatırımcı olarak katılmış. Tesla, Inc. Tesla Motor adıyla Martin Eberhard and Marc Tarpenning tarafından 2003 yılında kurulmuştu. Musk 2004 yılında 6,35 milyon dolar ile bu şirkete yatırım yaparak çoğunluk hissedarı oldu. Tesla Yönetim Kurulu üyesi ve Kurul’un başkanı oldu. Daha sonra 2008 yılında CEO ve ürün mimarı (Pruduct architect) olarak liderliği ele geçirdi. Şirket bu yılda ilk ürünü olan Roadster’i piyasaya sürmeye başladı
Elon Musk, aşağıdaki hedefleri 10 yıl içinde gerçekleştirme sözü verdi:
1-1 milyon Tesla araba
2- 1 milyon insanımsı-robot(Humanonide)
3-Tesla’nın kendi kendini sürmesi (Full Self-Driving) aboneliği için 10 milyon abone
4-1 milyon kendi kendini süren (self-driving) “Robottaxi” aracının ticari hayata girmesi
5-Öz kârın (core profit) 400 milyara ulaşması
6-Tesla’nın pazar değerinin 1,4 trilyondan 8,5 trilyona çıkması
Eğer bu hedefler gerçekleşirse Elon Musk’a 400 milyon hisse senedi verilecek ve bunun değeri 1 trilyon. Bu süre zarfında Musk hiç bir maaş almayacak.
Elon Musk, 1 trilyonluk ödül paketinin %75 oy ile onaylandığı hissedarlar toplantısında müzik eşliğinde sahnede dans etti. Sahnede bir de “insanımsı” bir robot (Humanoid) dans ediyordu. Hissedarlar ise alkışlarla tempo tutuyordu. Yani ”Alan razı,satan razı” durumu vardı. Bu durum karşısında Elon Musk “Başka şirketlerin hissedarlar toplantılarında hissedarlar üstlerine ölü toprağı serpilmiş gibi sessiz ve sakinken sizler çılgınsınız.” dedi.
Tesla Yönetim Kurulu üyelerinden birisi, “Neden böyle büyük bir ödül paketini vermeyi kabul ettiniz?” sorusunu şöyle yanıtlamış: “Böylece biz Elon Musk’ın tüm enerjisini bu şirkete adamasını sağlamış olduk.”
Sonuç
Elon Musk, bugün dünyanın en zengin adamı. Hedefleri tutturabilirse belki dünyanın ilk dolar trilyoneri olacak. Hedefler çok yüksek; ancak ya tutarsa. Hedefler yüksek ama imkânsız değil. Şu ana yaptıkları da olaganüstü şeyler.
BBC bu konudaki bir yorumunda (https://www.bbc.com/news/articles/c5yp8w5k5q9o) şöyle demiş: “Büyük lider, bir şirket için büyük bir varlıktır. Ancak bir kişi1 trilyon dolar eder mi?” Bu soru, bir çalışana büyük bir ödeme gündeme gelince hep sorulan sorudur. Bir kişiye bu kadar çok para verilebilir mi? Buna benim cevabım “Evet” olacaktır. Kişinin yarattığı değere bakmak gerekir. Tesla’yı bir an için tek bir kişinin sahibi olduğu, sizin sahibi olduğunuz bir şirket olarak düşünelim. Bir adam gelip size diyor ki, “Senin şirketinin değeri şu an 1,4. Ben bunu 8,5’a çıkaracağım. Yani şirketinin değeri 7,1 artacak. Ama bu 7,1’in 1’ini ben alacağım. Sana 6,1 kalacak.” Ne olurdu kararınız?
Daniel (Dan) Ives, Wedbush Securities'de teknoloji sektörünü kapsayan bir “Genel Müdür ve Kıdemli Hisse Senedi Araştırma Analisti”, bir internet ünlüsü. Elon Musk ve Tesla için şöyle konuşmuş: “Elon Musk, günümüzün Albert Einstein’ı, bir Thomas Edison’udur. Elon Musksız bir Tesla ise peynirsiz bir pizza gibidir”.
Bir trilyonluk ödeme paketi işinde Tesla için bir sorun yok. Eğer hedefler tutarsa iki taraf da kazanacak. Tutmazsa, kaybeden Musk olacak. Ona da acıyacak değiliz, yarım trilyoner adam.
Zaman gösterecek kimin kazanacağını. Acaba Elon Musk başarılı olacak mı? Yoksa canı sıkılıp Tesla’yı terk mi edecek? Pizza peynirsiz mi kalacak?
