TÜİK’e göre ekim ayında TÜFE artışı yüzde 2,55 oldu. Daha iyisi can sağlığı! Zaten dememişler miydi; “Dezenflasyon süreci devam ediyor” diye, hem de eylül sonundaki yıllık oran, ağustos sonundakine göre daha yukarıda gerçekleştiğinde bile… Şimdi hayda hayda söyleyebilir; hatta “Dezenflasyon gümbür gümbür” bile diyebilirler. Baksanıza eylül sonunda yüzde 33,29 olan yıllık artış ekim sonunda yüzde 32,87’ye indi.
Ama nereden nereye gelindiğini, gelinebildiğini, katedilen mesafenin ne olduğunu hiç karıştırmayın!
Şimdi tutup “Ne yani, övündüğünüz bu mu, 38’den 33’e inebilmişsiniz iki buçuk yılda” demeyin!
Hadi bir “münasebetsizlik” edip bunu dediniz, bari hiç olmazsa “38’den 33’e iniş süresinde fiyatlar ne kadar arttı” diyerek can sıkmayın!
İzah-kara mizah!
Hani izahı olmayanın mizahı olur, denir ya…
Bizimki de o hesap; ama izahı olmayanın kara mizahı oluyor…
Önümüzdeki günlerde dikkat çekeceğimiz bazı detaylar olacak elbette. Ama bugün gelin açıklanan TÜFE’deki detaylara bakalım…
Tahmin edilen ve açıklanan
Bu köşede 30 Ekim’de ekim ayı enflasyonuna ilişkin tahminimi yazdım. Kendi ölçülerimde yaptığım hesaplamayla ekim enflasyonunun yüzde 3,10-3,25 arasında gelmesi gerektiğini buldum; bu oranların artı-eksi 0,15 puan esneyebileceğini, yani 2,95-3,40 arasına kadar genişleyebileceğini ifade ettim.
TÜFE kapsamında 400’ün üstünde mal ve hizmet var. Benim tüm mal ve hizmet fiyatlarını takip edebilmem tabii ki mümkün değil. Kaldı ki tüm fiyatları derleyebilsem bile her bir kalemin ağırlığı elimde olmadığı için bire bir hesaplama yapmam söz konusu olamaz. O yüzden ben başka bir yaklaşımla TÜFE’de çok fazla ağırlığı olan gruplara odaklanarak hesaplama yapmaya çalışıyorum; diğer kalemler içinse tarihsel serilerden yararlanıyorum.
Dolayısıyla TÜİK’in ekim ayı artışını yüzde 2,55 açıklaması, benim tahminimin yanlış olduğunu göstermez. Benim ya da başkalarının tahmin ya da hesaplamaları için yanlış demek, TÜİK’in açıklamasının mutlak doğru olduğunu kabul etmek anlamına gelir.
30 Ekim’de TÜFE’nin üçte ikisini oluşturan dört ana gruptan endekse ne kadar etki gelebileceğini yazdım. Bu dört gruptan TÜFE’ye olan yansımayı ben ne yazdım, TÜİK ne açıkladı; buyurun… (İlk değer benim tahminin, ikincisi TÜİK’in açıklaması.)
■ Gıda: 1 puan-0,83 puan.
■ Giyim: 1 puan-0,69 puan.
■ Konut: 0,40 puan-0,45 puan.
■ Ulaştırma: 0,21 puan-0,16 puan. Toplam: 2,61 puan-2,13 puan.
■ Diğer kalemler: 0,49 puan- 0,42 puan. Genel toplam: Yüzde 3,10-2,55.
Merkez Bankası köşeye sıkıştı kaldı!
Merkez Bankası 7 Kasım Cuma günü yılın son enflasyon raporunu açıklayacak.
Neydi Merkez Bankası’nın son hedef ve tahmini, bir kez daha hatırlamış olalım… 2025 yılı hedefi yüzde 24, tahmini ise yüzde 25-29 arası…
"Hedef tahminden düşük olur mu” demeyin, oluyor işte!
Şimdi… İlk on aydaki TÜFE artışı ne kadar oldu, yüzde 28,63!
Merkez Bankası’nın tahmininin üst sınırı olan yüzde 29’a ne kaldı, neredeyse hiç!
Merkez Bankası 7 Kasım’da “Tahminimi değiştirmeye gerek görmüyorum” derse ve iki aydaki toplam artış yüzde 0,29’da kalırsa her şey yolunda demektir
Ama “İki ayda yüzde 0,29 artış olabilir deyip komik duruma düşmeyelim” yaklaşımı sergilenir ve tahmin yukarı çekilirse herhalde alt sınır yüzde 29, üst sınır da yüzde 32 ya da 33 olacaktır.
Şu durumda tahminin yüzde 29-32 veya 33 olduğu bir durumda hedef hâlâ yüzde 24’te tutulursa bu tuhaf olmayacak mı?
Zaten mevcut durumda hedef 24, tahmin 25-29 arası denildiğinde tuhaflık çoktan başlamıştı… Dolayısıyla tahmin yukarı çekilirken hedef yine aynı düzeyde bırakılabilir. Böylece Merkez Bankası enflasyona karşı ne kadar kararlı durduğunu göstermiş olur!
Yeniden değerleme oranı yüzde 25,49
Yurt içi üretici fiyatlarında ekim ayı sonundaki yıllık ortalama artış yüzde 25,49 düzeyinde oluştu ve böylece 2026 yılında uygulanacak yeniden değerleme oranı da ortaya çıkmış oldu.
Bir kez daha altını çizmekte sanırım yarar var. YDO’yu herhangi bir makam ya da kişi belirlemiyor. YDO, YİÜFE’de ekim ayı sonunda gerçekleşen yıllık ortalama artış ne ise otomatik olarak o düzeyde oluşuyor.
Şu durumda 2026 yılında bir dizi vergi, resim, harç yüzde 25,49’luk YDO’ya göre belirlenecek.
Örneğin emlak vergisi, genel uygulama çerçevesinde YDO’nun yarısı düzeyinde, yani yüzde 13,24 artacak. Emlak vergisinde takdir komisyonlarının belirlediği ve kamuoyunda büyük tartışma yaratan başka bir artış da var ama bu artışın yapılmaması yönündeki görüşler ağır basıyor ve bu konuda yeni bir düzenleme söz konusu.
MTV artışı
Yeniden değerleme oranı değiştirilemiyor ancak her bir mevzuat bu oranı ilgili vergide farklı farklı uygulama konusunda Cumhurbaşkanına yetki tanıyor. Örneğin motorlu taşıtlar vergisi…
Cumhurbaşkanı Erdoğan isterse yüzde 25,49’luk YDO’yu, MTV için yüzde 80’e kadar aşağı çekebilir, yani yüzde 5,10’a kadar indirebilir ya da isterse yüzde 50’ye kadar artırabilir, yani yüzde 38,23’e kadar çıkarabilir. Ancak YDO’nun MTV için değiştirilmeden uygulanması bekleniyor.
Trafik cezaları
YDO, trafik cezalarında aynen uygulanmak durumunda; bu konuda değişiklik yapılamıyor.
Trafikte cezaları artırmayı öngören düzenleme yasalaşırsa durum tabii ki değişebilir ama mevcut durumda bu yılın cezaları 2026 için yüzde 25,49 oranında artırılacak.
