Merkez Bankası, eylül toplantısında faiz oranlarını sabit tuttu. Bu karar benim de savunduğum ve ihtiyatlı olduğunu değerlendirdiğim bir karardı.
İleriye doğru baktığımızda ise faiz indiriminin eylül enflasyon verisi sonrası gelebileceğini değerlendiriyorum. Zira Merkez Bankası, basın açıklaması metninde enflasyonun ana eğiliminin gerilediği ve iç talebin zayıf seyrettiğine ilişkin net ifadeler kullandı.
Peki, enflasyon düşüyor mu?
Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde 1,84 arttı, yıllık enflasyon yüzde 31,51 oldu. Aylık verinin piyasa beklentisinin altında kalması olumlu. Buna karşılık mevsim etkilerinden arındırılmış aylık enflasyon, tüketici fiyatlarındaki artışta bir değişim olmadığını gösterdi. Çekirdek göstergelerde aylık artışlar yüzde 1,7 ile yüzde 2,8, yıllık artışlar ise yüzde 30,7 ile yüzde 33,4 ile yüksek kaldı. Fiyat artışlarının ekonominin kaç kalemine yayıldığını gösteren yayılım endeksi de arttı.
Bu tablo dezenflasyonun sürdüğünü söylemek için yeterli değil.
Beklentiler neden kararın önüne geçti
Merkez Bankasının beklemesindeki ikinci neden enflasyon beklentilerinin hâlâ çıpalanamamış olması. Üstelik beklentileri bozan yalnızca gerçekleşen enflasyon değil. Merkez Bankası 2027 yılsonu enflasyon hedefini şubat ayında yüzde 9 olarak açıklamış, bunu mayıs ayında yüzde 15’e yükseltmişti. Orta Vadeli Program’da ise bu hedef yüzde 21’e çıkartıldı. Kısa aralıklarla sürekli yükseltilen enflasyon hedefi, para politikasının yön gösterme gücünü azaltıyor.
Reel sektör daha ne kadar bekleyebilir?
Kararın en fazla tartışılması gereken yönü ise reel sektör üzerindeki maliyet. Yüksek faiz ve kredi koşullarındaki sıkılık, işletme sermayesine ihtiyaç duyan şirketlerin finansmana erişimini zorlaştırıyor. İç talep zayıflarken satışlar yavaşlıyor; finansman giderleri yüksek kalıyor. Takibe düşen kredilerdeki artışın yakından izlenmesi gerektiğini TEPAV Para Politikası Değerlendirme Notunda belirtmiştik.
Seçim takvimi faiz indirimini öne çeker mi?
Yılın kalanında faiz indirimini destekleyecek iki güçlü unsur bulunuyor. Birincisi, iç talepteki yavaşlama ve reel sektörden yükselen finansman şikâyetleri. İkincisi ise yaklaşan seçim takvimi… Seçime doğru büyümeyi ve kredi koşullarını destekleme isteğinin güçlenmesi, para politikası üzerindeki indirim baskısını artıracaktır.
Bu nedenle Merkez Bankasının eylülde pas geçmesi, 2026’yı faiz indirimi yapmadan tamamlayacağı anlamına gelmiyor. Aksine, ekonomik faaliyetteki yavaşlama belirginleşir ve şirket bilançolarındaki bozulma sürerse yıl bitmeden bir veya birden fazla indirim gündeme gelebilir. OVP’de 2027 enflasyon hedefinin yüzde 21’e yükseltilmesi de daha önceki hedefe kıyasla faiz indirimi için teknik bir alan açıldığı izlenimini veriyor.
Erken indirimin faturası kurdan gelebilir
Orta Doğu’daki savaşın ardından yüksek seyreden enerji fiyatları; akaryakıt, ulaştırma ve üretim maliyetleri üzerinden enflasyona yukarı yönlü risk oluşturuyor. Bu ortamda enflasyon gerçekleşmeleri ve beklentilerinde kayda değer bir iyileşme görülmeden yapılacak indirim, Türk lirası cinsi varlıkların cazibesini azaltabilir. Faiz indirimiyle sağlanması beklenen geçici rahatlama, daha yüksek enflasyon ve daha pahalı finansman olarak geri dönebilir.
Asıl sorun faiz kararından daha büyük
Faiz indiriminin koşullarını yalnızca Merkez Bankası oluşturamaz. Maliye politikası ve yapısal adımlar enflasyonla mücadeleyi desteklemezse para politikası ya uzun süre sıkı kalacak ya da erken gevşeyerek kur ve enflasyon baskısını büyütecek.
Merkez Bankası’nın önündeki asıl sınav indirime başlayıp başlamamak değil, indirimin zamanlamasını hangi verinin belirleyeceğidir. Enflasyon ve beklentiler belirgin biçimde iyileşmeden atılacak adımlar, büyüme sorununu hafifletirken kur ve enflasyon sorununu ağırlaştırabilir. Bu nedenle faiz indirimi ihtimali güçleniyor; fakat güvenilir ve kalıcı bir dezenflasyon sağlanmadan yapılacak indirimin güvenli bir alanı henüz oluşmuş değil.
