✓ Geçen yıl martta benzin yüzde 3, motorin yüzde 2 ucuzlamış ve hiçbir olağanüstülük yaşanmadığı halde TÜFE artışı yüzde 2,46 olmuştu.
✓ Bu yıl ise neler yaşanıyor neler... Benzin ve motorin sırasıyla yüzde 4 ve yüzde 12 zam gördü, üstelik bu oranlar 9 Mart'taki durumu gösteriyor. Bu zamların gerçek ve bahane etkili yansımasıyla martta enflasyonun yüzde 5'in altında kalması mucize olur.
Son söyleneceği en başta söyleyeyim. Mart ayı için kemerleri bağlama ve yüzde 5 dolayında, belki daha da yukarıda bir enflasyona hazır olma durumundayız. Gelin şimdi detaylara bakalım…
Geçen yılın mart ayı… Bir önceki aya göre benzin yüzde 3,1, motorin yüzde 2 ucuzlamış. Akaryakıttaki bu ucuzlamaya rağmen mart enflasyonu yüzde 2,46 olmuş.
Bu yılın mart ayı… Yıllar sonra dönülen eşel mobil sistemine rağmen benzin şubata göre daha şimdiden yüzde 4, motorin yüzde 12 zam gördü. Bu oranların 9 Mart’taki fiyata göre olduğunu belirteyim. Oranlar, bugün itibarıyla muhtemelen değişecek.
Üstelik bu yılki zamlar ancak eşel mobil sistemi sayesinde bu düzeyde tutulabildi. Daha da kötüsü eşel mobil kapsamında kullanılabilecek ÖTV özellikle motorinde neredeyse sıfırlandı.
Bugün itibarıyla motorinde 1,93 lira, benzinde 10,20 lira ÖTV kaldı.
Akaryakıtta son fiyatlar ham petrolün 92-93 dolar civarında seyrettiği düzeye göre oluştu. Oysa şimdi petrol fiyatı çok daha yukarılarda.
Zaten bugünlerde bu konularda yazı yazmak da hayli zor. Daha yazıyı bitirmeden fiyatlar değişiveriyor.
Örneğin pazar öğleden sonrası, pazartesi gününün yazısını yazıyorum. Ham petrol fiyatı haftayı 92-93 dolar civarında kapatmıştı ve petrol fiyatı uzun süre bu düzeyde kalırsa ne olur, hızlı bir artış ortaya çıkarsa neler yaşanır ve Merkez Bankası özellikle perşembe günü yapılacak Para Politikası Kurulu toplantısında nasıl bir karar alabilir, bunları irdelemeye çalışıyorum. Petrol fiyatlarının hızla aşağı gelmesini sağlayabilecek bir gelişme olasılığı hiç yok da, “Acaba” diyorum, “Petrol fiyatları bir anda çift haneli düzeylere çıkarsa, böyle bir olumsuzluk yaşanırsa Merkez Bankası’nın tutumunda köklü bir değişiklik kaçınılmaz hale gelir mi”, bunları irdelemeye uğraşıyorum. Yazımı da bu yaklaşımla tamamlıyorum.
Pazartesi sabahı ilk baktığım veri petrol fiyatları ve bu çerçevedeki haberler oluyor. Ham petrol fiyatı çift haneli düzeye çıkmakla kalmıyor, tırmanmış gidiyor. Fiyat bir ara 115 dolara dayanıyor, sonra bir miktar geri çekilme var ama hâlâ 100 doların biraz üstünde.
Bu gidişat bizim için hiç de olumlu değil. Hiçbir yönden değil.
Enflasyon nereye?
Petrol 90 dolarlarda seyrederken bile ÖTV barutu bitmek üzereydi, hele bu tutarın üstüne gelen 10 dolarlık zam kalıcı olur ve fiyat birkaç kaç ay boyunca 100-105 dolar arasında seyrederse Türkiye ekonomisi kaç yerden birden darbe yiyecek, varın düşünün.
En büyük darbe hiç kuşku yok ki enflasyondan gelecek.
Toplumda hiç kimse bu yılki enflasyonun yüzde 20’nin altında kalabileceğini zaten beklemiyordu, şimdi artışın daha yüksek olmasının gerekçesi de oluşuyor.
Eşel mobil sayesinde akaryakıta gelen zam sınırlı tutulabildi. Buna rağmen mart ayında şubata göre girişte de belirttiğim gibi benzine yaklaşık yüzde 4, motorine ise yaklaşık yüzde 12 zam geldi. Bu oranlar çok yüksek. Ama eşel mobil uygulanmasa zam oranları çok daha yukarıda olacaktı. Ne var ki ÖTV tüketildikten sonra yeni önlem alınmadığı takdirde daha yüksek oranlı zamlar kaçınılmaz.
Yüzde 5 sürpriz değil
Akaryakıta şimdiye kadar öyle yüklü zamlar geldi ki mart ayında normalin çok ötesinde bir enflasyon beklenmeli.
Mart ayında yüzde 5’in altında kalacak her oran müthiş başarı olur.
Yeri gelmişken hatırlatayım; geçen yılın mart ayındaki TÜFE artışı yüzde 2,46 düzeyindeydi.
Dolayısıyla bu martta geçen yılkini ikiye katlayan bir fiyat artışı hiç mi hiç sürpriz değil. Bunu çok detaylı bir çalışmaya dayanarak söylemiyorum ama fiyatlama davranışlarının daha da bozulması ve gerek gerçek etkisi, gerek bahane etkisi yönüyle fiyatlar üstünde çok belirleyici olan benzin ve motorinin daha şimdiden yüzde 4 ve yüzde 12 zam görmesi mart ayına ilişkin tahminlerin fena halde bozulmasına yol açtı. Gerçi daha ayın üçte biri geride kaldı ve ay sonuna kadar çok olumlu gelişmeler olursa bu kötü gidişat hızla değişir tabii ki ama bu yönde de bir işaret görülmüyor.
Bu yüzden de mart ayı için kendimizi rekor düzeyde bir enflasyona hazırlamakta yarar var. Gerçi hazırlayıp da ne yapacağız, bunu en azından şaşırmamak gerektiği anlamında söylüyorum.
