İlginç zamanlar değerlendirmesinde herhangi bir farklılaşma söz konusu değil. Takip edilen başlıklar ve ülkeler değişiyor, zamanlama ve hamleler aynı ivmede devam ediyor. Henüz üçüncü ayında bambaşka riskleri karşımıza çıkaran 2026, üçüncü çeyreğin son dilimine girmeye hazırlanırken aynı tempoda yoluna devam ediyor.
Global faizler bir süredir sıkıntılı patikada. Avrupa’dan Asya’ya ve tabi ki ABD’ye dek getiri eğrilerinin her vadesinde yükseliş söz konusu. Üstelik tek bir sebep kaynaklı değil; çoklu değişkenler devrede. Son olarak, İran kaynaklı riskler ve ABD’deki mali endişelerin alevlenmesi, ABD Hazinesi’nin devreye girmesine ve geri alım ihalelerini ‘rakam’ olarak artırmasına neden oldu. Sonuç: ilk gün olumlu tepki veren piyasa işlemcileri, devamında yeniden yükseliş tarafına yöneldi.
Tablo net: yarının küresel faizleri dünden daha yukarı bir noktada oluşacak. Oluşmak da zorunda. Ancak, şunu atlamamak gerek: bu yük, henüz belirmedi. 2008 sonrasından, Mayıs 2013 sonrasından, pandemi sonrasından gelen, kümülatif bir ağırlıktan söz ediyoruz. Artık kamu maliyelerini daha disiplinli bir patikada ilerletmek kolay değil. Zira belirsizlikler, bölgesel olmaktan çıkarak globalleşme yolunda ilerliyor ve bu da para politikalarının çalışır olma durumunu daha az efektif pozisyona çekiyor. Mecburen de kamu destekleri devreye giriyor. Örneğin, son dönemeçteki İran süreci ve birçok noktada devletlerden gelen farklı desteklerle enerji maliyetlerindeki artışı dizginleme çabası rahatlıkla konuşulabilir bir başlık.
Piyasalar da değişiyor. Orta-uzun vadeli risklere kısa vadeli getiri arayışı tercih ediliyor. Gayet doğal bir tepki. Zira portföy büyütme çabası, küreselde artan enflasyon ile birlikte, genişleyen finansal araç setine ve gençleşen yatırımcı sayısına paralel, bilinen yatırımcı kalıplarını zorluyor, değiştiriyor, değişime mecbur kılıyor.
İçerisi için de önemli gelişmeler var. İlk sinyallerinin Enflasyon Raporu sunumunda geldiği haftalık repo fonlamasına dönüş ihtimali süreci, Pazar günü yapılan açıklama ile realize oldu. Böylece savaşın hemen başında askıya alınan ve önce koridorun üst bandından fonlama yapılması ile başlayan, devamında ise Haziran’ın ikinci yarısından bu yana nette açıkta bırakılan piyasa fonlaması, normalleşme içerisine girmiş olacak. Şahsi değerlendirmem, bu sürecin daha erken bir aşamada başlayabileceğiydi. Ancak, karar vericiler bu şekilde tutum takındılar. Aradan geçen sürede (örneğin Ağustos’un ilk yarısına göre), global enerji maliyetleri gerilemedi, belirsizlikler azalmadı, daha olumlu enflasyon gelişmeleri karşılanmadı. Nette geç kalınsa da fonlama kompozisyonunun ve maliyetinin normalleşmesi iyidir, olumludur. Çünkü, bizim dışımızdaki negatif gelişmelere para politikası tepkisi ile reaksiyon göstermenin de bir sınırı var. Mevcut ve beklenen enflasyon seviyelerine göre oldukça yukarıda belirlenen politika faizi ve fonlama maliyeti sürdürülebilir ve sağlıklı değil. Uzun süren dezenflasyon programlarının handikaplarından birisi de toplumda yüksek faiz seviyelerine yönelik değişen algı, beklenti ve buna yönelik konumlanma oluyor. Bu nedenle beklenti yönetimini sadece enflasyon üzerinden değil, diğer kanallar üzerinden belirlemek, yönetmek ve belki kademeli ve düşük bir hızda değiştirmeye başlamak-hazırlamak, KKM’nin de devreden çıktığı bu ortamda ilerisi için faydalı olabilir. Tıpkı şirketler kesimindeki taleplerin dikkate alınması gibi hem maliyet hem de regülasyonlar kaynaklı oldukça yüksek noktalarda oluşan bireysel kredilerdeki faiz seviyelerinin de bu normalleşme sürecine katılımını bir şekilde sağlamak gerek.
