Yıl sonuna yaklaşıldıkça bir sonraki yıl bir dizi vergi, harç ve cezanın ne oranda artacağını tayin edecek olan yeniden değerleme oranının (YDO) ne olabileceği merak edilmeye başlanır. Yeniden değerleme oranı, bu köşede cuma günü de yazdığım gibi herhangi bir kişi ya da kurum tarafından belirlenmediği için tahmin edilebilir bir orandır.
YDO, Yİ-ÜFE’de ekim sonu itibarıyla oluşan yıllık ortalama oranın açıklanmasıyla kendiliğinden ortaya çıkar.
Burada dikkat edilmesi gereken şudur:
■ YDO, Ekim 2025-Ekim 2024 kıyaslamasıyla bulunan yıllık oran değildir.
■ YDO’yu bu yılın ekim ayı dahil son on iki ayın endeks toplamıyla önceki on iki ayın endeks toplamının kıyaslaması verir.
Hesaplama aylık endeks kıyaslamasıyla yapılmadığı için de yıllık artışta henüz belli olmayan son iki ayın, yani eylül ve ekim aylarının oranı çok büyük etki etmez.
Dört varsayım
Bu yılın eylül ve ekim aylarındaki Yİ-ÜFE artışına ilişkin dört varsayımda bulunarak YDO’nun hangi düzeyde oluşabileceğine bakalım.
Yİ-ÜFE’de yıllık ortalama artış ağustos ayı itibarıyla yüzde 26,28 düzeyinde.
■ Eylül ve ekime ilişkin birinci varsayım, bu aylarda fiyat artışının sıfır olacağını öngörüyor. Bu durumda ekim sonundaki yıllık ortalama artış, yani YDO yüzde 24,74 olacak. Bu varsayımın gerçekleşme olasılığı tabii ki neredeyse hiç yok.
■ Eylül ve ekim aylarında yüzde 1’er artış kaydedilirse ekim sonundaki yıllık ortalama artış, yani YDO yüzde 25,08 düzeyinde oluşacak.
■ Aylık artışlar yüzde 2’şer olarak gerçekleşirse YDO yüzde 25,42 olacak.
■ Aylık artışların yüzde 3’er olması durumunda ise YDO yüzde 25,76’yı bulacak.
Benim tahminim Yİ-ÜFE’nin eylül ve ekimde yüzde 1,5’er artış göstereceği yönünde. Bu durumda da ekim sonundaki yıllık ortalama Yİ-ÜFE artışı, bir başka ifadeyle yeniden değerleme oranı yüzde 25,25 olacak.
Trafik cezaları bu oranda artacak
Mevzuat, yeniden değerleme oranını temel almak kaydıyla bir dizi vergi artışında Cumhurbaşkanını daha düşük ya da yüksek oran belirleme konusunda yetkili kılıyor. Ancak cezalar konusunda böyle bir yetki yok. Dolayısıyla kamuoyunun çok geniş bir kesimini ilgilendiren trafik cezaları konusunda 2026’da yaşanacak artış hemen hemen belli.
Trafik cezaları 2026 yılında bu yıla göre yaklaşık yüzde 25,25 oranında artırılacak.
Artış en az yüzde 25, en fazla yüzde 25,50 dolayında olur; tabloda yer alan 2026’ya ilişkin tutarlar da artı-eksi yüzde 0,2 dolayında değişiklik gösterir.
Örneğin yüzde 25,25 artışa göre 2.714 lira düzeyinde hesaplanan kırmızı ışık ihlalinin cezası en az 2.708, en fazla 2.719 lira olur, çok farklı bir tutar ortaya çıkmaz.
Emlak vergisi ve MTV
Yeniden değerleme oranı yalnızca trafik cezalarının ya da harçların belirlenmesinde kullanılmıyor elbette.
Vatandaşı en çok ilgilendiren iki vergi; emlak vergisi ve motorlu taşıtlar vergisinin ne kadar artacağı da YDO’ya bağlı.
YDO yüzde 25,25 olduğu takdirde, emlak vergisi, kanunu gereği ayrıca başka bir karar alınmaması halinde bu oranın yarısı düzeyinde, yani yüzde 12,62 artırılarak uygulanacak.
Motoru taşıtlar vergisinde de YDO’dan farklı bir oran uygulanması beklenmiyor. Mevzuat Cumhurbaşkanına MTV’yi YDO’nun yüzde 20’sine, yani yüzde 5,05’e kadar indirme ya da yarı oranında artırarak yüzde 37,87 düzeyine çıkarma yetkisi veriyor. Ancak MTV iki yıldır (2024 ve 2025) YDO düzeyinde uygulanıyor. 2026 yılında da öyle olacağı tahmin ediliyor.
