Bazı spor haberlerine bayılırım! Vereceğim örnekteki gibi haber(!) yapanlar üstüne alınırsa alınsın, hiç önemi yok.
Örneğin transfer mevsiminde çok gördüğümüz haberlerdendir:
“Falan takım 100 milyon euroluk şu futbolcuyu transfer ediyor.”
100 milyon euro değer biçilen bir futbolcunun transferi merak uyandırır tabii ki. Ya haberi okutma amacı ya matematik cehaleti yazdırır bunları. Okuduğunuzda şu detayı görürsünüz haberde:
“Bonservisine şimdiye kadar toplam 100 milyon euro ödenen ünlü yıldız Türkiye yolunda...”
O yıldız, artık sönmektedir; zamanında belki beş kulüp değiştirmiş, her birine örneğin 20 milyon euro bonservis bedeliyle transfer olmuş ve böylece 100 milyon euroluk bir değer oluşmuştur. Oysa şimdiki bonservisi belki 5 milyon eurodur.
20 milyonluk evi 4 milyona kapatmak!
Başka bir örnek... Bir ev aldınız, örneğin 4 milyon liraya. Şöyle hava atabilirsiniz:
“Öyle kelepir bir ev aldım ki o eve zamanında bugünün parasıyla 20 milyon ödenmiş, ben 4 milyona kapattım!”
O ünlü yıldızın kulüp değiştirmesi gibi ev de daha önce üç beş kez el değiştirmiş ve tabii ki her seferinde belli bir tutar ödendiği için toplam 20 milyon liralık bir değere ulaşmıştır.
Ankara’nın ortalama sıcaklığı 215 derece!
Hadi bir örnek daha verip İŞKUR’a geçelim...
Örneğin Ankara’nın 1927- 2024 dönemindeki ortalama en yüksek sıcaklığına, neredeyse yüz yıllık bir döneme bakalım...
Ankara’da bu dönemdeki ortalama en yüksek sıcaklık on iki ayın ortalaması itibarıyla 17,9 derece. Hesaplamayı yapanlar bütün ayları toplayıp 12’ye bölerek bu dereceyi bulmuşlar. Bölme işlemi yapılmasa ne mi olurdu; Ankara “215 derecelik sıcaklığıyla” yaşanmayacak bir yer olurdu.
İlkokul çocuğuna bile aylık dereceleri verseniz ve “Ankara’da hava kaç derece” diye sorsanız, belki aylık dereceleri toplayıp 12’ye bölmeyi düşünemez ama en azından toplama işlemiyle yetinerek bulduğu 215 derecenin yanlış olduğunu görürdü.
İŞKUR önce kendine eleman bulmalı!
Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) her ay istatistik bülteni yayımlıyor. Son bülten eylül ayına ait.
Bu bültende yer alan bazı veriler “100 milyon euroluk futbolcu” benzetmesi gibi!
Bu veriler “20 milyon liralık ev” gibi!
Bu veriler aynı zamanda Ankara’nın ortalama en yüksek sıcaklığının 215 derece olması gibi!
İŞKUR bu bültende “harikalar” yaratıyor; istatistik biliminde adeta çığır açıyor!
1,8 milyon açık iş var(mış)!
İŞKUR, aylık bülteninin “Temel Göstergeler” başlıklı tablosunda açık iş sayılarına yer veriyor.
Bu tabloda yer alan aylık veriler tamam; eylüldeki açık iş sayısı 212.754.
Ama bir de birikimli sayıya, yani ocak-eylülün toplamına yer verilmiyor mu; işte orada istatistik feryat ediyor!
İŞKUR’a göre ilk dokuz aydaki açık iş 1.829.831.
Bu ne? İlk dokuz aydaki açık iş ne demek?
İŞKUR birikimli sütunundaki sayıyı elde etmek için her ayın açık iş sayısını toplaya toplaya gidiyor.
Söz konusu tabloya göre açık iş sayısı ocakta 199.405, şubatta 154.518, martta 172.846, nisanda 210.116, mayısta 238.209, haziranda 208.139, temmuzda 221.750, ağustosta 196.493 ve eylülde 212.754 oldu.
Gerçi bu sayıların toplamı İŞ- KUR’un açıkladığı toplamı vermiyor ve arada 15 bin gibi bir fark oluşuyor ama bu farkın çok da önemi yok; çünkü bu iki sayı da yanlış, böyle bir hesaplama olmaz.
Ama 5 milyon euroya alınan futbolcuya “100 milyonluk oyuncu” derseniz, olur! 4 milyonluk eve 20 milyonluk derseniz de olur; Ankara’nın hava sıcaklığını 215 derece diye kabul ederseniz de!
Gerçek açık iş yoksa 33 bin mi?
İŞKUR’un açık iş diye ilan ettiği iki sayı görüyoruz.
Biri eylül ayının verisi, 212.754.
Diğeri ocak-eylül toplamını gösteren veri, 1,8 milyon.
Bunların hangisinin yanlış olduğu belli de hadi diyelim tam “Bu iki sayının hangisi doğru” diye düşünürken karşımıza yeni bir sayı daha çıkıyor.
O kaç mı, 11 Ekim Cumartesi akşamı 33.647, 12 Ekim Pazar günü ise 32.926. Yanlış yazmadım, açık iş günden güne değişebilen bir sayı. Çünkü bu sayılar, online girilen verilerle oluşuyor.
Eylül ayı için açıklanan yaklaşık 213 bin ile arada büyük fark var.
Sisteme online girilen ve bu yüzden günden güne değişebilen açık iş sayısı ile eylül sonu için açıklanan sayı arasındaki fark, İŞKUR’a yazılı olarak iletilen açık işleri gösteriyor.
