Suudi Arabistan doğu batı boru hattını ve Yanbu terminalini kullanarak günlük 4,5 milyon varili dünyaya ulaştırmaya başladı. Ama uzun süreli bir savaşta bölgedeki tüm enerji kaynakları İran ve Husiler tarafından vurulabilir.
İran savaşında beşinci haftaya girerken, yatırımcılar acil çıkış kapısında birbirini ezmeye başladı. ABD yönetiminin Hürmüz Boğazı’nda stratejik hedefleri ele geçirmek için harekata başlayacağı endişesi riskli varlıklardan kaçışı hızlandırdı.
Uzun sürecek bir kara-deniz-hava harekatı enerji altyapısına zarar vererek petrol ve doğalgaz fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasını tetikleyebilir. Net enerji ithalatçısı Avrupa ve Asya ekonomilerinde büyümenin sert yavaşladığı, enflasyonun küresel olarak yükseldiği bu senaryoda tahvil ve hisse senetlerinde eş anlı sert bir satış dalgası görürüz.
Geçmiş örneklerde enerji arzındaki daralma daha sınırlıydı
Dünya, küresel enerji arzını etkileyen bir jeopolitik risk ile ilk kez karşılaşmıyor. Ukrayna Rusya savaşı, Körfez Savaşı, Süveyş Krizi, Arap Ambargosu gibi geçmiş örneklerde de, enerji fiyatlarında sert yükseliş yaşanmıştı. Ama geçmiş örneklerde enerji arzındaki daralma daha sınırlıydı. Suudi Arabistan gibi büyük oyuncuların gerektiğinde devreye alabileceği atıl kapasite daha fazlaydı. Enerji kaynaklarına uzun süreli zarar verecek bir tehdit oluşmamıştı.
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapatıldığı İran savaşında dünya enerji arzının yaklaşık %15-20’si (günlük 15-20 milyon varil) devreden çıktı. Suudi Arabistan doğu batı boru hattını ve Yanbu terminalini kullanarak günlük 4,5 milyon varili dünyaya ulaştırmaya başladı. Ama uzun süreli bir savaşta bölgedeki tüm enerji kaynakları İran ve Husiler tarafından vurulabilir.
Trump, oyunu giderek daha sert oynuyor
İran’a karşı elde edilecek galibiyet, gerek Körfez ülkeleri, gerek net enerji ithalatçısı ülkeler, gerekse Başkan Trump’ın bedelini ödemek istemeyeceği bir Pirus zaferine dönebilir. Durumun farkında olan Başkan Trump ara-dönem seçimleri öncesinde hızlı bir zafer elde etmek için oyunu giderek daha sert oynuyor. İran ise oyun planını uzun süreli bir savaşta ayakta kalarak Kasım ayındaki ara dönem seçimleri öncesinde ABD yönetimini barışa zorlamak üzerine kuruyor.
Savaşı kimin kazanacağını henüz bilmiyoruz. Ama iki alternatiften birini seç derseniz; bedeli çok ağır bir Pirus Zaferi yerine her iki tarafın da galip olduğunu iddia ettiği Kadeş Antlaşması’nı tercih ederiz.
