Bilindiği üzere; Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesinde, maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ve Ekonomi Bakanlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançların, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (c) bendindeki yetki uyarınca, Bakanlar Kurulunca (Halen Cumhurbaşkanınca) alınan kararlar çerçevesinde, mükelleflerin, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlarından elde ettikleri kazançlarının yanı sıra toplam yatırıma katkı tutarının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kısmına ilişkin olarak, yatırım döneminde diğer faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına da indirimli kurumlar vergisi uygulanması mümkün hale gelmiştir.
İndirimli vergi oranı uygulamasından gelir vergisi mükellefleri de yararlanabilmektedirler.
Ancak, finans ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile iş ortaklıkları indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanamamaktadırlar. Keza, taahhüt işlerinden Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 3996 sayılı Kanun kapsamında yapılan yatırımlar ile rödovans sözleşmelerine bağlı olarak yapılan yatırımlardan elde edilen kazançlar dolayısıyla mükelleflerin indirimli vergi oranı uygulamasından yararlanması da mümkün değildir.
Anılan düzenleme uyarınca, teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanabilmekte olup, bu düzenlemede yer alan “yatırıma katkı tutarı” indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle tahsilinden vazgeçilen vergi yoluyla yatırımların devletçe karşılanacak tutarını, bu tutarın yapılan toplam yatırım tutarına bölünmesi suretiyle bulunacak oran ise “yatırıma katkı oranı”nı ifade etmektedir.
İlgili teşvik belgesi kapsamındaki toplam yatırıma katkı tutarının yatırımın tamamlandığı hesap döneminin sonuna kadar yararlanılamayan kısmı (yatırımın tamamlandığı hesap döneminin sonuna kadar gerek diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara ve gerekse yatırımın tamamen veya kısmen işletilmesinden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanması suretiyle yararlanılan kısmından sonra kalan yatırıma katkı tutarı), yatırımın tamamlandığı hesap dönemini izleyen yıllarda Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu yıllar için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınmaktadır.
Hak kazanılan yatırıma katkı tutarından, diğer vergi borçlarından terkin yoluyla yararlanılması
Teşvik belgeli yatırımlarla ilgili olarak yukarıda kısaca özetlenen “indirimli kurumlar vergisi” uygulaması yanı sıra, bir başka imkân daha getirilmiştir.
1/1/2022 tarihinden itibaren yapılacak yatırım harcamalarına uygulanmak üzere, 7338 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesiyle Kurumlar Vergisi Kanununun 32/A maddesine eklenen sekizinci fıkra hükmü ile; ilgili hesap dönemi başından kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı takip eden ikinci ayın sonuna kadar talep edilmesi şartıyla, ilgili dönem itibarıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarının %10’luk kısmından, özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç olmak üzere tahakkuk etmiş diğer vergi borçlarından terkin edilmek suretiyle yararlanılmasına imkan sağlanmıştır.
Ancak terkin talebinde bulunulabilecek tutar, hak kazanılan yatırıma katkı tutarından indirimli kurumlar vergisi yoluyla kullanılan yatırıma katkı tutarının düşülmesinden sonra bulunan tutarın yarısından fazla olamayacaktır.
Bu uygulamada, diğer vergi borçlarının terkini suretiyle kullanılan yatırıma katkı tutarının bir katına isabet eden yatırıma katkı tutarından da vazgeçildiği kabul edilmek zorundadır. Böylece yatırıma katkı tutarı,
- Diğer vergilerden terkini talep edilen tutar ile
- Terkin nedeniyle vazgeçilen yatırıma katkı tutarı
kadar azalmış olacaktır. Dolayısıyla, diğer vergilerden terkini talep edilen tutar ile terkin nedeniyle vazgeçilen yatırıma katkı tutarları için indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanılması mümkün olmayacaktır.
Mükellefin terkin yoluyla yararlanabileceği yatırıma katkı tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır:
- sınır:
Diğer vergi borçlarından terkin edilecek tutar = Hak edilen yatırıma katkı tutarı x %10
- sınır:
Terkin talebinde bulunulabilecek üst sınır = (Hak kazanılan yatırıma katkı tutarı – yararlanılan yatırıma katkı tutarı) / 2
Diğer taraftan, mükellefin söz konusu tutarı diğer vergi borçlarından terkin etmesi durumunda, kullanılan tutarın bir katına isabet eden yatırıma katkı tutarından da vazgeçilecektir.
Terkin işleminin yapılabilmesi için mükellefin, ilgili vergilendirme dönemi beyannamesini vermesini müteakiben, yukarıdaki hesaplamaları içeren terkine ilişkin bir dilekçe vermesi gerekmektedir. Terkin talebi, her bir yatırım teşvik belgesi bazında ayrı ayrı yapılacaktır.
Mükelleflerin terkin suretiyle kullanacağı yatırıma katkı tutarları, mükellefler tarafından kurum kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınacaktır. Ancak, bu tutarlar, geçici ve yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde "Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisna ve İndirimler" bölümünde yer alan "Diğer İndirim ve İstisnalar" satırında gösterilmek suretiyle kurum kazancından indirilecek ve vergilenmemiş olacaktır.
