Hobi bahçeleri konusunda ortaya çıkan tabloda, yalnızca bireysel bir yaşam tercihi değil, aynı zamanda tarım arazilerinin parçalanması, kaynakların verimsiz kullanımı ve gayrimenkul spekülasyonunun yaygınlaşması gibi çok katmanlı bir yapı ortaya çıktı.
12 Mart 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Çeltik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”1 kapsamındaki hedeflerden biri de tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına karşı yaptırımların artırılmasıydı. Kanun Teklifi, tarım arazilerinin kooperatifler üzerinden dolaylı şekilde bölünerek hobi bahçelerine dönüştürülmesini engellemeyi de amaçlıyor.
Kent yaşamından sıkıldık
Doğayla olan bağın zayıflaması aslında en büyük bunalım nedenimiz. Gün boyu ekranlar arasında sıkışan, beton içinde yaşayan bizler için toprakla, suyla, yeşille temas büyük bir ihtiyaca dönüştü. Şehirden tamamen kopmadan doğaya yaklaşma arayışındayız. Hobi bahçesi adı altında kent çeperlerinde küçük ölçekli toprak parçalarına yönelim bu boşluğu doldurmaya aday bir çözüm olarak son yıllarda öne çıktı.
Ne var ki bu yönelim, kısa sürede kontrolsüz bir genişlemeye dönüşerek kendi sorunlarını da üretti. Hobi bahçeleri, gecekondulaşma sürecine benzer şekilde, çoğu zaman planlama ilkelerinden ve tarım politikalarından bağımsız biçimde şekillendi. Sonuçta ortaya çıkan tabloda, yalnızca bireysel bir yaşam tercihi değil; aynı zamanda tarım arazilerinin parçalanması, kaynakların verimsiz kullanımı ve gayrimenkul spekülasyonunun yaygınlaşması gibi çok katmanlı bir yapı ortaya çıktı. Bu nedenle hobi bahçeleri meselesi, artık sadece bir yaşam tarzı tercihi değil, düzenlenmesi gereken yapısal bir konu olarak karşımızda duruyor.
Kanun teklifi ne getiriyor?
Kanun Teklifi’nde hobi bahçelerine ilişkin düzenlemeler özellikle 22’nci ve 24’üncü maddelerde somutlaşıyor. Teklif’in 22’nci maddesinde, imar planlarında tarımsal niteliği korunacak alanlarda mülkiyet edinimi ve buna bağlı tasarrufların doğrudan değil, ilgili Bakanlığın iznine bağlı olarak gerçekleştirilebileceği hüküm altına alıyor. 24’üncü madde ise izinsiz biçimde bu amaçla kullanılan arazilere yönelik daha caydırıcı bir çerçeve çiziyor. Bu alanlara elektrik, su ve doğal gaz gibi altyapı hizmetlerinin bağlanması ve abonelik tesis edilmesi yasaklanırken, kurallara aykırı kullanım durumunda idari para cezalarının uygulanacağı açıkça düzenleniyor.
Unutmayalım; gıda güvenliğimiz sorunlu, su zengini de değiliz
Kanun Teklifi’nin 22’nci madde gerekçesinde “yasalaşması teklif edilen madde ile iklim değişikliğinin olumsuz etkileri ve ülkemizin karşı karşıya olduğu su stresi, gıda enflasyonu ve gıda güvenliği sorunları bağlamında tarım arazilerinin korunması gerekliliği vurgulanıyor. Söz konusu gerekçede “özellikle Ankara ve İstanbul gibi megakentlerin mücavirinde yer alan tarım arazilerinin korunmasının zaruret hâlini aldığı” hususuna yer veriliyor.
Tarımsal maliyetler ve megakent çeperleri
Tarım ürünlerinin tarladan sofraya gelene kadar geçirdiği süreçte, nakliye maliyetleri ve aracıların etkisi nedeniyle fiyatlar ciddi şekilde artabiliyor. Bu yüzden özellikle büyük şehirlerin gıda ihtiyacının mümkün olduğunca yakın çevresindeki tarım arazilerinden karşılanması daha da önemli hale geliyor. Ankara ve İstanbul gibi büyük şehirlerin etrafındaki verimli tarım alanlarının korunması da bu nedenle kritik bir gereklilik olarak öne çıkıyor.
Hobi bahçelerinde sürdürülebilirlik krizi ve gıda enflasyonu izi
Hepimizin malumu, ülkemiz gıda ve enerji enflasyonunda (kira enflasyonunda olduğu gibi) dünyanın maalesef önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. Bu da hem hanehalkı bütçesi üzerinde ciddi bir baskı yaratıyor, hem de üretim ve tedarik zincirindeki yapısal sorunların ne kadar kritik hale geldiğini gösteriyor. Bu çerçevede, hobi bahçelerine yönelik düzenlemelerin su-arazi kullanımında verimliliği artırmayı öncelemesi önem taşıyor. Düzenlemelerin yalnızca mekânsal planlama değil, aynı zamanda derinleşen sürdürülebilirlik krizi ve artan gıda enflasyonuyla mücadele amacını taşıdığını da ayrıca not etmek gerekir.
[1] https://tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/a15bb2e5-7758-4b60-a3bd-019ce222957a
