Av. Serap SARGIN
ICC TÜRKİYE MİLLİ KOMİTE DELEGESİ
Türk markalarının yurt dışına açılmasını kolaylaştırmak ve markalaşmanın önünü açmak amacıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanımız Rifat Hisarcıklıoğlu uluslararası işbirliği sözleşmelerine her gün bir yenisini ekliyor. Nitekim Amerika Ticaret Odası ile yapılan işbirliği anlaşmaları, TOBB Ticaret Merkezleri’nden Chicago Ticaret Merkezi Amerika’da markasını büyütmek isteyen yatırımcılara önemli destekler ve kolaylıklar sağlıyor.
Yurt dışına yatırım yapmak veya franchise vermek isteyen markaların, öncelikle hangi ülkede yatırım yapmak istiyorlar ise o ülkenin yasal mevzuatına göre marka tescili yaptırmaları gerekiyor.
Her ülkenin kendine özgü yasal mevzuatı, yerleşik içtihatları, farklı vergi ve gümrük uygulamaları mevcut. Yatırım yapılacak ülkeyi ve sektörü iyi tanımak gerekiyor. Çeşitli uluslararası sözleşmeler marka tescillerinin uluslararası düzeyde yapılmasını kolaylaştırıyor. Madrid Protokolü olarak da bilinen Madrid Sistemi, dünya çapında birden fazla ülkede ticari markaların tescilini kolaylaştıran birincil uluslararası sistemdir. Ülkemizin de taraf olduğu Madrid Protokolü kapsamında World International Property Organization (WIPO) üzerinden tek seferde işbu protokele taraf 41 ülke nezdinde uluslararası tescil başvurusunda bulunma hakkı mevcuttur.
Örneğin; Amerika’da marka tescili yaptırmak için WIPO (World International Property Organization) üzerinden veya doğrudan Amerika’da yer alan Amerika Birleşik Devletleri Patent ve Marka Ofisi (United States Patent and Trademark Office) üzerinden marka tescil başvurusu yöntemi tercih edilebilir. Amerika tescil başvurusunda en önemli nokta “kullanım ispatı” kriteridir. Markalar tescil başvurusunu yaparken bu kriteri gözden kaçırmamalıdır.
BAE, Madrid Protokolü’nde
Önemli gelişmelerden bir tanesi de 28 Aralık 2021 tarihinden itibaren Birleşik Arap Emirlikleri’nin de Madrid Protokolü’nü imzalayarak protokole taraf ülke haline gelmesidir. Dubai de marka tescili yaptırmak isteyenler de artık Madrid Protokol kapsamında WIPO üzerinden markalarını tescil ettirebilirler.
Keza İngiltere de bu protokole taraf olduğu için İngiltere’de yatırım yapmak isteyenler ulusal ofis veya uluslararası anlaşmalar aracılığıyla markalarını tescil ettirip marka korumasından yararlanabilirler. Unutulmamalıdır ki marka tescilleri ve marka koruması yalnızca başvuru yapılan ülke sınırları dahilinde geçerlidir.
Marka sahiplerinin marka tescillerini yaptırdıktan sonra yapmaları gereken en önemli şey uluslararası kriterlere haiz franchise sözleşmeleri hazırlamalarıdır. Taraflar aralarındaki anlaşmaya göre franchise sözleşmesinin türünü belirleyebilirler. Ancak yurt dışında en yaygın olarak kullanılan franchise şekli master franchise şeklidir. Master franchise modelinin yatırım yapılacak bölge için iyi bir planlama ve fizibilite çalışması yapılması gerekiyor. Bu modelde Franchise Veren, Master Franchise Alan Şirkete ülke veya bölge bazında lisans verme hakkı ve yetkisi verir. O nedenle, sistemin denetiminin sağlanması için profesyonel bir ekibin kurulması gerekmektedir.
