Merkez Bankası Para Politikası Kurulu haftalık ve gecelik tüm faizlerin 1,5 puan aşağı çekildiğini açıkladı.
Haftalık repo ihale faizi yüzde 39,5’ten yüzde 38’e indirildi. Merkez Bankası’nın gecelik vadede borç verme faiz oranı yüzde 42,5’ten yüzde 41’e, gecelik vadede borçlanma faiz oranı ise yüzde 38’den yüzde 36,5’e çekildi.
Oranlarda bir sürpriz yok. Hele hele kasım ayındaki TÜFE artışının yüzde 0,87 gelmesinden sonra zaten indirime gidilmese o büyük sürpriz olarak nitelenirdi.
Geçen yılın aralık ayında yüzde 47,5’e çekilen politika faizi, 2025’i yüzde 38’le kapatmış oldu. Görünürde 9,5 puanlık bir indirim var.
Ama politika faizine yıl ortalaması bazında bakınca çok farklı bir tablo çıkıyor karşımıza. Bir başka gün daha detaylı olarak değinmek gerekecek ama özetle şunu söyleyeyim; 2024 yılı ortalamasında yüzde 48,96 olan faiz, bu yıl son indirimle birlikte yüzde 43,85’e gerileyecek. Düşüş, beş puan kadar.
Yıl sonu oranları arasındaki farkın yıllık ortalamadan yüksek olmasının en büyük nedeni 19 Mart sürecinde Merkez Bankası’nın faizi artırmak durumunda kalması ve fonlamayı bir süre gecelik faiz üzerinden yapması. Bu, ortalama fonlama maliyetini yukarı çeken bir etken oldu.
Niye “İndirmiş olmak için” mi?
Başlıkta da vurguladım; Merkez Bankası faizi indirdi indirmesine ama sanki bunu “kerhen” yaptı. Ekim ayındaki faiz indirimi kararının metni kadar olmasa da yine de dünkü toplantıda faizin 1,5 puan aşağı çekilmesinden sonra kaleme alınan metin sanki o 1,5 puanlık indirimle tam örtüşmüyor.
PPK açıklamasında ne deniliyor ve söylenenler nasıl mı yorumlanmalı; buyurun…
■ Kasım ayında tüketici enflasyonu gıda fiyatlarındaki gelişmelerle beklenenden düşük gerçekleşmiştir.
“Yani Merkez Bankası da mı daha yüksek bekliyordu da bu orana şaşırdı? Eğer kasım enflasyonu Merkez’in beklentisi doğrultusunda gelse indirim olmayacak mıydı?”
■ Enflasyonun ana eğilimi eylül ayındaki artıştan sonra ekim ve kasım aylarında bir miktar gerilemiştir.
“Merkez Bankası kasımdaki gerilemeyi ‘bir miktar’ diye niteliyorsa demek ki manşet enflasyonu değil, özellikle mevsimsellikten arındırılmış oranı önemsiyor. Çünkü manşet oran yüzde 0,87 artarken mevsimsellikten arındırılmış orandaki artış yüzde 1,5 oldu.”
■ Üçüncü çeyrekte dönemlik büyüme öngörülenden yüksek gerçekleşmiştir.
“Yani ekonomi pek de istenilen ölçüde soğumamış.”
■ Son çeyreğe ilişkin öncü göstergeler talep koşullarının dezenflasyon sürecine verdiği desteğin sürdüğüne işaret etmektedir.
“Demek ki üçüncü çeyrekten dördüncü çeyreğe geçişte talep ve büyümeye ilişkin belirgin bir yavaşlama olacağı bekleniyor.”
■ Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları iyileşme işaretleri göstermekle birlikte dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir.
“Bu artık klasik hale gelen değişmez bir ifade oldu. Bir kere enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının iyileştiği tartışılır. Üstelik gerçekten bir iyileşme varsa bile anlaşılan bu yetersiz bulunuyor ki ‘Risk unsuru olmaya devam etmektedir’ vurgusu hep korunuyor. O zaman demezler mi ‘Madem beklentiler ve fiyatlama davranışları hâlâ enflasyon açısından risk yaratıyor, bu olumsuzluk kırılmadan faizi niye düşürüyorsun’ diye!”
Sonrası kes yapıştır!
Para Politikası Kurulu’nun dünkü açıklamasında yukarıda aktardığım değerlendirme bölümünden sonraki bölümler eski açıklamalardan adeta “kes yapıştır” şeklinde aktarılmış zaten. Noktası, virgülü bile aynı cümleler…
“Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir. Adımların büyüklüğü, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirilmektedir. Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda, para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır.
Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.”
Yüzde 16 hedefine veda mı?
TEPAV Para Politikası Çalışma Grubu tarafından hazırlanan değerlendirme notuna bu köşede 9 Aralık’ta yer vermiştim. TEPAV, Merkez Bankası’na “Ya olduğun gibi görün ya göründüğün gibi ol” diye seslenmiş ve yüzde 2026’nın yüzde 16’lık enflasyon hedefinin korunması halinde faizin sabit tutulması gerektiği, yok eğer enflasyonda yüzde 20-25 arasına razı olunmuşsa o zaman 200 baz puan faiz indirimine gidilebileceği değerlendirmesinde bulunmuştu.
Merkez Bankası faizi 1,5 puan aşağı çektiğine göre şu durumda bu kararı herhalde “Yüzde 16’dan vazgeçildi” diye okumak yanlış olmaz. Hem zaten en yetkili ağızlar bile şimdiden 2026 için yüzde 20’nin hemen altında bir orana çoktan razı oldukları yönünde mesajlar vermiyor mu?
