✓ Merkez Bankası'nın yüzde 16 düzeyindeki enflasyon hedefini revize etmesi kesinlikle doğrudur.
✓ Doğrudur ama yeni oran daha gerçekçi belirlenseydi... Yüzde 24'lük yeni hedef de gerçekçi değildir.
✓ Dört aydaki yüzde 14,64'e sekiz ayda yalnızca yüzde 8,16 eklenirse yıllık yüzde 24 tutacak. Sekiz ayda yüzde 8,16 da aylık ortalama yüzde 0,99 demek...
Başlığı hatırlayan okurlar çıkacaktır. Çok yakın zamanda, 24 Nisan’da kullandım. Enflasyon hedefi, ya değiştirilip tutturulamayacaktı ya da değiştirilmeyip tutturulamayacaktı. Merkez Bankası kararını verdi:
“Enflasyon hedefi, değiştirilerek tutturulamayacak.”
Merkez Bankası yılın ikinci enflasyon raporu çerçevesinde hem bu yılın, hem de 2027 ve 2028’in enflasyon hedeflerini revize etti. Tahmin aralığı uygulamasından da vazgeçildi.
Revizyon doğrudur…
Önce şunu söyleyeyim. Her ne kadar Merkez Bankası enflasyon hedeflerini ilke olarak sabit tutma kararlılığıyla yola çıkmışsa da savaş koşulları bu ilkeye bağlı kalmayı anlamsız hale getirmişti. Savaştan dolayı enflasyon hedeflerinin anlamı kalmamıştı. Dolayısıyla alınan revizyon kararı doğrudur. Merkez Bankası’nı “Ne oldu, hani hedeflerini değiştirmeyecektin” diye eleştirmek büyük haksızlıktır. Başta enerji ve hemen hemen tüm emtia fiyatları savaş yüzünden yukarı gitmişken Türkiye’nin bundan etkilenmemesi düşünülemez. Merkez Bankası’nın enflasyon hedeflerini revize etmesi bu yönden kesinlikle doğrudur.
Ama gerçekçi olunursa doğrudur…
Merkez Bankası 2026 yılının yüzde 16 düzeyindeki hedefini yüzde 24’e çıkardı.
2027 için yüzde 9 olan hedef yüzde 15’e, 2028 için yüzde 8 olan hedef de yüzde 9’a yükseltildi.
Merkez Bankası tahmin aralığı belirlemekten de vazgeçti. 2026 için yüzde 24’lük hedeften ayrı olarak yüzde 26’lık tahmin açıklandı. 2027 ve 2028’in tahminleri ise hedefle aynı oranda belirlendi.
Enflasyon hedefini yukarı çekmek ne kadar doğru ise, belirlenen yeni hedefler gerçekçi olmaktan o kadar uzak ve yapılan bu yönüyle hadi yanlış demeyelim de eksik.
Bu yılın enflasyon hedefini yüzde 24 olarak belirleyen Merkez Bankası örtülü olarak şunu söylüyor, şunu öngörüyor:
“Yılın ilk dört ayında yüzde 14,64 artan enflasyona son sekiz ayda yüzde 8,16 daha eklenecek ve böylece yüzde 24 tutacak.”
Sekiz ay için yüzde 8,16, aylık ortalama artışın yüzde 0,99’da kalmasını gerektiriyor.
Sekiz ay boyunca aylık ortalama yüzde 1 bile değil, yüzde 0,99 artış!
Bir başka oran daha vereyim… Eğer yıl yüzde 24’te kapatılabilirse ilk dört aydaki gerçekleşmenin yıllık orandaki payı yüzde 61’e ulaşmış olacak. Oysa son yirmi yılın ortalaması ilk dört ayın yıllıktaki payının yüzde 38 dolayında olduğunu gösteriyor. Yani ilk dört ay-son sekiz ay dengesi bu yıl geçmiş yılların ortalamasına göre tam anlamıyla yer değiştirecek!
İşte bunun için diyorum ya “Enflasyon hedefi, değiştirilerek tutturulamayacak” diye…
Aylık yüzde 1,5 olsa bile…
Merkez Bankası artık yarım ağız mı, çeyrek ağız mı bilinmez, kalan sekiz aylık dönemde aylık artışların yüzde 0,99 olacağını ima ediyor.
Geçelim 0,99’u; aylık artış bundan sonra yüzde 1,5 olsa bile yıllık oran yüzde 30’a dayanıyor.
Bu gerçekler ortada olduğuna göre Merkez Bankası “Ben hedefimi yüzde 24 olarak ilan ettim, tahminim de 26, ha 24 ya da 26, ha 29-30, çok da önemli değil, enflasyonu tutturmada başarısız olursam sonuçta hükümete bir mektup yazarım, olur biter” mi diyor acaba? Kim bilir!
Bir karar verilse!
Gerçekçi bir oran belirlenmemiş de olsa Merkez Bankası’nın hedefini değiştirmesinin doğru bir karar olduğu ortada. Ancak Merkez Bankası şu tahmin-hedef konusunda bir karar verse…
Geçen yıl üçüncü enflasyon raporuna kadar izlenen yol farklı, geçen yılın üçüncü ve dördüncü raporu ile bu yılın ilk raporunda izlenen yol farklı, bu yıl ikinci rapordan itibaren izlenen yol farklı.
Değişen koşullara göre farklı yollar belirleniyormuş; böyle söyleniyor.
Önce tahmin aralığı vardı, iki oranın arası da “hedefimsi” tahmindi.
Geçen yıl üçüncü raporda tahmin-hedef ayrımına gidildi, hatta üçüncü ve dördüncü raporlarda hedef tahmin bandının altında tutuldu.
Bu yılın ilk raporunda yine aynı ayrım vardı. Bu kez tahmin aralığı uygulaması terk edildi; hedefin yanında tek bir tahmin belirleme yöntemine geçildi. Bu da yalnızca 2026 için geçerli.
Biraz önce de aktardım; 2026’nın hedefi yüzde 24, tahmini yüzde 26. Sonraki iki yılın hedef ve tahmini ise aynı düzeyde belirlendi.
Yani bu yıl için deniliyor ki “Enflasyonu yüzde 26 tahmin ediyorum ama gerçekleştirmeye çalışacağım hedef yüzde 24”…
Bu biraz da “Bu ayki harcamam (örneğin) 30 bin lira olacak, tahminim bu yönde ama harcamamı 25 bin lirada tutmayı hedefliyorum” diyen vatandaşın durumuna benziyor. Ama bu vatandaşın yaşadığı kaygı yüzünden içi daralıyor da yapabileceği bir şey yok, çünkü harcamasını 30 bin lirada bile tutamayacağını biliyor; ama çaresiz bir şekilde hayal kuruyor. Merkez Bankası’nın da yüzde 24’ün de, yüzde 26’nın da hiç gerçekçi olmadığını görmekle birlikte daha gerçekçi davranamaması gibi…
