Hazine yurt içinden çeşitli şekillerde borçlanıyor. Bunlar arasında TÜFE’ye endeksliler var, değişken faizliler var, dövize ve altına endeksliler var. Bunlar için üç beş yıl sonraki faiz oranını, faiz yükünü şimdiden söylemek zor. Ama faiz yükü baştan belli olan bir borçlanma aracı var: “TL cinsi sabit faizli kuponlu senetler.”
Bu senetlerin altı ayda bir yapılacak kupon ödemesi ihale günü belli oluyor ve buna göre de yıllık birikimli faiz en başta ortaya çıkıyor. Vade ne olursa olsun.
Dolayısıyla Hazine’nin gelecekte hangi faize razı olduğunu tartışmasız bir şekilde bu ihalelerle izlemek mümkün. Hazine bugünden örneğin beş yıl sonrası için o faize razı olmak durumunda kalmışsa ya da olmuşsa, bu demektir ki bir anlamda enflasyon beklentisi de o düzeydedir.
İşte bu yılın ilk beş ayındaki TL cinsi sabit faizli senet ihalelerinde oluşan faiz oranları, Hazine’nin gelecek dönemdeki enflasyon beklentisinin hiç de dile getirildiği gibi olmadığını ortaya koyuyor.
41 kere maşallah!
Hazine bu yıl on iki sabit faizli senet ihalesi yaptı. 15 Mayıs ihraç tarihli olarak yapılan ve vade tarihi 15 Mart 2028 olan 672 gün vadeli son ihale “41 kere maşallah” dedirtti. Hazine bu ihaleyle önümüzdeki yaklaşık iki yıllık dönem için yıllık bazda yüzde 41,80 faize razı oldu.
Yıllık yüzde 41,80 faiz… Bu yılın enflasyon hedefi yüzde 24’e, 2027’nin hedefi de yüzde 15’e revize edilmişti. Yüzde 24 ve yüzde 15’in birikimli toplamı yüzde 42,6.
Bir yandan iki yıl için yüzde 42,6 enflasyon öngöreceksiniz, diğer yandan iki yılı bile bulmayan bir dönem (22 ay 12 gün) için yıllık yüzde 41,80’den toplamda yüzde 101,1 faiz ödemeye razı olacaksınız.
Üstelik iki yıl toplamındaki yüzde 42,6 enflasyon 2026 ve 2027 takvim yıllarını kapsıyor; bu kağıdın vadesi ise bu yılın martından 2028’in mayısına kadar olan dönemi… Yani enflasyonun giderek düşmesinin öngörüldüğü önümüzdeki dönem olduğu halde böylesine bir tuhaflık var.
Bu yılın rekoru
Biraz önce bu yıl TL cinsi sabit faizli on iki ihale yapıldığını belirttim. Bu ihaleler içinde yüzde 40 faiz barajı yalnızca son ihalede aşıldı. Yani bir de eğilimin bozulduğu gerçeği var. Faiz yükselme eğiliminde.
Daha önceki ihalelerde faiz biri hariç hep yüzde 30’lu düzeyde oluşmuştu ama o ihalelerin kimisinde vade de çok daha uzundu.
Mayıs ayında yapılan bir başka ihale de Nisan 2031 vadeliydi, yani beş yıl vadeliydi ve bu ihale yıllık yüzde 38,33 faizle yapıldı. Beş yıl boyunca yıllık yüzde 38,33 faiz.
Sonra da “Enflasyonla mücadele ediyoruz, enflasyonun belini kırdık, ha düştü ha düşecek, biraz sabır” denilmiyor mu, gel de inan!
Hem Hazine borçlanırken beş yıl boyunca yıllık yüzde 38’in üstünde faiz ödemeye razı olacak, hem de bu dönem için enflasyon tek hanelere indirilecek!
Enflasyon bu süreçte gerçekten tek haneye inse, Hazine batar ki ne batar!
En düşük faiz bile yüzde 29
En düşük faizin oluştuğu ihale ocak ayında yapıldı. Ocak ayındaki Eylül 2035 vadeli ihalede faiz yüzde 29,09 ve bu oran görece düşük ama Türkiye yaklaşık on yıl boyunca yüzde 29,09 faiz ödemeye razı oldu. Hani enflasyon önümüzdeki yıllarda tek haneye inecekti!
2026, 2027, 2028, 2029, 2030, 2031, 2032, 2033, 2034 ve 2035’in ilk dokuz ayı boyunca yıllık yüzde 29 faiz!
Bu ihaledeki faiz en düşük faiz ama ne kadar uzun süre bu faizi ödemek durumunda kalındığı böyle yıl yıl yazınca sanırım daha çarpıcı bir şekilde ortaya çıkıyor.
Söylem başka, eylem başka!
Hazine’nin borçlanmada bu düzeyde faiz uygulamasına getirilen bir savunma var:
“Ama Hazine bu faizi vermezse borçlanamaz ki…”
Doğru, borçlanamaz. Zaten kimse Hazine keyfinden böylesine yüksek faiz veriyor demiyor. Bu faizi vermedin mi, kimse dönüp çıkardığın kağıda bakmıyor.
Hazine’nin eylemi enflasyonun düşmeyeceğinin itirafı…
Ekonomi yönetiminin ve siyasetçinin söylemi ise enflasyon belasının üstesinden tez zamanda gelineceği…
Sanki vatandaş bu beladan kurtulmanın bu politikalarla mümkün olamayacağını görmüyor! Tabii ki görüyor ve o hep şikayet edilen fiyatlama davranışları var ya, o davranışını Hazine’nin faizine, Merkez Bankası’nın faizine ve bugüne kadar söylenenlerin hiçbirinin tutmamasına göre ayarlıyor.
