Tüm dünyanın en büyük siber saldırısı bu yıl içinde 19/07/2024 tarihinde yaşandı. Dünya genelinde havayolu ve denizyolu şirketleri başta olmak üzere şirketler, havalimanları, limanlar, bankalar, bazı medya kuruluşları ve Londra Borsası’nda CrowdStrike sistemlerindeki sorun nedeniyle yaşanan teknik problem, Türkiye’de de özellikle hava ve deniz taşımacılığı ile bankaları ve birçok kurumu olumsuz etkiledi. Bilgi Teknolojileri Kurumu (BTK) ve Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM) sorunun kaynağının belirlenmesi ve giderilmesi için çalışma başlattı.
Uluslararası ticarette teknolojinin gelişmesi ve karbon salımının azaltılmasını sağlamak amacıyla imzalanan yeşil mutabakat anlaşmaları şirketlerin dijitalleşmeye geçişini neredeyse zorunlu hale getirmektedir. Bu açıdan baktığımızda, “Shipping 4.0” günümüzde deniz taşımacılığında dördüncü sanayi devrimini ve yapay zeka kullanımının öncelikli hale getirildiğini ifade etmektedir. Nakliyenin geleneksel, bir modelde işlediğine dair yaygın inancın aksine, otomasyon odaklı bu endüstriyel devrimin bir parçası olarak atılan yeni adımlar, yeni inovasyon ve değişim kalıpları ortaya çıkartmıştır. Özellikle gemi inşa sanayiinde kullanılan yapay zeka teknolojisi otomasyona dayalı, otonom ve insansız gemilerin üretimini arttırmaya başlamıştır. Ancak ne yazık ki bu yapay zeka kullanımı ve teknolojik gelişmeler bir takım sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu sorunlardan en önemlisi siber güvenlik tehdidir. Örneğin Maersk- Notpetya Vakası’nda hackerların Maersk’in bilgi teknolojisi sistemlerini ve dünya çapındaki liman operasyonlarını durdurması nedeniyle Maersk’ün yaklaşık 300 milyon ABD dolarlık zarara uğradığı belirtilmektedir.
Görüleceği üzere dijitalleşme ile birlikte lojistikte karşımıza çıkan en büyük tehlike siber saldırılar. Deniz ve hava taşımacılığında, tüm operasyonel işlemlerin maruz kalabileceği siber saldırıların tespit edilmesi ve bu konuda uluslararası yasal düzenlemeler yapılması gerekmektedir. Bu siber tehditler üzerine IMO tarafından “Gemilerde Siber Güvenlik Rehberi” hazırlanmıştır. Bu şekilde siber tehditlere karşı emniyetli ve güvenli bir siber risk yönetim planı yapılması amaçlanmaktadır. Öte yandan siber risklerin siber güvenlik teminatı ile sigortalanma imkanı da mevcuttur.
Yapay zeka kullanımı ile karşımıza çıkacak diğer bir hukuki sorun yük, gemi, liman hasarı olayları ile çevresel kirlilik durumunda sorumluluğun kime ait olacağına dairdir. Mevcut sözleşmelerdeki sorumluluk ve tazminat maddelerine gemi inşa türü ve bu gemilerde kullanılan yapay zeka işletim sistemleri göz önünde bulundurularak, bu otomasyon sistemlerini kullanacak kişilerin yetki alanını ve sorumluluğunu belirleyen ek maddeler ve cezai şartlar eklenmelidir.
