Yabancı sıcak paranın mayıstan itibaren geri dönmesine rağmen her an çıkmaya hazır bir pozisyonda kalmayı tercih ettiğini görüyoruz.
Cari işlemler dengesi temmuzdan sonra ağustosta da fazla verdi. Bu durum turizm gelirlerine bağlı mevsimsel özelliklere paralel bir gelişme. Ağustos ayı cari işlemler fazlası 5,46 milyar dolar ile geçen yıla göre yüzde 11,6 ve 567 milyon dolar arttı.
Ancak 2025 yılının 8 aylık sonuçlarına bakarsak cari açığın geçen yıla göre neredeyse ikiye katlandığını görüyoruz. 8 aylık toplam cari açık 7,86 milyar dolar ve yüzde 98,2’lik bir sıçrama ile 15,85 milyar dolara tırmandı.
Esası taşımacılık ve turizmden oluşan hizmet ticareti dengesinde 910 milyon dolar ve yüzde 2,26 gibi cılız bir artış olmasına karşın mal ticaretindeki açık 6,63 milyar dolar ve yüzde 17,49 artarak 44,53 milyar doları buldu. Cari açıktaki artışta yabancıların kâr transferinin 8 ayda 2,62 milyar dolar ve yüzde 17,05’lik bir artışla 17,97 milyar dolara ulaşması da önemli bir pay sahibi.
Cari açıkta ciddi bir artış yaşanırken sermaye hareketleri cephesinde cumhurbaşkanlığı adayı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması üzerine mart ayında başlayan oynaklık sürüyor.
Yabancı parada ve yerleşiklerin sermaye hareketinde oynaklık
Yabancı sıcak parada mart ve nisanda yaşanan sert çıkışın ardından mayıs, haziran ve temmuzda giriş yaşanmıştı. Ağustosta yabancı sıcak parada tekrar 1,67 milyar dolarlık bir çıkış gerçekleşti. Bu çıkışta yabancıların mevduat olarak tuttukları miktardan 2,19 milyar dolarını yurtdışına çıkarmaları en önemli etken. Bu durum yabancı sıcak paranın, en hızlı ve en kârlı çıkış yapabileceği için mevduat hareketlerini öne çıkardığına işaret ediyor. Yabancı sıcak paranın mayıstan itibaren geri dönmesine rağmen her an çıkmaya hazır bir pozisyonda kalmayı tercih ettiğini görüyoruz. Bu da yabancılar cephesinde
oynaklığın sürdüğünü ve sürebileceğini gösteriyor.
Aynı oynaklık yerleşiklerin sermaye hareketlerinde de gözleniyor. Yerleşiklerin sermaye hareketlerinde haziran ayında 6,65 milyar dolarlık sert bir çıkıştan sonra temmuzda 4,45 milyar dolarlık etkili bir geri dönüş yaşanmıştı. Ağustosta ise yerleşikler, sermaye hareketleriyle tekrar 1,07 milyar dolarlık bir çıkış yaptılar. Esası yerli sıcak paranın sistem dışına çıkmasından oluşan kaynağı belirsiz döviz hareketlerinde de temmuzdaki 2,1 milyar dolarlık çıkışın ardından ağustosta da 1,54 milyar dolarlık bir çıkış yaşandı. Yani yerli sıcak parada da güvensizlik ve oynaklık sürüyor.
Sonuç olarak ağustos ayında sadece 292 milyar dolarlık bir net döviz girişi meydana geldi. Ancak bunun en önemli kaynağının dış kredilerle borçlanma olması önemli bir nokta. Ağustosta yurtdışından 3,18 milyar dolarlık dış borç alınmış olmasaydı, bu net döviz girişi de olmayacaktı.
Sermaye hareketlerindeki bu kırılgan durum 8 aylık toplam verilerde kendini daha net ortaya koyuyor.
Yabancıların doğrudan yatırımları geçen yılın ilk 8 ayına göre 3,91 milyar dolar artarak 10,64 milyar dolara çıkmasına rağmen yabancıların getirdiği toplam kaynak miktarı 5,64 milyar dolar azalarak 17,5 milyar dolara geriledi. Bunun nedeni yabancı sıcak para girişinin, yüksek faiz ve kontrollü kur politikasına rağmen 9,54 milyar dolar ve yüzde 58,18’lik bir düşüşle 6,86 milyar dolara inmiş olması.
Yerleşikler cephesinde ise 8 aylık dönemde 10,38 milyar dolarlık sermeye çıkışı oldu. Yerli sıcak para hareketi olarak kaynağı belirsiz döviz çıkışı yüzde 207’lik bir artışla üçe katlandı ve 7,3 milyar dolar artarak 10.82 milyar dolara fırladı.
Net sermaye girişi, dış borçlardaki artış sayesinde gerçekleşti
Yerleşiklerin sermaye hareketlerinde buna rağmen 6,55 milyar dolarlık net sermaye girişi var. Ama bunun ana kaynağı yine dış borçlanmadaki artış. 8 aylık dönemde yurtdışından alınan krediler 10,81 milyar dolar ve yüzde 107,38’lik bir artışla 20,89 milyar dolara tırmandı.
8 aylık dönemde gerçekleşen 13,03 milyar dolarlık net sermaye girişi, aslında dış borçlardaki artış sayesinde gerçekleşmiş durumda. Ama cari açığın ikiye katlanarak 15,85 milyar dolara çıkmış olması yüzünden, bu net sermaye girişine rağmen döviz rezervleri 8 aylık dönemde 2,82 milyar dolar azaldı.
